(HPĐT)- “Tháng Năm, rợp trời Hoa Phượng Đỏ…” - câu hát mở đầu đầy da diết trong Đại hợp xướng Thành phố Hoa Phượng Đỏ (lời: Hải Như, nhạc: Lương Vĩnh) đã vang lên mở màn Chương trình Duyệt đội ngũ và Diễu hành quần chúng kỷ niệm 70 năm Ngày Giải phóng Hải Phòng - Thành phố Anh hùng (13-5-1955 – 13-5-2025) và Lễ hội Hoa Phượng Đỏ - Hải Phòng 2025. Giai điệu ấy khiến hàng triệu người dân đất Cảng không khỏi bồi hồi, xúc động và tự hào về thành phố quê hương.
1. Tại tọa đàm “Nhà thơ Hải Như - Một thế kỷ suy tư” và lễ ra mắt tuyển tập “Hải Như - Thơ và tiểu luận” (NXB Hội Nhà văn), nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh của ông (28-11- 1923 - 28-11-2023), nhiều nhà văn, nhà nghiên cứu nhận định: trong hành trình sáng tạo của mình, nhà thơ Hải Như dựng nên hai tượng đài thi ca - “Thành phố Hoa Phượng Đỏ” và “Chúng cháu canh giấc Bác ngủ, Bác Hồ ơi”. Đây chính là những tác phẩm góp phần làm nên tên tuổi và vị thế của ông trong nền văn học cách mạng Việt Nam. Nhà thơ Hải Như (tên khai sinh Vũ Như Hải) sinh ngày 28-11-1923 tại Nam Định trong một gia đình nho học, mất ngày 30-6- 2017 tại TP Hồ Chí Minh. Không chỉ là một nhà thơ, ông còn là một nhà báo cách mạng kỳ cựu.
Theo KTS Vũ Kỳ Hạnh - con trai cố nhà thơ, gia tài mà ông để lại rất phong phú, trải dài nhiều thể loại, trong đó có hơn 100 bài thơ được các nhạc sĩ phổ nhạc. Đặc biệt, Thành phố Hoa Phượng Đỏ là tác phẩm thể hiện sâu sắc tình yêu của ông dành cho Hải Phòng - mảnh đất ông từng gắn bó và hết lòng yêu mến.
2. Hải Phòng - thành phố cảng sầm uất, nơi tụ hội của dòng người từ muôn phương - từ lâu trở thành cảm hứng sáng tạo bất tận của nhiều văn nghệ sĩ. Mùa hè năm 1970, khi vợ chồng nhà thơ nổi tiếng Liên Xô K.Xi-mô-nốp sang thăm Việt Nam và đến Hải Phòng, đoàn văn nghệ sĩ đi cùng có nhà thơ Huy Cận, Hải Như, các nhạc sĩ Phạm Tuyên, Hồ Bắc, Hoàng Vân… Trước vẻ đẹp rực rỡ của hoa phượng đỏ và sức sống sôi động của thành phố Cảng, nhà thơ Hải Như viết nên bài thơ Thành phố Hoa Phượng Đỏ.
Bài thơ sau đó được nhạc sĩ Lương Vĩnh - lúc bấy giờ là ca sĩ kiêm nhạc sĩ của Hải Phòng - phổ nhạc. Ca sĩ Hoàng Thái (Đoàn Ca múa Hải Phòng) là người đầu tiên thể hiện bài hát trên sân khấu địa phương. Đến mùa hè năm 1971, ca sĩ Kiều Hưng lần đầu thể hiện bài hát này trên sóng Đài Tiếng nói Việt Nam và ngay lập tức, ca khúc chạm tới trái tim đông đảo công chúng cả nước.
Lời thơ và giai điệu mở đầu bằng hình ảnh đặc trưng của Hải Phòng: “Tháng Năm rợp trời hoa phượng đỏ”, rồi chuyển sang cảm xúc yêu thương dành cho thành phố biển - nơi có những đôi trai gái hò hẹn, những công nhân miệt mài lao động, những địa danh gợi nhớ thời kỳ gian khổ.
Từ cao trào của bài hát, hai tác giả khẳng định tinh thần anh dũng và khát vọng vươn lên của người Hải Phòng: “Hải Phòng đó hiên ngang chỉ biết ngẩng đầu. Trăm trận đánh quê ta kiên cường”. Và khép lại bằng một lời hẹn ước đầy tin tưởng:“Hải Phòng ơi, hôm nay bé nhỏ. Mai ta đã thấy rộng dài rực sáng. Sánh vai cùng Sài Gòn, Đà Nẵng quê hương”. Giai điệu ca khúc vừa tha thiết, trữ tình, vừa tràn đầy hào khí sử thi.
3. Với người dân Hải Phòng, chỉ riêng “Thành phố Hoa Phượng Đỏ” cũng đủ để nhà thơ Hải Như sống mãi trong lòng thành phố Cảng. Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng Trịnh Văn Tú khẳng định: qua bài hát này, nhà thơ đã "đặt tên lần thứ hai cho thành phố", bằng những hình ảnh gợi nhắc sâu đậm truyền thống hào hùng, bản sắc văn hóa đặc trưng, những địa danh không thể quên như Xi Măng, Cầu Rào, Cầu Đất, Lạc Viên…
54 năm trôi qua kể từ lần đầu vang lên, “Thành phố Hoa Phượng Đỏ” vẫn vẹn nguyên sức sống. Và 70 năm kể từ ngày những tên lính Pháp cuối cùng rút khỏi Hải Phòng (1955), thành phố nay "lớn lên" từng ngày. Đúng như lời thơ năm nào, Hải Phòng hôm nay thực sự “rộng dài, rực sáng”.
HẢI HẬU
