(HPĐT)- Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, thành phố Cảng là nơi tiếp nhận sự giúp đỡ, chi viện của bạn bè quốc tế, nơi địch tập trung đánh phá, đồng thời là điểm xuất phát những "con tàu không số" của đường Hồ Chí Minh trên biển huyền thoại với những người con anh dũng mang ý chí, khát vọng độc lập tự do, thống nhất đất nước, mãi là dấu ấn đậm nét trong lịch sử đấu tranh anh dũng của dân tộc ta.
Tượng đài kỷ niệm tại Di tích bến K15, điểm xuất phát của đường Hồ Chí Minh trên biển (phường Vạn Hương, quận Đồ Sơn). Ảnh: NGUYỄN TUẤN ANH
Ngày 23-10-1961, Bộ Quốc phòng ra quyết định thành lập Đoàn 759 (tiền thân của Lữ đoàn 125 Hải quân). Để giữ bí mật, bảo đảm an toàn tuyệt đối công tác vận chuyển, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Bộ Tư lệnh Hải quân lựa chọn nơi xuất phát của “Đoàn tàu không số” tại bến K15, khu vực nằm dưới chân đồi Vạn Hoa, thuộc phía Nam bán đảo Đồ Sơn. Từ đây, bến K15 được xác định trở thành “Km số 0” của đường Hồ Chí Minh trên biển.
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, quân và dân thành phố Hải Phòng tích cực tham gia chuẩn bị bến bãi, đóng mới và sửa chữa tàu thuyền phục vụ tuyến vận tải chiến lược trên biển chi viện chiến trường miền Nam. Sau những chuyến đi thắng lợi của 4 chiếc tàu vỏ gỗ gắn máy đầu tiên do công nhân Xưởng đóng tàu 1 (Hải Phòng) đóng mới, cuối năm 1962, Bộ Quốc phòng giao Xưởng đóng tàu 3 (Hải Phòng) đảm nhiệm việc đóng các tàu vỏ sắt có trọng tải từ 50 tấn đến 100 tấn, thay thế các tàu vỏ gỗ để đáp ứng nhu cầu vận chuyển lớn, an toàn. Lãnh đạo thành phố chỉ đạo các cơ quan phối hợp Bộ Giao thông - Vận tải, Cục Cơ khí, Xưởng đóng tàu 3, bảo đảm vật tư, máy móc thiết bị và tổ chức thi công. Phong trào thi đua thêm ca, thêm giờ, nâng cao năng suất lao động được kỹ sư, công nhân hưởng ứng nhiệt tình, làm việc suốt ngày đêm với tinh thần “Tất cả vì miền Nam ruột thịt”. Ngày 8-2-1963, chiếc tàu vỏ sắt đầu tiên có trọng tải 60 tấn được Xưởng đóng tàu 3 bàn giao Đoàn 759. Liên tiếp trong các tháng 4, 5, 6, 7 và 9-1963, Xưởng đóng tàu 3 lần lượt xuống nước và bàn giao 5 chiếc tàu vỏ sắt cho Đoàn 759, hoàn thành kế hoạch trước 3 tháng.
Để tạo điều kiện thuận lợi cho tàu, thuyền ra, vào và bốc dỡ hàng, Đảng bộ, chính quyền, quân và dân thành phố tích cực phối hợp Đoàn 759, Cục Đường biển, Ty Bảo đảm Hàng hải, Trung đoàn công binh 83 nạo vét luồng lạch khu vực Đồ Sơn - Long Châu, xây dựng doanh trại dã chiến, cầu tàu K15, thả 3 phao quả nhót ở luồng ra vào bến, treo biển “khu vực cấm” các phương tiện và ngư dân qua lại để bảo đảm an toàn, bí mật các hoạt động ở khu vực bến, bãi…; bố trí hơn 20 địa điểm làm cơ sở chỉ huy, nơi huấn luyện, kho hàng tập kết, điểm bốc, dỡ hàng và nơi ăn, nghỉ của các đội tàu; cử hàng chục cán bộ, chiến sĩ tham gia lực lượng Hải quân trực tiếp làm nhiệm vụ trên các tàu không số…; chủ động hiệp đồng và hết lòng giúp đỡ, tạo mọi điều kiện thuận lợi để các đơn vị hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao. Với những đóng góp tích cực của Đảng bộ, chính quyền, quân và dân thành phố, các tàu không số vận chuyển được hàng trăm nghìn tấn vũ khí, hàng hóa vào chiến trường, góp phần giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Trong hai cuộc chiến tranh phá hoại và phong tỏa, Đảng bộ, chính quyền, quân và dân thành phố nêu cao truyền thống “Trung dũng - Quyết thắng”, đẩy mạnh phong trào thi đua “Mỗi người làm việc bằng hai”, tổ chức xây dựng thế trận phòng không nhân dân và thế trận chiến tranh nhân dân trên chiến trường sông, biển và trên mặt trận giao thông vận tải, làm thất bại các bước leo thang chiến tranh của đế quốc Mỹ ra miền Bắc, bảo vệ vững chắc đầu mối giao thông quan trọng, nhất là các khu vực bến, bãi, kho tàng phục vụ tuyến chi viện trên biển cho chiến trường miền Nam, duy trì được sự tiếp nhận viện trợ quốc tế, góp phần xứng đáng cùng quân và dân cả nước giành thắng lợi.
Phát huy những giá trị lịch sử quý báu, to lớn của đường Hồ Chí Minh trên biển và truyền thống “Trung dũng - Quyết thắng”, những năm qua, thành phố cùng toàn Đảng, toàn dân và toàn quân trong cả nước thực hiện thắng lợi sự nghiệp xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Đặc biệt, trong 5 năm triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội 12 của Đảng, Nghị quyết Đại hội 15 Đảng bộ thành phố, được sự lãnh đạo, giúp đỡ của Trung ương Đảng, Quốc hội và Chính phủ, Đảng bộ, chính quyền, quân và dân thành phố phát huy truyền thống “Trung dũng - Quyết thắng”, nỗ lực đổi mới, dám nghĩ, dám làm, khơi dậy được sức mạnh của toàn dân, vượt qua những khó khăn, thách thức, thực hiện thành công các mục tiêu đề ra, đưa Hải Phòng bước vào thời kỳ phát triển mới, với những dấu ấn mới.
Các chỉ tiêu kinh tế - xã hội chủ yếu mà Nghị quyết Đại hội 15 Đảng bộ thành phố đề ra đều hoàn thành, trong đó 12/20 chỉ tiêu hoàn thành vượt mức cả về thời gian và chất lượng tăng trưởng. Kinh tế thành phố phát triển mạnh mẽ, luôn duy trì tốc độ tăng trưởng cao, quy mô kinh tế tăng gấp 2,1 lần năm 2015. Tiềm lực của thành phố được tăng cường, thu ngân sách nội địa năm 2020 gấp 2,32 lần năm 2015. Cơ sở vật chất, kỹ thuật của nền kinh tế được hiện đại hóa. Các lĩnh vực công nghiệp, thương mại, du lịch, cảng biển, kết cấu hạ tầng giao thông đều có bước phát triển vượt bậc, diện mạo đô thị, diện mạo nông thôn có nhiều thay đổi theo hướng văn minh, hiện đại. Hải Phòng hoàn thành chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, sản xuất nông nghiệp từng bước được cơ cấu lại theo hướng sản xuất tập trung.
Các lĩnh vực giáo dục và đào tạo, y tế, chăm sóc sức khỏe nhân dân, văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao, khoa học và công nghệ, an sinh xã hội được quan tâm đầu tư lớn, có nhiều cơ chế, chính sách mới vượt trội và đều đạt được những kết quả rất nổi bật. Quốc phòng được tăng cường, củng cố; an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững. Hoạt động đối ngoại, hội nhập quốc tế, liên kết vùng được triển khai đồng bộ, hiệu quả; hình ảnh, vị thế và uy tín của Hải Phòng được nâng cao rõ nét. Vai trò lãnh đạo toàn diện của Thành ủy, các cấp ủy được bảo đảm, phương thức lãnh đạo của Đảng có nhiều đổi mới. Kỷ cương, kỷ luật trong Đảng được thực hiện nghiêm. Đội ngũ cán bộ các cấp có bước trưởng thành, đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ. Khối đại đoàn kết toàn dân được tăng cường. Đời sống vật chất và tinh thần của các tầng lớp Nhân dân được cải thiện và nâng cao. Nhân dân phấn khởi, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng và tương lai tươi sáng của thành phố. Đặc biệt, thành phố quan tâm đầu tư, tôn tạo những di tích lịch sử, như: Bến Ngự - Cảng Hải Phòng, Nhà hát thành phố, Nhà ga Hải Phòng, Sân bay Cát Bi, nhất là Bến tàu không số K15 (diện tích sử dụng đất 3,86 ha, gồm đất hiện trạng 9.034 m2, đất lấn biển 22.214 m2, diện tích mặt nước 7.329 m2, tổng mức đầu tư dự kiến 187,479 tỷ đồng, từ nguồn vốn ngân sách thành phố…) để tri ân các Anh hùng liệt sĩ, các cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang thành phố đã hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, qua đó nhằm giáo dục truyền thống, niềm tự hào cho các thế hệ cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang nói chung, nhân dân thành phố nói riêng về những đóng góp to lớn của quân và dân thành phố trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, về đường Hồ Chí Minh trên biển, con đường huyền thoại trong thế kỷ 20.
Đường Hồ Chí Minh trên biển là một sáng tạo độc đáo của quân và dân ta, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Những bài học và kinh nghiệm quý giá từ hoạt động xây dựng, tổ chức và vận hành tuyến vận tải chiến lược trên biển chi viện miền Nam có giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Phát huy những giá trị to lớn đó, Đảng bộ, quân và dân thành phố nỗ lực phấn đấu xây dựng thành phố ngày càng đàng hoàng hơn, to đẹp hơn như Chủ tịch Hồ Chí Minh hằng mong ước, xứng đáng là “Thành phố - Đầu cầu của đường Hồ Chí Minh trên biển”./.
NGUYỄN VĂN TÙNG - Phó bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng
