Tư vấn, hướng nghiệp cho học sinh: Chọn đúng nghề phù hợp

Học sinh Trường THPT Thụy Hương được tổ chức đi thực tế tại Trường đại học Vinh để thêm cơ sở lựa chọn ngành nghề theo học sau này.

Nhiều khó khăn

Là giáo viên có kinh nghiệm nhiều năm làm công tác hướng nghiệp, cô Nguyễn Thị Ngọc Hà, chủ nhiệm lớp 9D2, Trường THCS An Đà (quận Ngô Quyền) đánh giá: Hiện, nhiều gia đình quan niệm học hết THCS, chuyển sang học nghề là quá sớm, sẽ bị xã hội đánh giá trình độ văn hóa thấp nên nhiều học sinh nảy sinh tâm lý “bài” học nghề. Nhiều gia đình chưa đánh giá đúng năng lực của con, chuộng bằng cấp nên ép con thi vào lớp 10 THPT công lập. Ngoài ra, hệ thống trường nghề hiện chưa đa dạng; mối liên kết giữa trường nghề với các doanh nghiệp chưa chặt chẽ, học sinh chủ yếu thực hành nhà xưởng máy móc không hiện đại nên kỹ năng làm việc không cao. Cô Hà bày tỏ, nếu các trường nghề liên kết tốt các doanh nghiệp, tăng thời gian thực hành tại nhà máy sẽ nâng cao khả năng thực hành, cơ hội ra trường có việc làm cao, từ đó góp phần thay đổi quan niệm xã hội về học nghề...

Đồng tình quan điểm này, thầy Nguyễn Hồng Hoằng, Phó hiệu trưởng Trường THPT Toàn Thắng bổ sung: Nhà trường chỉ đóng vai trò tư vấn, định hướng nghề nghiệp, trong khi nhiều bậc cha mẹ có vai trò quyết định tương lai của con lại hạn chế trong nắm bắt thông tin ngành nghề, xu hướng nhu cầu xã hội. Vì vậy, nhiều cha mẹ quyết định chọn nghề cho con mang tính chủ quan, áp đặt, không phù hợp năng lực, điều kiện gia đình, gây lãng phí về thời gian và tiền bạc. Ngoài ra, giáo viên phụ trách giáo dục hướng nghiệp chủ yếu kiêm nhiệm nên không thể chuyên sâu; trường không có kinh phí phục vụ công tác hướng nghiệp, nhất là đi tham quan, tìm hiểu thực tế.

Theo Sở GD-ĐT, thành phố có hơn 260 trường THCS và THPT, với hơn 200.000 học sinh. Những năm qua, công tác phân luồng và định hướng nghề nghiệp đối với học sinh phổ thông được ngành Giáo dục thành phố chú trọng. Tuy nhiên, hầu hết trường phổ thông chưa có giáo viên được đào tạo cấp chứng chỉ giáo dục hướng nghiệp. Cơ sở vật chất phục vụ dạy nghề còn khó khăn, không có kinh phí phục vụ công tác hướng nghiệp, không có điều kiện cho học sinh tham quan học tập tại các cơ sở dạy nghề lớn, các phương tiện kỹ thuật dạy nghề hiện đại…

Linh hoạt “gỡ khó”

Để khắc phục khó khăn, trong suốt quá trình chủ nhiệm, cô giáo Nguyễn Thị Ngọc Hà luôn sát sao nắm bắt năng lực, hoàn cảnh của từng học sinh; thường xuyên cập nhật thông tin hệ thống trường nghề, nhu cầu thị trường lao động, xu hướng ngành nghề hiện tại, tương lai để tư vấn phù hợp. Từng có trường hợp học sinh được tư vấn, sau khi học nghề tìm được việc làm, gia đình liên lạc bày tỏ cảm ơn cô tư vấn hiệu quả...

Với Trường THPT Toàn Thắng, theo Phó hiệu trưởng Nguyễn Hồng Hoằng, nhà trường linh hoạt thực hiện giáo dục hướng nghiệp dưới hình thức vừa lồng ghép vừa độc lập. Song song cùng với giáo viên tư vấn, định hướng cho học sinh, nhà trường tăng cường tuyên truyền tới cha mẹ học sinh trong các cuộc họp để gia đình ý thức được tầm quan trọng của công tác hướng nghiệp, tránh tâm lý nặng nề về bằng cấp. Còn tại Trường THPT Kiến Thụy, theo Hiệu trưởng Đào Thế Anh: Để nâng cao chất lượng tư vấn, nhà trường tăng cường bồi dưỡng giáo viên về công tác hướng nghiệp; chỉ đạo giáo viên đổi mới phương pháp tư vấn, hướng nghiệp phù hợp thực tế. Nhà trường còn mời chuyên gia đầu ngành về định hướng, tổ chức đưa học sinh tham quan một số mô hình sản xuất, kinh doanh, các trường đại học, tham gia ngày hội tư vấn nhằm giúp các em có cái nhìn toàn diện hơn trong lựa chọn nghề nghiệp tương lai...

Nhằm nâng cao hiệu quả hướng nghiệp và định hướng phân luồng học sinh, Sở GD-ĐT chủ trì, phối hợp các sở, ngành, UBND các quận, huyện tham mưu UBND thành phố ban hành Kế hoạch số 126 hướng dẫn, chỉ đạo thực hiện Đề án giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng học sinh trong giáo dục phổ thông. Sở cũng chỉ đạo, hướng dẫn các trường thực hiện khảo sát nhu cầu, nguyện vọng của học sinh trong lựa chọn ngành, nghề, định hướng nghề nghiệp, khảo sát phân luồng học sinh THCS để nắm bắt thông tin xu hướng nghề nghiệp của học sinh lớp 8, 9.

Theo Phó giám đốc Sở GD-ĐT Đỗ Văn Lợi, thời gian tới, Sở tiếp tục bồi dưỡng, phát triển đội ngũ giáo viên làm công tác tư vấn, hướng nghiệp trong các trường trung học; tăng cường chỉ đạo các trường tuyên truyền, đổi mới nội dung, phương pháp, hình thức giáo dục hướng nghiệp và tư vấn phân luồng tới học sinh và gia đình. Sở cũng rà soát, bổ sung cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học gắn với giáo dục hướng nghiệp; tiếp tục phối hợp với các sở, ngành, đơn vị liên quan tổ chức tuyên truyền, phổ biến chính sách đào tạo nghề và tư vấn hướng nghiệp... Qua đó, giúp học sinh và các bậc cha mẹ nâng cao nhận thức, đánh giá đúng năng lực và điều kiện gia đình để lựa chọn phù hợp./.