Tư vấn, hướng nghiệp học sinh: Lựa chọn hướng đi phù hợp

Học sinh Trường THPT Lê Quý Đôn giao lưu, trao đổi với chuyên gia tư vấn trong chương trình hướng nghiệp.

Những tâm tư trước “ngã rẽ” cuộc đời

Tiếp tục theo học đại học, chọn trường nghề hay trực tiếp tham gia thị trường lao động phổ thông… là băn khoăn của hàng vạn học sinh chuẩn bị tốt nghiệp THPT. Em Nguyễn Tiến Đạt, học sinh lớp 12 A4, Trường THPT Lê Quý Đôn cho biết, đến đầu tháng 4-2022, em chưa quyết định thi đại học hay học nghề, dù thời gian từ nay đến hết năm học chỉ còn hơn 1 tháng. Hay em Tô Ngọc Linh, học sinh lớp 12 Trường THPT Lê Chân bày tỏ, em muốn thi vào Khoa Thanh nhạc (Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam), nhưng gia đình không đồng ý, muốn em theo nghề kế toán. Vì thế, em thấy hoang mang, chưa biết chọn thi trường nào.

Có thể thấy, công tác tư vấn, hướng nghiệp giúp học sinh THPT lựa chọn hướng đi đúng đắn, giải toả những khúc mắc trong lựa chọn ngành nghề phù hợp điều kiện, khả năng bản thân và gia đình. Việc này đang được nhiều trường THPT quan tâm, chú trọng. Với mỗi trường, tuỳ điều kiện thực tế, công tác tư vấn, hướng nghiệp học sinh được tổ chức theo nhiều hình thức khác nhau. Tại Trường THPT Lê Quý Đôn, ngày 7-4 vừa qua, chuyên đề tư vấn hướng nghiệp “Kỷ nguyên số - học và chọn nghề tương lai” được nhiều học sinh khối 11, 12 đánh giá bổ ích và thiết thực.Tại chuyên đề, các em được PGS. TS Trần Thành Nam, Chủ nhiệm Khoa Các khoa học giáo dục (Trường đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội) chia sẻ xu hướng nghề nghiệp tương lai, nhu cầu lựa chọn nghề nghiệp cũng như giải đáp những băn khoăn về giảm áp lực thi cử, thuyết phục khi cha mẹ không ủng hộ ngành nghề mà con yêu thích... Sau chương trình, em Phạm Vũ Ngọc Minh, học sinh lớp 11 B10 Trường THPT Lê Quý Đôn, cho biết: Ban đầu, dự định thi vào Trường đại học Sư phạm với mong muốn được đứng trên bục giảng, nhưng sau khi được tư vấn, em thấy mình có năng khiếu kinh doanh nên đăng ký thi vào Khoa Quản trị Kinh doanh (Trường đại học Ngoại thương)…

Tại Trường THPT Kiến Thuỵ, theo Phó hiệu trưởng nhà trường Phùng Thị Hạnh, nhiều năm nay, việc tư vấn, hướng nghiệp được triển khai từ khối lớp 10. Trong quá trình giảng dạy thực tế trên lớp, Ban giám hiệu yêu cầu giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn tích hợp liên môn nội dung hướng nghiệp, tổ chức hoạt động định hướng nghề nghiệp cho học sinh vào các buổi sinh hoạt đầu giờ, sinh hoạt dưới cờ hay các hoạt động ngoại khóa. Riêng học sinh khối 12, cao điểm từ tháng 3 đến tháng 5 (giai đoạn học sinh nộp hồ sơ và chuẩn bị thi tốt nghiệp và thi vào đại học), nhà trường phối hợp các tổ chức đoàn thể, trường đại học, cao đẳng, trường nghề tổ chức chương trình tư vấn để các em lựa chọn nhóm ngành, nghề phù hợp.

Tuyên truyền bằng nhiều hình thức

Thực tế cho thấy, việc tư vấn, hướng nghiệp càng được nhà trường chú trọng, tổ chức sớm, càng đem lại hiệu quả cao. Theo Hiệu trưởng Trường THPT Lê Hồng Phong Đinh Hồng Tiệp, đối với học sinh THPT, khoảng 20% số học sinh có định hướng lựa chọn nghề nghiệp rõ ràng, 80% còn lại phân vân hoặc sẽ có sự thay đổi lựa chọn. Do vậy, việc tư vấn, hướng nghiệp có ý nghĩa quan trọng giúp học sinh có định hướng đúng đắn nghề nghiệp trong tương lai; đồng thời, góp phần giúp các trường thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện, phân luồng học sinh chính xác, phát triển nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế – xã hội.

Công tác tư vấn, hướng nghiệp hiện nay ở một số trường hiệu quả chưacao do nhiều nguyên nhân. Trong đó, điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị hỗ trợ giảng dạy hướng nghiệp chưa bảo đảm, giáo viên thực hiện tư vấn hướng nghiệp còn thiếu kiến thức, kỹ năng.Nhận thức của một số cha mẹ học sinh và học sinh về lựa chọn nghề nghiệp hạn chế… Ngoài ra, sự chủ động phối hợp giữa nhà trường với cha mẹ của học sinh trong cung cấp thông tin lựa chọn ngành, nghề thích hợp còn hạn chế. Từ đó dẫn đến tình trạng học sinh chọn nghề sau tốt nghiệp THPT theo trào lưu, cảm tính, không đúng năng lực, nguyện vọng và điều kiện bản thân, gây lãng phí thời gian, công sức của học sinh, tài chính của gia đình và mất cân bằng về lực lượng lao động xã hội.

Để nâng cao hiệu quả công tác hướng nghiệp theo hướng thiết thực, phù hợp nhu cầu thực tiễn xã hội và có tính lâu dài, Sở GD-ĐT chỉ đạo các trường THPT đẩy sớm hoạt động giáo dục, tư vấn hướng nghiệp học sinh ngay từ đầu cấp với sự tham gia của Ban giám hiệu, giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn..., với nhiều hình thức tuyên truyền gần gũi, phong phú, tích hợp trong các môn học, liên môn, kết hợp các hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm thực tiễn. Bên cạnh đó, theo Phó giám đốc Sở GD-ĐT thành phố Đỗ Văn Lợi, các trường cần tăng cường phối hợp với các tổ chức đoàn thể, trường đại học, cao đẳng, trường nghề, doanh nghiệp, các chuyên gia thông tin về thực trạng, dự báo về ngành nghề, nhu cầu thị trường lao động… nâng cao hiệu quả tư vấn, hướng nghiệp. Ngoài ra, các trường phối hợp chặt chẽ với gia đình của học sinh nắm bắt điều kiện gia đình, nguyện vọng tư vấn lựa chọn trường, khoa, ngành nghề phù hợp năng lực, tránh lãng phí thời gian, tiền của và quan trọng hơn là phù hợp, phát huy năng lực, sở trường của học sinh./.