(HPĐT)- Việc một doanh nghiệp vừa đăng ký thành lập tại Sở Kế hoạch và đầu tư thành phố Hồ Chí Minh với số vốn điều lệ 500 nghìn tỷ đồng khiến dư luận xôn xao. Nhiều người cho rằng, cần có những quy định chặt chẽ hơn về vốn điều lệ trong đăng ký thành lập doanh nghiệp để hạn chế doanh nghiệp “ma” hoặc doanh nghiệp “vống” số vốn, ảnh hưởng tới sự ổn định của nền kinh tế.
Người dân đến làm thủ tục đăng ký thành lập doanh nghiệp tại Sở Kế hoạch và Đầu tư Hà Nội.
Vốn điều lệ “ảo”?
Cụ thể, theo thông tin từ Sở Kế hoạch và đầu tư thành phố Hồ Chí Minh, Công ty CP Tập đoàn đầu tư công nghệ tự động Toàn Cầu được đăng ký thành lập vào tháng 5-2021 với số vốn điều lệ là 500 nghìn tỷ đồng (hơn 22 tỷ USD). Tổng Giám đốc là người đại diện pháp luật là ông Nguyễn Vũ Quốc A., sinh năm 1986, góp 499.998 tỷ đồng, chiếm 99,99% cổ phần công ty. Qua rà soát cho thấy, ông A. còn góp vốn vào Công ty cổ phần Tập đoàn kinh doanh tự động Toàn Cầu, Công ty cổ phần Tập đoàn công cụ tự động Toàn Cầu. Sở hữu số cổ phần tại ba doanh nghiệp nói trên, số vốn cam kết góp của ông A lên đến hơn 500 nghìn tỷ đồng.
Trước đó, tháng 1-2020, một “siêu doanh nghiệp” khác với số vốn điều lệ 144 nghìn tỷ đồng cũng được đăng ký thành lập tại Sở Kế hoạch và Đầu tư Hà Nội với tên Công ty CP tư vấn đầu tư quốc tế và dịch vụ, thương mại USC. Người đại diện pháp luật của công ty là ông Trần Gia P. và 3 cá nhân tham gia góp 144 nghìn tỷ đồng thành lập công ty. Tuy nhiên, ngày 14-4-2020, Sở kế hoạch và Đầu tư Hà Nội thu hồi giấy đăng ký kinh doanh của công ty này sau khi Cục cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (Bộ Công an) xác minh và phát hiện chủ doanh nghiệp sử dụng căn cước công dân giả để thực hiện thủ tục đăng ký doanh nghiệp.
Thực tế, chuyện doanh nghiệp đăng ký vốn cao hơn số thực góp không phải hiếm. Doanh nghiệp khai “vống” vốn điều lệ có thể vì mục đích "lấy tiếng", "ra oai". Song không loại trừ một số doanh nghiệp có động cơ vụ lợi hoặc là lừa đảo, nhằm tạo niềm tin với đối tác, khách hàng. Đơn cử, với “mác” vốn điều lệ 12 nghìn tỷ đồng, các ông chủ của Công ty Cổ phần Alibaba Tây Bắc lừa đảo hơn 2600 người dân với số tiền hơn 2.300 tỷ đồng tại nhiều tỉnh, thành phố trong lĩnh vực bất động sản. Hay “siêu lừa” Lê Văn Huy, người đại diện Công ty TNHH MTV đầu tư thương mại Hoàng Huy Gia Ðịnh (TP Hồ Chí Minh) với đăng ký vốn điều lệ 7.000 tỷ đồng cùng nhiều chiêu trò đã lừa đảo chiếm đoạt hơn 46 tỷ đồng của nhiều người chỉ trong vòng 2 năm.
Bên cạnh đó, việc khai vốn ảo dễ dẫn đến những hệ lụy cho doanh nghiệp về quyền biểu quyết, tỷ lệ chia lợi nhuận, quy trách nhiệm pháp lý. Chưa kể đến, việc đăng ký vốn khống và thiếu tính khả thi như vậy sẽ làm sai lệch thống kê của cơ quan quản lý nhà nước, ảnh hưởng đến việc đánh giá dự đoán nền kinh tế thị trường.
Trám lỗ hổng pháp lý
Theo quy định hiện hành, với một số ngành nghề kinh doanh nhất định, pháp luật quy định vốn điều lệ tối thiểu các doanh nghiệp phải có, như ngành ngân hàng, số vốn điều lệ tối thiểu là 3000 tỷ đồng; kinh doanh bảo hiểm 1100 tỷ đồng… Những ngành nghề kinh doanh khác, pháp luật không quy định về mức vốn điều lệ tối thiểu, tối đa. Người đăng ký doanh nghiệp có toàn quyền quyết định mức vốn góp vào doanh nghiệp để phục vụ mục đích kinh doanh của công ty, không cần chứng minh vốn điều lệ trong tài khoản ngân hàng…
Chỉ ra nguyên nhân của việc doanh nghiệp dễ dàng đăng ký vốn “ảo”, luật sư Đào Văn Bảy, Công ty TNHH MTV Thái Thành (Đoàn luật sư thành phố) cho biết: Theo Luật Doanh nghiệp hiện nay, việc đăng ký vốn điều lệ là do doanh nghiệp tự kê khai, thậm chí kê khai online theo thủ tục cải cách hành chính. Cơ quan quản lý chỉ thực hiện hậu kiểm thông qua một số công cụ như báo cáo tài chính, báo cáo thuế… Do đó, việc giám sát vốn thực của doanh nghiệp rất khó khăn. Bên cạnh đó, hiện nay, chưa có quy định về việc phạt đối với thành viên không góp đủ vốn như cam kết mà chỉ có cơ chế xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi không đăng ký giảm vốn điều lệ khi không góp đủ vốn điều lệ đã đăng ký sau thời gian 90 ngày kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Hành vi này bị phạt từ 10 triệu đến 20 triệu đồng theo Điều 28 Nghị định 50/2016/NĐ-CP của Chính phủ. Mức phạt thấp, nên chưa bảo đảm tính răn đe. Thực tế, cũng rất ít doanh nghiệp bị phạt khi “khai vống” vốn điều lệ.
Để ngăn chặn tình trạng “vốn ảo”, góp phần làm trong sạch môi trường đầu tư kinh doanh, các cơ quan chức năng cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát các hoạt động liên quan đến vốn điều lệ của doanh nghiệp; chú trọng rà soát những “lỗ hổng” của pháp luật để kịp thời hoàn thiện, như nên bổ sung quy định những tài sản góp vốn phải được định giá bởi tổ chức thẩm định giá chuyên nghiệp; quy định về chế tài xử phạt tăng, theo hướng tỷ lệ phần trăm với số vốn khai ảo… Bên cạnh đó, chính quyền địa phương, các cơ quan chức năng tăng cường tuyên truyền pháp luật doanh nghiệp đến người dân để nâng cao nhận thức, hạn chế các doanh nghiệp khai vốn ảo ảnh hưởng trật tự trị an của xã hội. Doanh nghiệp muốn thành lập và hoạt động cần phải xác định năng lực, có trụ sở rõ ràng và những thành viên góp vốn cũng cần minh bạch... Không thể tùy tiện “vống” vốn điều lệ doanh nghiệp, thể hiện sự thiếu tôn trọng luật pháp, không nghiêm túc trong hoạt động./.
Tuệ Minh - Ảnh: ttxvn
