Chưa quan tâm quản lý thai nghén
Siêu âm, chẩn đoán sự phát triển của thai nhi và tư vấn cách chăm sóc thai nhi cho cha mẹ trẻ tại Trung tâm sơ sinh - Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng. Ảnh: ĐỖ HIỀN
Chị Nguyễn Thị Q., sinh năm 1984, ở thị trấn Trường Sơn (huyện An Lão) có thai lần 5, thai 24 tuần được đưa vào Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng trong tình trạng đau bụng dữ dội, chảy máu trong. Sản phụ được các bác sĩ khám, hội chẩn với chẩn đoán: vỡ tử cung góc sừng bên trái. Các bác sĩ tiến hành mổ cấp cứu lấy thai nhi. Trao đổi về trường hợp này, bác sĩ Nguyễn Thị Thanh Phương – người trực tiếp tiến hành ca mổ cho biết: “Đây là trường hợp hy hữu, hiếm gặp trong sản khoa. Người bệnh bị vỡ tử cung góc sừng bên trái khi thai mới 24 tuần do có tiền sử mổ chửa ngoài tử cung góc sừng trái. Nếu không được chẩn đoán và xử trí kịp thời sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, tính mạng sản phụ”.
Mang thai ở tuần 32, chị Bùi Quỳnh L., ở thôn Vĩnh Khê, xã An Đồng (huyện An Dương) có dấu hiệu dọa sinh non. Chị đi khám tại Bệnh viện đa khoa quốc tế Hải Phòng và được các bác sĩ đặt vòng nâng để tránh nguy cơ sinh non ở những tháng tiếp theo. Đến tuần thứ 37, chị L. đi khám định kỳ, bác sĩ phát hiện nhịp tim thai giảm sâu bất thường (60-80 lần/phút). Các bác sĩ chỉ định mổ cấp cứu lấy thai ngay để bảo đảm an toàn cho thai nhi. Theo thạc sĩ, bác sĩ Đoàn Thúy Hà, Phó trưởng Khoa Sản 1 (Bệnh viện đa khoa quốc tế), đây là tình trạng suy thai cấp, nếu không xử trí kịp thời thai nhi sẽ gặp vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe, thậm chí là tử vong. Chị L. rất may mắn vì được các bác sĩ thăm khám, phát hiện, xử lý kịp thời, không để xảy ra tai biến sản khoa nghiêm trọng.
Trên đây chỉ là 2 trong số nhiều trường hợp TBSK được các bác sĩ phát hiện kịp thời và xử trí thành công, bảo đảm an toàn cho sản phụ và em bé. Giới chuyên môn thẳng thắn nhìn nhận, một số phụ nữ khi mang thai còn “lơ là” trong quản lý thai nghén và chẩn đoán trước sinh. Nhiều người tin tưởng, “phó mặc” sức khỏe em bé và bản thân cho các bác sĩ tại các phòng khám tư nhân. Trong khi đó, thiết bị kỹ thuật và trình độ nghiệp vụ của các bác sĩ tại các phòng khám chưa thực sự đáp ứng yêu cầu. “Siêu âm tại các phòng khám tư nhân chỉ có thể quan sát được bên ngoài về hình thể, hình thái, đo tim thai, cân nặng, thai bao nhiêu tuần tuổi. Đó chỉ là một phần rất nhỏ. Trong quá trình siêu âm, cần xem xét, đánh giá toàn diện, tổng thể hơn nữa như: siêu âm não, siêu âm tim, phát hiện dây rau thắt nút, tổn thương não… Đơn cử như siêu âm theo dõi tuần hoàn thai nhi, đây là hệ thống cung cấp dưỡng chất giúp em bé phát triển trong bụng mẹ, nếu không phải là bác sĩ được đào tạo chuyên sâu thì rất khó phát hiện những bất thường, dễ dẫn tới việc em bé chậm phát triển, thai chết lưu... Ngoài ra, trong quá trình thai nghén, sản phụ có thể gặp tai biến như: cạn ối, đa ối, vỡ tử cung, tiền sản giật gây chết mẹ hoặc chết con, sảy thai hoặc sinh non” - PGS.TS Vũ Văn Tâm, Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng nêu rõ.
Chủ động phòng ngừa
Thực tế hiện nay cho thấy, phần lớn phụ nữ khi mang thai chưa quan tâm đến khám thai định kỳ, để bác sĩ biết về tiền sử bệnh tật của sản phụ, có bị tiền sản giật, bệnh tim, lao, phổi, bệnh truyền nhiễm… hay không. Từ đó giúp bác sĩ đưa ra những chẩn đoán chính xác, tiên lượng những yếu tố nguy cơ trong quá trình mang thai và sinh nở. Có nhiều sản phụ khi lên bàn đẻ mới biết mình mắc các bệnh lý gây nguy hiểm đến quá trình “vượt cạn”. Và khi đó, sản phụ rất dễ bị các TBSK như: sang chấn đường sinh dục, băng huyết, uốn ván, sản giật, nhiễm trùng…
Bác sĩ Trần Thị Mỹ Lệ, Trung tâm Chẩn đoán trước sinh (Bệnh viện quốc tế Green) cho biết: “TBSK hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa nếu bà bầu tuân thủ nghiêm ngặt việc quản lý thai nghén và chẩn đoán trước sinh”. Tại một số bệnh viện như: Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng, Bệnh viện quốc tế Green, Bệnh viện Tâm Phúc, Bệnh viện đa khoa quốc tế Hải Phòng có riêng Trung tâm quản lý thai nghén và chẩn đoán trước sinh. Tại đây, có bộ phận tiếp nhận đăng ký sinh, khi thai phụ đến sẽ được kiểm tra toàn bộ bằng các xét nghiệm, sau đó được sắp xếp thành từng nhóm nguy cơ khác nhau để theo dõi, quản lý thai nghén bệnh lý. Từ đó, các bác sĩ tiến hành hội chẩn, thống nhất các phương án bố trí kíp mổ, kíp trực như thế nào cho phù hợp, kiểm soát tai biến xảy ra. Bên cạnh đó, các bệnh viện chú trọng phát triển kỹ thuật cao của chẩn đoán trước sinh như: chọc ối, làm Karyotype, chẩn đoán tiền phôi, NIPT…; sàng lọc những bệnh lý thường gặp trong thai kỳ như: đái tháo đường thai kỳ, Thalassemia…
Nhằm phòng ngừa TBSK, các bác sĩ khuyến cáo, thai phụ nên thực hiện khám thai định kỳ tại các bệnh viện, trung tâm sản khoa uy tín, nhận biết các dấu hiệu nguy cơ, chủ động can thiệp hoặc đình chỉ thai nghén trong những trường hợp cần thiết, hạn chế hậu quả đáng tiếc.
Hoàng Xuân
