Nằm ở xã Lai Khê (Hải Phòng), Tượng đài ‘Tiếng sấm đường 5’ là điểm đến giáo dục truyền thống, lan tỏa tinh thần yêu nước.
Nằm trên trục giao thông huyết mạch nối Hà Nội với Hải Phòng, Tượng đài “Tiếng sấm đường 5” được xây dựng nhằm tri ân các chiến sĩ bộ đội, du kích đã anh dũng chiến đấu, hy sinh trong những trận đánh mìn trên tuyến đường 5 và tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng.
Dự án xây dựng tượng đài Tiếng sấm đường 5 được triển khai từ năm 2023 tại xã Tuấn Việt, huyện Kim Thành (tỉnh Hải Dương cũ), nay là xã Lai Khê (thành phố Hải Phòng) với tổng vốn đầu tư 55,5 tỷ đồng.
Công trình cao 21 m, được chế tác hoàn toàn từ đá tự nhiên nguyên khối, gồm hai phần chính: thân tượng đài và nhóm tượng nhân vật. Trên đỉnh là hình tượng những người chiến sĩ tay cầm súng, tay ôm bộc phá, ánh mắt hướng về phía đường 5, nơi từng chứng kiến biết bao trận đánh ác liệt. Dưới chân tượng, các bức phù điêu khắc họa sinh động hình ảnh đoàn tàu chở quân và vũ khí của thực dân Pháp bị phục kích, đánh mìn.
Không chỉ mang giá trị nghệ thuật, từng chi tiết của tượng đài còn tái hiện một giai đoạn lịch sử hào hùng.
Sau Cách mạng Tháng Tám, thực dân Pháp quay trở lại xâm lược nước ta. Nhận thấy tầm quan trọng chiến lược của tuyến đường 5 và đường sắt Hà Nội - Hải Phòng, địch đã thiết lập hệ thống đồn bốt dày đặc, tăng cường tuần tra, kiểm soát gắt gao.
Trước tình hình đó, quân và dân Hải Phòng, Hải Dương, Hưng Yên khi ấy đã kiên cường bám đất, bám làng, liên tục tổ chức các trận đánh mìn, phục kích. Với khẩu hiệu “Không ngừng tiếng súng, không ngừng tiếng mìn trên đường 5”, những người lính và dân quân, du kích đã sử dụng các loại vũ khí thô sơ như mìn tự chế, bom cải tiến để đánh phá các đoàn tàu, xe quân sự của địch.
Chính từ những trận đánh ấy, cái tên “Tiếng sấm đường 5” ra đời như một biểu tượng của tinh thần chiến đấu quả cảm, mưu trí và sáng tạo. Những “tiếng sấm” vang rền làm tiêu hao sinh lực, phương tiện chiến tranh của địch và góp phần quan trọng trong việc ngăn chặn sự chi viện, phục vụ cho chiến trường Điện Biên Phủ.
Không chỉ là nơi lưu giữ ký ức chiến tranh, Tượng đài “Tiếng sấm đường 5” còn trở thành địa chỉ quen thuộc trong các hoạt động giáo dục truyền thống đối với thế hệ trẻ.
Trong khuôn viên rợp bóng cây xanh, các đoàn học sinh, thanh niên thường xuyên đến tham quan, dâng hương, tìm hiểu lịch sử. Những câu chuyện về các trận đánh mìn, về tinh thần “lấy thô sơ thắng hiện đại” trở thành bài học sinh động, gần gũi hơn bao giờ hết.
Ông Nguyễn Văn Tiến, Chi hội trưởng Chi hội Cựu chiến binh thôn Xuân Mang, xã Lai Khê chia sẻ: “Với thế hệ chúng tôi, tượng đài này là nơi nhắc nhớ về những năm tháng chiến đấu khốc liệt, gian khổ và sự hy sinh lớn lao của bao người đã ngã xuống để giữ gìn độc lập, tự do cho đất nước. Chúng tôi mong muốn thế hệ trẻ hiểu được giá trị của hòa bình hôm nay để sống có trách nhiệm hơn”.
Không chỉ những người từng trải qua chiến tranh, mà cả thế hệ trẻ hôm nay cũng tìm thấy ở nơi đây những cảm xúc sâu sắc.
Em Lê Khánh Huyền, học sinh Trường THCS Tuấn Việt, xã Lai Khê bày tỏ: “Trước đây, em chỉ được học về chiến tranh qua sách giáo khoa, nên đôi khi vẫn cảm thấy những câu chuyện đó khá xa vời. Nhưng khi được đến tham quan tượng đài, nghe thầy cô và các bác kể lại, em cảm nhận rõ hơn sự gian khổ, hy sinh của các thế hệ cha anh. Đứng trước tượng đài, em thấy rất xúc động và tự hào. Để có được cuộc sống yên bình như hôm nay, đã có rất nhiều người phải đánh đổi bằng cả tuổi trẻ, thậm chí là tính mạng của mình. Điều đó khiến em càng thêm biết ơn và ý thức hơn về trách nhiệm của bản thân. Em tự nhủ sẽ cố gắng học tập tốt hơn, rèn luyện bản thân, để sau này có thể góp phần xây dựng quê hương, đất nước. Với em, việc học tốt cũng là một cách để tiếp nối thế hệ đi trước”.
Năm 2025, công trình số hóa Tượng đài “Tiếng sấm đường 5” được triển khai với các nội dung như hình ảnh toàn cảnh, mô hình không gian 3D và hệ thống thuyết minh tích hợp, cho phép truy cập dễ dàng trên máy tính, điện thoại và các thiết bị di động. Việc số hóa góp phần nâng cao chất lượng phục vụ, đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu của người dân, du khách và đoàn viên, thanh niên theo hướng thuận tiện, hiện đại.
Thông qua việc quét mã QR bằng điện thoại, người dùng có thể tiếp cận đầy đủ thông tin, hình ảnh về di tích mà không cần đến hướng dẫn trực tiếp. Cách làm này mang lại trải nghiệm mới mẻ, sinh động và giúp công chúng hiểu sâu hơn về giá trị lịch sử của Tượng đài “Tiếng sấm đường 5”.
Tượng đài không chỉ giúp người dân địa phương gìn giữ ký ức lịch sử, mà còn góp phần nuôi dưỡng lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ. Giữa nhịp sống hiện đại, Tượng đài “Tiếng sấm đường 5” vẫn lặng lẽ đứng đó như một chứng nhân của quá khứ. Từ những “địa chỉ đỏ” như vậy, các giá trị lịch sử và tinh thần dân tộc tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa qua nhiều thế hệ.
PHƯƠNG LÂM
.jpg "Số hóa thông tin 'địa chỉ đỏ' - Lan tỏa giá trị văn hóa, lịch sử")
