Không chỉ tưởng nhớ vị danh tướng kiệt xuất nhà Trần, Lễ hội truyền thống đền Gốm còn là dịp để nhân dân và du khách thập phương trở về với cội nguồn lịch sử, tham gia các nghi lễ truyền thống và trải nghiệm không gian văn hóa đặc sắc.

Sáng 5/10, tại di tích lịch sử văn hóa quốc gia Đền Gốm (phường Chí Linh, thành phố Hải Phòng) diễn ra lễ dâng hương tưởng niệm 686 năm ngày mất Nhân Huệ Vương Trần Khánh Dư và khai hội truyền thống Đền Gốm năm 2025.
Lễ hội Đền Gốm năm nay diễn ra từ ngày 4 đến 11/10 (tức 13 - 20/8 âm lịch), với các nghi thức truyền thống gồm lễ mộc dục, lễ cáo yết, lễ chính kỵ cùng nhiều hoạt động hội đặc sắc.
Trong ngày chính lễ 5/10 diễn ra lễ tế và lễ nhập tịch, cùng lễ dâng hương tưởng niệm Nhân Huệ Vương. Các ngày tiếp theo diễn ra các chương trình giao lưu văn nghệ, tạo không gian sinh hoạt văn hóa phong phú, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương.

Nhân Huệ Vương Trần Khánh Dư, danh tướng kiệt xuất của nhà Trần, sinh tại thái ấp Sinh Từ, huyện Chí Linh (nay là phường Chí Linh, thành phố Hải Phòng). Ông là con trai của Thượng tướng Trần Phó Duyệt. Ông nổi tiếng về trí dũng song toàn, từng cầm quân ra trận trong ba cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông vào các năm 1258, 1285, 1288.
Chiến công nổi bật của ông là trận Vân Đồn năm 1288, tiêu diệt hơn 500 chiến thuyền lương, mở đường cho thắng lợi quyết định trên sông Bạch Đằng. Trần Khánh Dư không chỉ cầm quân xung trận mà còn có khả năng luyện binh và nghiên cứu binh pháp, góp phần soạn lời tựa cho “Vạn Kiếp tông bí truyền thư” của Trần Hưng Đạo, thể hiện tài thao lược sâu sắc.
Cuối đời, Trần Khánh Dư về sống tại thái ấp Sinh Từ, động viên nhân dân sản xuất, giúp kinh tế địa phương phát triển. Ngày 15/8 Kỷ Mão (1339), ông qua đời và được nhân dân xây dựng đền thờ “Nhân Huệ Vương từ” tại đầu làng Gốm bên bờ sông Kinh Thầy.

Đền Gốm là di tích lịch sử quốc gia được xây dựng từ thế kỷ 14, trải qua nhiều lần trùng tu vào các thế kỷ 17, 18, đầu thế kỷ 20, với kiến trúc chữ Đinh gồm 5 gian tiền tế, 3 gian hậu cung, mái và cửa bằng gỗ tứ thiết, kết cấu bê tông cốt thép, trở thành nơi hội tụ tín ngưỡng, văn hóa và nghệ thuật kiến trúc cổ truyền của địa phương. Năm 1994, đền được xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia và năm 2019 được tu bổ khang trang, bảo tồn giá trị lịch sử và mỹ thuật.
Qua các nghi lễ truyền thống, dâng hương tưởng niệm, tham quan di tích và các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, Lễ hội đền Gốm không chỉ tôn vinh công lao của Nhân Huệ vương Trần Khánh Dư mà còn góp phần gìn giữ, phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc. Đây là dịp để mỗi người thêm tự hào về truyền thống của quê hương, nâng cao tinh thần đoàn kết cộng đồng và tiếp nối những giá trị tốt đẹp của cha ông cho các thế hệ mai sau.
ĐỖ TUẤN