(HPĐT)- Sự xuất hiện của ChatGPT thời gian qua cho thấy sự phát triển vượt trội của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI). Phần mềm này thu hút sự quan tâm của nhiều người, nhất là các bạn trẻ. Do vậy, các cơ sở giáo dục đang định hướng giáo viên, học sinh ứng dụng ChatGPT hiệu quả, tránh việc lạm dụng trong học tập.
Học sinh Trường THPT Trần Nguyên Hãn trải nghiệm phần mềm ChatGPT.
Ngạc nhiên, thích thú khi dùng thử
Hoàng Minh Hiếu, học sinh lớp 10C1 Trường THPT Trần Nguyên Hãn cho biết, em biết đến ứng dụng này từ tháng 1-2023, thấy ChatGPT hiệu quả khá tốt trong việc tìm kiếm, tổng hợp, nhất là phân loại thông tin. Một số bài toán, đề văn, khi Hiếu nêu câu hỏi đều nhận được đáp án khá chính xác, đoạn văn viết cơ bản đủ thông tin. Tuy nhiên, cũng có những đáp án sai như câu hỏi “Loại đất phổ biến ở Tây Nguyên là gì?, ChatGPT trả lời là “đất sét”, nhưng chính xác phải là “đất đỏ bazan”. “Em coi ChatGPT là kênh tham khảo kiến thức như google, bởi vẫn phải kiểm chứng thông tin đó có chính xác hay không”.
Còn đối với Nguyễn Văn Đức, sinh viên khoa Công nghệ thông tin Trường đại học Hải Phòng, vốn yêu thích những phần mềm công nghệ nên khá hào hứng tìm hiểu ChatGPT. Đức bày tỏ, thực sự đáng ngạc nhiên với những kết quả mà ChatGPT đưa ra. Tuy nhiên, để sử dụng phần mềm này, người dùng phải có kiến thức, đưa ra từ khóa đúng thì ChatGPT sẽ trả lời đáp án chính xác hơn. Bên cạnh đó, thông tin trong ChatGPT là những thông tin được cập nhật từ năm 2021 về trước. Do đó, trong nhiều lĩnh vực, người dùng cần có sự tra cứu, thẩm định lại kết quả phần mềm siêu trí tuệ này đưa ra.
Theo thống kê chưa chính thức của Open AI, chỉ sau 2 tháng xuất hiện đã có gần 100 triệu lượt sử dụng ChatGPT. Hiện nay, để đăng ký tài khoản dùng thử phần mềm này còn nhiều hạn chế và cần thận trọng, nên chưa phổ cập rộng rãi trong học sinh, sinh viên và giáo viên. Tuy nhiên, với mức độ người dùng tăng liên tục trong thời gian gần đây, ChatGPT đặt ra thách thức đối với ngành giáo dục, cần định hướng sử dụng nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực, phát huy mặt tích cực của AI nói chung, ChatGPT nói riêng trong giáo dục.
Định hướng sử dụng
Nhìn lại quá trình phát triển của công nghệ cũng như sự tác động của nó tới quá trình giáo dục, thầy giáo Nguyễn Minh Quý, Hiệu trưởng Trường THPT Trần Nguyên Hãn bày tỏ, những tiến bộ của khoa học công nghệ góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục, nhưng không vì thế mà có thể thay thế được vai trò của người thầy. “Theo tôi, ChatGPT là công cụ có thể cung cấp thông tin hữu dụng đối với người dùng. Do đây là phần mềm mới, đang trong quá trình chạy thử, nên Ban giám hiệu nhà trường định hướng giáo viên, học sinh thận trọng trong sử dụng và chỉ dùng ChatGPT như một công cụ hỗ trợ việc dạy và học. Tuy nhiên, không thể phủ nhận sự tác động của khoa học công nghệ, trong đó có AI mọi lĩnh vực đời sống trong tương lai, bởi thế nhà trường định hướng các giáo viên thay đổi phương pháp dạy học, ứng dụng các phần mềm khoa học trong việc truyền đạt kiến thức, thay đổi kiểm tra, đánh giá, đề cao tính sáng tạo, tư duy tổng hợp, ứng dụng của học sinh thay vì chỉ cung cấp kiến thức đơn thuần, một chiều”.
Cùng quan điểm này, thầy giáo Nguyễn Đình Hưng, Bí thư Đoàn Thanh niên Trường đại học Hải Phòng cho biết, tôi cho rằng ChatGPT là tích cực bởi cung cấp đến người dùng một phần kiến thức, thông tin nhanh, tính tổng hợp cao. Bên cạnh việc định hướng sinh viên cần sử dụng phần mềm hiệu quả, hỗ trợ việc học, nhà trường cũng không quá lo lắng với tình trạng sinh viên lạm dụng phần mềm này trong các kỳ thi. Bởi những năm gần đây, Trường đại học Hải Phòng không sử dụng câu hỏi thi dạng trắc nghiệm, thay vào đó là hình thức thi vấn đáp, hoặc câu hỏi mang tính tự luận có quan điểm, sự sáng tạo, hiểu biết của người học. Việc đánh giá học tập của sinh viên không chỉ trên bài thi mà là cả quá trình học tập. Do vậy, nếu thời gian tới, ChatGPT được sử dụng rộng rãi hơn sẽ tạo thêm động lực để nhà trường thay đổi phương pháp dạy học và ra đề thi phù hợp.
Tại cuộc tọa đàm “ChatGPT, Trí tuệ nhân tạo- Lợi ích và thách thức đối với giáo dục” do Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam tổ chức ngày 13-2 vừa qua, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn thông tin, Bộ và ngành Giáo dục đã và đang chủ động tìm hiểu và nhận thức rõ cơ hội cũng như thách thức đặt ra của ChatGPT và AI đối với giáo dục, nhằm sớm có những nghiên cứu thấu đáo và hành động phù hợp để giảm thiểu tác động tiêu cực, phát huy hiệu quả tác động tích cực của AI nói chung và ChatGPT nói riêng trong giáo dục. Còn GS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam cho rằng, để khai thác triệt để mặt tích cực, hạn chế mặt tiêu cực của AI, cách tốt nhất là làm chủ công nghệ bằng cách tạo hành lang chính sách, pháp lý để sử dụng AI hay ChatGPT vào thực tiễn đời sống; phát triển cơ sở dữ liệu đối với ngành giáo dục; đào tạo đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên để thích ứng tốt hơn với công nghệ nói chung, các công cụ AI trong tương lai; xây dựng khung năng lực số cho học sinh; chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao để chuẩn bị công cuộc đổi mới sáng tạo trong công nghệ của tất cả các cơ sở giáo dục.
Tác động của ChatGPT tới giáo dục thế nào còn là điều cần đánh giá trong thời gian tới. Tuy nhiên, chắc chắn sẽ có sự thay đổi lớn về phương pháp giáo dục, khi cách học kiểu đọc- chép, ôn luyện văn mẫu – toán dạng phổ biến sẽ không còn hiệu quả. Cách đánh giá, thi cử cũng thay đổi. Hình thức thi vấn đáp, đánh giá theo quá trình học tập… sẽ trở nên quan trọng. ChatGPT nói riêng, phần mềm trí tuệ nhân tạo trong tương lai là thách thức và động lực để giáo dục đổi mới, thay đổi phương pháp dạy và học./.
Bài và ảnh: TUỆ MINHPGS.TS Phạm Văn Tình, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Việt Nam học (Hà Nội):
Cần kiểm chứng thông tin từ câu trả lời của ứng dụng
ChatGPT không chỉ được “dân” công nghệ, những người có nhu cầu tiếp cận thông tin lựa chọn tìm hiểu, sử dụng, mà còn kích thích sự tò mò, khám phá của nhiều người dùng khác, nhất là giới trẻ. Điểm thu hút của ứng dụng này là khi người sử dụng đặt câu hỏi, ChatGPT sẽ đưa ra câu trả lời nhanh gọn, với ngôn từ thân thiện, có tính biểu đạt cảm xúc, khiến người tương tác có cảm giác như đang trò chuyện với tư vấn viên, bạn bè, mà không phải là một cỗ máy.
Tuy nhiên, ChatGPT không “biết tuốt” mọi sự vật, sự việc, mà chủ yếu là công cụ tập hợp nội dung, vấn đề liên quan đến các từ khóa trong câu hỏi. Mặt khác, ChatGPT không đưa ra nhiều nguồn dẫn tham khảo thông tin hay trích nguồn dẫn, tác giả của các tư liệu, mà chỉ có duy nhất một câu trả lời. Bởi vậy, hạn chế việc kiểm chứng thông tin đúng hay sai. Khi bị hỏi vặn, “chẻ nhỏ” kiến thức hay liên quan đến những sự kiện, thông tin từ năm 2022 trở đi, ChatGPT cũng “bó tay”, thậm chí đưa thông tin sai không ít, vì hiện nay dữ liệu thông tin của ứng dụng mới chỉ cập nhật tới năm 2021. Bởi vậy, người tiếp nhận thông tin từ ChatGPT không nên tin tưởng hoàn toàn hay áp dụng câu trả lời của ChatGPT vào đời sống thực tế.
Anh Nguyễn Đức Hiếu, nhân viên công nghệ thông tin Viettel Hải Phòng (Chi nhánh Tập đoàn Viễn thông Quân Đội):
Cẩn trọng khi đăng ký các gói dịch vụ ChatGPT
Trong danh sách các quốc gia khả dụng của OpenAI chưa có tên Việt Nam. Người dùng Việt Nam nếu muốn trải nghiệm ChatGPT cần đăng nhập bằng trang web tương thích với OpenAI, chuyển đổi địa chỉ IP trên máy tính, laptop, hoặc thuê số điện thoại nước ngoài hoặc thuê dịch vụ đăng ký tài khoản sử dụng ChatGPT. Thời điểm này, OpenAI đang phát hành các gói chuyên nghiệp trả phí và miễn phí sử dụng ChatGPT. Khi lựa chọn các gói trả phí truy cập từ khoảng 500 nghìn đồng đến 1 triệu đồng, người dùng có thêm các lợi ích về quyền truy cập ưu tiên so với người dùng miễn phí, thời gian phản hồi nhanh hơn và dung lượng trò chuyện nhiều hơn.
Hiện ChatGPT mới trong giai đoạn phát triển và chỉ có thể truy cập thông qua trang web của OpenAI và hoàn toàn không có ứng dụng dành cho các thiết bị di động. Tuy nhiên, rất nhiều phần mềm giả mạo, “ăn theo” ChatGPT xuất hiện tràn lan trên các cửa hàng trực tuyến của App Store hay CH Play. Bởi vậy, mỗi người cần chủ động tìm hiểu thông tin, cách thức đăng ký tài khoản ChatGPT để tránh lãng phí tiền bạc, cũng như phòng, ngừa việc bị lộ, lọt, đánh cắp thông tin cá nhân thông qua các ứng dụng đạo, nhái./.
Chị Lê Nguyễn Mai Trang, phường An Biên, quận Lê Chân:
Trải nghiệm, sử dụng ChatGPT có chừng mực
Gần đây, nhiều tài khoản mạng xã hội Facebook đăng tải ảnh màn hình cuộc trò chuyện giữa ChatGPT và người sử dụng ứng dụng. Qua đó, có thể thấy ChatGPT có rất nhiều tính năng, như tạo văn bản, tạo hình ảnh và video mới, thậm chí là làm thơ, viết đơn xin việc, viết bài luận... theo yêu cầu của người tương tác. Bên cạnh nhu cầu sử dụng siêu AI này để tìm kiếm thông tin, kiến thức về các mặt lĩnh vực trong đời sống, như kinh tế, xã hội, pháp luật, nhiều người, nhất là các bạn trẻ đang sử dụng ChatGPT như một “người giúp việc” hoặc “thú chơi” mới. Nếu người dùng sao chép lại mọi thông tin ChatGPT đưa ra vào bài tập, bài kiểm tra, ứng dụng vào công việc thực tế sẽ ít nhiều ảnh hưởng đến thái độ học tập, làm việc nghiêm túc và khiến người dùng bị ỷ lại, mất tính sáng tạo cần có. Mặt khác, nhiều người trò chuyện cố tình đưa ra những câu hỏi có tính bỡn cợt với chatbot để giải trí, tiêu khiển cũng tạo nên góc nhìn thiếu tích cực với ứng dụng mới mẻ này.
Mong rằng, các ngành chức năng, cơ sở giáo dục tuyên truyền, định hướng đến người dân, nhất là các bạn trẻ để sử dụng ChatGPT hợp lý, hiệu quả, an toàn./.
Phương Linh ghi
