(HPĐT)- Mới đây, câu chuyện team building ở tỉnh Nghệ An lần nữa nóng lên tại phiên họp chất vấn của Quốc hội vào ngày 10-8. Từ câu chuyện này, nhiều đại biểu đặt ra vấn đề xây dựng và gìn giữ chuẩn mực văn hóa ứng xử trong cộng đồng hiện nay.
Thường xuyên, tự giác và lan tỏa giá trị, hình ảnh đẹp để xây dựng ứng xử văn hóa trong cộng đồng.
Phản cảm, thiếu chuẩn mực văn hóa
Tại phiên trả lời chất vấn đại biểu Quốc hội vào ngày 10-8, khi trả lời quan điểm về trò chơi team building trên bãi biển Cửa Lò (tỉnh Nghệ An,) Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng khẳng định, đó là vấn đề đáng lên án. Đây là những trò chơi ở nước ngoài được du nhập vào Việt Nam nhưng không qua chọn lọc, Bộ trưởng khuyến nghị thành viên tham gia team building không hưởng ứng các trò chơi phản cảm. Câu chuyện này một lần nữa được khơi lại để bàn luận, trở thành vấn đề nóng của toàn xã hội. UBND thị xã Cửa Lò phạt hành chính cá nhân đối với nhóm người của Công ty Như Nguyện (tỉnh Phú Thọ) tham gia chơi team building trên bãi biển Cửa Lò và người tổ chức sự kiện 400 nghìn đồng do vi phạm Nghị định 144 về hành vi gây mất trật tự trong hoạt động văn hoá, thể thao nơi công cộng. Tuy nhiên, mức xử phạt được dư luận cho rằng quá nhẹ so với mức ảnh hưởng của sự việc đến nhiều người. Đáng lo ngại hơn, khi những trò chơi thiếu văn hóa kiểu như vậy không phải hiếm gặp trong các chương trình team building của học sinh, sinh viên, doanh nghiệp hiện nay.
Sau vụ việc trên, ngày 31- 7, trên mạng xã hội tiếp tục lan truyền hình ảnh nhóm du khách vẽ bậy lên mỏm đá “sống ảo” nổi tiếng mang tên Chồng, ở xã Bằng Cả (tỉnh Quảng Ninh) lần nữa khiến cộng đồng mạng bức xúc. Có thể thấy, trong cuộc sống hằng ngày, đâu đó vẫn thấy những hành vi thiếu chuẩn mực văn hóa. Tại Hải Phòng không phải không xảy ra câu chuyện đáng bàn này. Nhớ lại vào tháng 2-2021, qua đường dây nóng Báo Hải Phòng, người dân phản ánh nhóm người vẽ bậy chữ “Yêu thương” lên chân cầu Hoàng Văn Thụ ảnh hưởng đến mỹ quan của cây cầu đẹp, hiện đại bậc nhất thành phố. Thời điểm đó, nhóm người vẽ chữ lên chân cầu Hoàng Văn Thụ chưa được cơ quan chức năng có thẩm quyền đồng ý. Hay vào mỗi mùa du Xuân đầu năm, tại các khu di tích lịch sử Bạch Đằng Giang hay Khu di tích đền thờ Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, một số người lớn, trẻ em ngồi, trèo lên tượng chụp ảnh gây mất thiện cảm với du khách. Ngay hiện tại, trong đời sống hay trên môi trường mạng xã hội, hằng ngày còn nhiều hành vi thiếu văn hóa thường gặp như: hát karaoke gây phiền hàng xóm, xả rác bừa bãi ra đường, lời nói thiếu văn hóa trên mạng xã hội… Dù vô tình hay cố ý, nhưng những hành vi kém văn hóa đó đang gióng lên hồi chuông về sự thiếu chuẩn mực văn hóa trong một bộ phận người dân khi đang đứng trước sự giao thoa của nhiều luồng văn hóa trên thế giới mà thiếu sự định hướng, chọn lọc, quản lý kịp thời.
Xây dựng quy tắc ứng xử phù hợp với từng không gian
Để hạn chế những hành vi thiếu văn hóa trong cộng đồng, trước hết phải giữ gìn, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của người Việt. Việc này đặt ra vấn đề xây dựng và thực hiện văn hóa ứng xử cần được chú trọng hơn nữa trong mỗi gia đình, cộng đồng. Nhà nghiên cứu văn hóa Nguyễn Đình Chỉnh, Phó chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Hải Phòng cho rằng, ngành Văn hóa và các cấp chính quyền cần ban hành quy tắc ứng xử phù hợp với từng không gian, môi trường sống, đồng thời tăng cường tuyên truyền, bồi đắp những giá trị văn hóa chuẩn mực cho người dân. Từ đó, mỗi người thường xuyên, tự giác thực hành và lan tỏa những giá trị, hình ảnh, hành động đẹp trong các giao tiếp hằng ngày.
Trong các ngành, ngành Văn hóa có trách nhiệm trong phát triển nét đẹp văn hóa ứng xử của người Hải Phòng. Về việc này, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Trần Thị Hoàng Mai cho biết, trước bối cảnh của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, ứng xử văn hóa của mỗi người dân nói chung, người Hải Phòng nói riêng cần theo chuẩn mực nhất định. Do đó, Sở đang trình thành phố phê duyệt Đề án Xây dựng bộ tiêu chí văn hóa số của người Hải Phòng văn minh, lịch sự trên môi trường số. Với đề án này, trên cơ sở nghiên cứu, phân tích, tổng hợp các hành vi, ứng xử của người Hải Phòng để chính thức xây dựng bộ quy tắc hành vi, ứng xử trên môi trường số theo dự kiến trong năm 2022. Khi bộ quy tắc này đi vào thực tế sẽ góp phần kế thừa những quy tắc tốt, hạn chế cái xấu, xây dựng chuẩn mực đạo đức, môi trường văn hóa lành mạnh của người Hải Phòng.
Tuy nhiên, song hành với những quy tắc ứng xử phải là chế tài xử lý đủ mạnh để răn đe, hạn chế những hành vi thiếu văn hóa trong đời sống. Nhà văn hóa Nguyễn Đình Chỉnh cho rằng, thực tế qua một số vụ việc trên cả nước và ở Hải Phòng, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức để xảy ra những hành vi thiếu văn hóa là do các cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực này chưa kiên quyết xử lý khi phát hiện các hành vi trên, thường chỉ nhắc nhở rồi thôi. Như hành vi vẽ bậy lên cầu Hoàng Văn Thụ, ngồi lên tượng trong khu di tích, hát karaoke gây phiền hàng xóm, hút thuốc lá nơi công cộng, xả rác bừa bãi ra đường... Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sớm nghiên cứu, tham mưu Chính phủ bổ sung các quy định rõ hơn về chế tài xử lý các hành vi thiếu văn hóa trong ứng xử nơi công cộng cũng như quy định quyền hạn và trách nhiệm của các cấp, ngành chức năng trong việc xử lý các hành vi thiếu văn hóa, góp phần xây dựng môi trường văn hóa ở những nơi công cộng./.
