(HPĐT)- Từ đầu tháng 6-2025 đến nay, nông dân xã Bát Trang (huyện An Lão) tập trung thu hoạch vải sớm. Niên vụ năm nay, cây vải được mùa với năng suất, chất lượng cao, tuy nhiên việc tiêu thụ còn gặp nhiều khó khăn do thiếu liên kết thị trường và hạn chế trong khâu bảo quản, chế biến.
Chủ động chuyển đổi sang vải sớm
Cách đây 5 năm, vào mỗi mùa vải chín, các thôn xóm Bát Trang rực đỏ bởi vải thiều chính vụ. Những năm gần đây, người dân chủ động chuyển sang trồng vải sớm nhằm tăng hiệu quả kinh tế. Tại thôn Quán Trang, 100% số diện tích được chuyển đổi; các thôn như Ích Trang, Trực Trang, Đại Trang... diện tích trồng vải sớm chiếm hơn 80%. Theo nông dân địa phương, trồng vải sớm giúp bán được giá hơn, giảm áp lực cạnh tranh vào chính vụ. Việc chủ động chuyển đổi giống, thay đổi lịch thời vụ cũng thể hiện sự thích ứng tích cực trước biến đổi khí hậu và biến động thị trường. Niên vụ năm 2024, thời tiết bất lợi khiến phần lớn diện tích vải không thể thu hoạch. Ngay sau mùa vụ thất bát, người dân khẩn trương cải tạo lại vườn tược. Tuy nhiên, cơn bão Yagi cuối năm lại gây thiệt hại lớn, làm đổ gãy nhiều cây vải, buộc phải trồng mới. Với nỗ lực khôi phục và chăm sóc, vụ vải năm nay ghi nhận chất lượng cao hơn hẳn.
Các giống vải sớm được trồng phổ biến gồm u trứng, u hồng và tàu lai. Nhiều hộ dân đã thu hoạch xong từ cuối tháng 5. Anh Nguyễn Văn Soạn (thôn Quán Trang) cho biết: “Gia đình tôi thu được 5 tấn vải, tổng thu nhập hơn 200 triệu đồng, lãi khoảng 170 triệu đồng. Nhờ trồng giống chín sớm, chăm sóc đúng kỹ thuật nên bán được giá cao ngay từ đầu vụ, khoảng 40 nghìn đồng/kg”. Tuy vậy, không phải hộ nào cũng thu hoạch đúng thời điểm thuận lợi. Nhiều gia đình thu vải khi thị trường bắt đầu dư cung, giá giảm dần theo ngày. Một số hộ đưa sản phẩm sang huyện Thanh Hà (Hải Dương) để bán cho các đại lý thu mua xuất khẩu nhưng đầu ra vẫn bấp bênh. Có thời điểm, thương lái không vào thu mua khiến người dân gặp khó khăn trong bảo quản, tiêu thụ.
Thị trường vẫn nhiều thách thức
Phó chủ tịch UBND xã Bát Trang Phan Viết Huy cho biết: Niên vụ 2025, diện tích trồng vải của xã còn khoảng 80 ha, giảm gần 30% do ảnh hưởng bão và việc phát triển khu công nghiệp Tràng Duệ 3. Tuy nhiên, cây vải vẫn là cây trồng đặc sản truyền thống, phù hợp thổ nhưỡng địa phương, cho chất lượng thơm ngon riêng biệt. Chính quyền địa phương đang vận động nông dân tập trung chăm sóc các vùng trồng tập trung để nâng cao hiệu quả kinh tế.
Theo đại diện Trung tâm Khuyến nông và Chi cục Trồng trọt - Kiểm lâm Hải Phòng, xã Bát Trang là vùng trồng vải tập trung lớn nhất thành phố. Tuy nhiên, việc tiêu thụ sản phẩm vẫn gặp nhiều khó khăn do phần lớn diện tích chưa áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất hàng hóa như VietGAP, hữu cơ hay truy xuất nguồn gốc. Đây là điểm hạn chế khiến vải Bát Trang khó tiếp cận hệ thống siêu thị, cửa hàng thực phẩm an toàn hoặc thị trường xuất khẩu ổn định. Trưởng Phòng Trồng trọt (Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng) Bùi Cảnh Đức nhấn mạnh: Để vùng trồng vải Bát Trang phát triển bền vững, cần đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, quy hoạch vùng sản xuất theo hướng VietGAP hoặc hữu cơ, đồng thời tăng cường quảng bá, giới thiệu sản phẩm. Việc kết nối tiêu thụ với các địa phương trồng vải chuyên canh như Lục Ngạn (Bắc Giang), Thanh Hà (Hải Dương) cũng cần được đẩy mạnh nhằm mở rộng đầu ra cho sản phẩm, phục vụ cả thị trường trong nước và xuất khẩu.
