Vai trò cơ quan dân cử trong gỡ vướng cơ chế, chính sách đối với ngành Y tế: Giám sát nhanh, đề xuất kịp thời (kỳ 2)

Kỳ 2:

Trang thiết bị thiếu, lạc hậu - “căn bệnh” trầm kha

Bệnh viện Y học cổ truyền chỉ có một phòng tập vật lý trị liệu, vẫn thiếu trang thiết bị. Ảnh: Minh Minh 

Máy móc thời… “ơ kìa”

Trực tiếp báo cáo với Đoàn giám sát do Chủ tịch HĐND thành phố Phạm Văn Lập chủ trì về thực hiện các quy định khám, chữa bệnh trên địa bàn thành phố, BSCK2 Vũ Văn Vui, Giám đốc Bệnh viện đa khoa huyện An Lão cho biết: Mặc dù theo lộ trình tự chủ, năm 2023 đơn vị phải bảo đảm năng lực chuyên môn kỹ thuật bệnh viện hạng 2, nhưng bệnh viện không có đủ kinh phí để mua sắm trang thiết bị hiện đại như hệ thống phẫu thuật nội soi tiêu hóa, siêu âm sản khoa, máy chụp scanner, máy chụp X-quang kỹ thuật số, máy siêu âm màu 5D… Từ năm 2008 đến 2021, bệnh viện huy động nguồn lực từ một số đơn vị tư nhân, cán bộ, viên chức, người lao động của bệnh viện trang bị 1 máy siêu âm màu 4D, 1 hệ thống chụp X-quang kỹ thuật số bằng hình thức liên doanh, liên kết. “Năm 2022, UBND thành phố ban hành quyết định xác lập quyền sở hữu toàn dân 1 máy X-quang kỹ thuật số và 1 máy siêu âm màu 4D hết hạn hợp đồng liên doanh, liên kết được cán bộ, viên chức, người lao động của bệnh viện tặng lại đơn vị để phục vụ công tác khám, chữa bệnh cho nhân dân địa phương”, bác sĩ Vui thông tin.

Trở lại Trung tâm Y tế quận Hồng Bàng, Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ thành phố Vũ Thị Kim Liên, thành viên Đoàn giám sát ngỡ ngàng khi lãnh đạo đơn vị cho biết nhiều thiết bị y tế tại đây được trang bị cách đây từ 10 đến 20 năm. Đơn cử như máy sinh hiển vi khám mắt từ năm 2002; máy X-quang và hệ thống máy tính từ năm 2010; máy sinh hóa bán tự động và máy xét nghiệm nước tiểu từ năm 2013; một số thiết bị khác như nội soi tai, mũi, họng, ghế chữa răng hỏng nhưng chưa có kinh phí để sửa chữa hoặc thay mới. Đơn vị mới thực hiện được khoảng 40% số dịch vụ kỹ thuật theo phân tuyến, chỉ thực hiện được các phẫu thuật không gây mê. Cũng vì máy sinh hóa và máy xét nghiệm nước tiểu cũ kỹ, lạc hậu nên thường cho kết quả không chính xác.

Không quá “ảm đạm” như Trung tâm Y tế quận Hồng Bàng, Bệnh viện Y học cổ truyền Hải Phòng nằm trong 13 dự án được bố trí vốn từ ngân sách, với tổng mức đầu tư gần 189 tỷ đồng; hiện vốn cấp đạt hơn 42,5 tỷ đồng. Nhà cửa các khoa, phòng rộng rãi, khang trang, nhưng lãnh đạo bệnh viện bộc bạch, đây mới chỉ là… “lớp vỏ”. Mọi hoạt động khám, chữa bệnh vẫn hết sức khó khăn do thiếu trang thiết bị hiện đại phục vụ công tác khám, chẩn đoán bệnh. “Với xu hướng kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại để nâng cao hiệu quả khám, chữa bệnh, nhưng hiện các máy móc, thiết bị tại bệnh viện mới đáp ứng khoảng 40% theo định mức quy chuẩn của Bộ Y tế. Để đáp ứng nhu cầu về cơ sở vật chất khám, chữa bệnh của người dân, bệnh viện không chỉ cần “lớp vỏ” mà còn cần trang thiết bị. Nhiều người bệnh đến đây khám, chữa bệnh bằng phương pháp y học cổ truyền, nhưng vì đơn vị thiếu thiết bị nên họ bỏ đi”, BSCK2 Nguyễn Xuân Phùng, Giám đốc Bệnh viện day dứt bày tỏ. Tại cuộc làm việc với Đoàn giám sát chuyên đề HĐND thành phố, lãnh đạo Bệnh viện Y học cổ truyền Hải Phòng đề nghị được trang bị máy oxy cao áp để nâng cao hiệu quả điều trị người bệnh bị tai biến. Hiện, Viện Y học biển (có trụ sở tại Hải Phòng) được trang bị máy này, sử dụng đạt hiệu quả điều trị tích cực đối với người bệnh liên quan đến tai biến, đột quỵ não… khi kết hợp vật lý trị liệu phục hồi chức năng. Đây vốn là những thế mạnh của Bệnh viện Y học cổ truyền Hải Phòng, nếu có thiết bị sẽ được phát huy tốt.

Mong muốn nhiều, nhưng “lực bất tòng tâm”

Nguyên nhân dẫn đến thiếu trang thiết bị phục vụ công tác khám, chữa bệnh do việc bố trí ngân sách cho mua sắm, bổ sung trang thiết bị y tế còn hạn chế. Mức đầu tư cho trang thiết bị y tế của Hải Phòng năm 2021 là 23,53 tỷ đồng; năm 2022 là 10,59 tỷ đồng. Mức đầu tư này thấp hơn hàng chục lần so với một số tỉnh, thành phố khác, như Quảng Ninh (khoảng 200 tỷ đồng/năm); Đà Nẵng (khoảng 150 tỷ đồng/năm), Vĩnh Phúc (150-200 tỷ đồng/năm)…

Do thiếu trang thiết bị y tế và các điều kiện khác nên các cơ sở y tế tuyến huyện mới thực hiện được 40-50% danh mục kỹ thuật theo phân tuyến, không đáp ứng được yêu cầu khám bệnh, chữa bệnh của người dân, tạo áp lực quá tải lên các bệnh viện tuyến trên; gây khó khăn, tốn kém cho người dân khi phải di chuyển khám, chữa bệnh. Theo BSCK2 Vũ Văn Vui, Giám đốc Bệnh viện đa khoa An Lão, vài năm trở lại đây, người bệnh khám, chữa bệnh liên quan đến đường tiêu hóa và hô hấp có xu hướng tăng cao. Để đón đầu, giảm tải đối với các bệnh viện tuyến trên, cách đây 2 năm lãnh đạo bệnh viện cử hai kíp bác sĩ lên Hà Nội học chuyên sâu về kỹ thuật gây mê và phẫu thuật nội soi các bệnh đường tiêu hóa, hô hấp. “Đến nay, nhiều lần kiến nghị nhưng bệnh viện chưa được trang bị máy móc để triển khai thực hiện các kỹ thuật trên, dẫn đến lãng phí đội ngũ nhân lực được cử đi đào tạo”, BSCK2 Vũ Văn Vui luyến tiếc.

Trong khi đó, trả lời câu hỏi của các thành viên Đoàn giám sát, đại diện ngành Y tế và một số cơ sở y tế thừa nhận, công tác xã hội hóa, liên doanh, liên kết ở nhiều cơ sở còn khó khăn, thậm chí không thể triển khai do các vướng mắc, bất cập về cơ chế, chính sách dẫn tới tâm lý sợ sai, sợ trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở y tế bởi “làm gì cũng có thể sai”. Các hình thức xã hội hóa khác như vay vốn ngân hàng, huy động các nguồn vốn hợp pháp khác để đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, trang thiết bị y tế hầu hết chưa thực hiện hiệu quả cao hoặc đứt đoạn giữa chừng. Hợp tác quốc tế, hợp tác trong nước với các bệnh viện tuyến Trung ương chỉ mới thực hiện được ở một số bệnh viện tuyến thành phố có đủ nhân lực, cơ sở vật chất, như Bệnh viện hữu nghị Việt Tiệp, Bệnh viện Trẻ em Hải Phòng, Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng. Việc chuyển giao kỹ thuật từ tuyến thành phố tới tuyến quận, huyện được triển khai nhưng chưa thực sự hiệu quả, vì thiếu trang thiết bị để thực hiện.

Qua thực tế giám sát cũng cho thấy, một số cơ sở y tế ngoài công lập, nhất là các phòng khám chuyên khoa, cơ sở hạ tầng, trang thiết bị y tế chưa bảo đảm điều kiện nên hoạt động cầm chừng, thậm chí không đáp ứng yêu cầu khám, chữa bệnh. Đơn cử, lãnh đạo Phòng khám đa khoa Hồng Phát thông tin tới Đoàn giám sát, một trong những nguyên nhân khiến cơ sở không thu hút được người bệnh đến khám, chữa bệnh do danh mục kỹ thuật hạn chế, trang thiết bị chưa đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của người dân.

Làm việc tại Bệnh viện Y học cổ truyền Hải Phòng, trước đề nghị của lãnh đạo bệnh viện về nhu cầu máy oxy cao áp với giá trị khoảng 10 tỷ đồng để phục vụ công tác chữa bệnh, đồng chí Bùi Đức Quang, Phó chủ tịch HĐND thành phố, Phó trưởng Đoàn giám sát cho rằng giá trị đầu tư chiếc máy không quá lớn và giao Tổ tham mưu, giúp việc tổng hợp, yêu cầu ngành chức năng đề xuất danh mục máy móc, thiết bị y tế cần ưu tiên đầu tư, mua sắm, đáp ứng yêu cầu chăm sóc sức khỏe nhân dân thành phố./.

------------------

Kỳ 3: Khủng hoảng thiếu nguồn nhân lực