(HPĐT)- Không chỉ đối mặt với cơ sở vật chất xuống cấp, thiếu trang thiết bị, ngành Y tế thành phố, nhất là các bệnh viện tuyến quận, huyện còn chật vật với tình trạng thiếu nhân lực, kể cả bác sĩ chuyên khoa và điều dưỡng. Không tuyển dụng được theo nhu cầu, trong khi số nhân viên y tế nghỉ việc, chuyển công tác ngày càng tăng là trở ngại lớn trên đường hiện thực hóa nhiệm vụ phát triển Hải Phòng trở thành trung tâm y tế vùng Duyên hải Bắc bộ.
Nhân viên y tế Bệnh viện Phổi Hải Phòng thăm khám, điều trị người bệnh. Ảnh: Minh Minh
Bác sĩ, điều dưỡng đều thiếu
Trao đổi thẳng thắn với Đoàn giám sát chuyên đề HĐND thành phố về tình hình thực hiện các quy định pháp luật về công tác khám, chữa bệnh tại địa phương, Chủ tịch UBND huyện An Lão Ngô Thị Thanh Thủy không giấu diếm: Địa phương có 17 xã, thị trấn thì chỉ có 4 trạm y tế có bác sĩ làm việc tại trạm. Trong suốt 3 năm (2020-2022), Phòng Y tế huyện nhiều lần thông báo tuyển dụng nhưng không có người nộp hồ sơ. Vài trường hợp con em người địa phương, được động viên thi tuyển, làm việc nhưng sau khi “mục sở thị” cơ sở vật chất, máy móc, thiết bị tại các trạm y tế thì không có hồi âm. Năm 2022, huyện có 5 nhân viên y tế nghỉ việc, trong đó có 1 bác sĩ, 2 điều dưỡng và 1 dược sĩ.
Tuyến y tế ngoại thành là vậy, tại một số cơ sở y tế thuộc các quận nội thành cũng không khả quan hơn. Bác sĩ Trần Thị Hường, Giám đốc Bệnh viện đa khoa Ngô Quyền bộc bạch nỗi niềm với các thành viên Đoàn giám sát: “Hoàn toàn cảm thông với những bác sĩ, y tá của bệnh viện chuyển sang làm việc tại các cơ sở y tế tư nhân do nhu cầu bảo đảm cuộc sống. Nhưng có một số nhân viên y tế nghỉ việc để về nhà bán hàng online hoặc làm “cò đất”, trong khi phải mất 6-8 năm mới có thể đào tạo trở thành bác sĩ chuyên khoa”. Cùng hoàn cảnh, tại quận Hồng Bàng, trong 10 năm trở lại đây, ngành Y tế địa phương giảm 17 bác sĩ, trong đó có 12 bác sĩ nghỉ hưu, 4 bác sĩ chuyển công tác và 1 bác sĩ nghỉ việc. Nhưng trong thời gian trên, quận chỉ tuyển dụng được 4 bác sĩ.
Qua giám sát thực tế, báo cáo của 30 đơn vị y tế công lập và ngoài công lập, cho thấy tình trạng nhân viên y tế tại các đơn vị công lập toàn thành phố xin thôi việc có chiều hướng gia tăng. Chỉ tính riêng hai năm 2021-2022, số nhân viên y tế xin nghỉ việc, thôi việc lên tới 249 người. Theo đánh giá của ngành Y tế, tỷ lệ nhân viên y tế nghỉ việc, thôi việc tại Hải Phòng so với các tỉnh, thành phố khác trong cả nước là chưa nhiều, nhưng so với những năm trước đây của thành phố, tỷ lệ này tăng gấp đôi, nhất là người có kinh nghiệm, trình độ chuyên môn cao ở các cơ sở tuyến thành phố. Mặt khác, việc tuyển dụng không đáp ứng đủ số nhân viên nghỉ hưu, chuyển công tác, thôi việc, cũng như không tuyển dụng được nhân lực theo nhu cầu cả về trình độ chuyên môn bác sĩ và nhóm điều dưỡng.
Theo thống kê của ngành Y tế Hải Phòng, hiện tổng số nhân lực của ngành hơn 9.000 người, thiếu gần 2.000 người so với tổng số biên chế được giao của năm 2023, thiếu khoảng 4.000 người so với tổng số nhân lực theo định mức của Thông tư 03 của Bộ Y tế hướng dẫn vị trí việc làm, cơ cấu viên chức theo chức danh nghề nghiệp trong đơn vị sự nghiệp y tế công lập.
Loay hoay cơ chế thu hút nhân lực
Theo khảo sát, đánh giá của Đoàn giám sát, Trường cao đẳng Y tế Hải Phòng hiện được xem là “cái nôi” đào tạo nhóm điều dưỡng, hộ sinh, y sĩ. Nhưng Hiệu trưởng nhà trường Đào Văn Tùng phản ánh với Đoàn, nhiều năm nay, các khoa đào tạo chuyên ngành trên không có hoặc rất ít sinh viên đăng ký theo học, có năm chưa đầy 10 hồ sơ đăng ký, trong khi tuyến y tế cơ sở rất “khát” nhóm nhân lực này. Tìm hiểu thực tế, ngành học vất vả, nửa ngày học, nửa ngày thực tập tại các bệnh viện, học phí cũng cao hơn các ngành, nghề khác, nhưng sau khi tốt nghiệp, làm việc, thu nhập của người làm nghề rất khiêm tốn. Theo bậc lương khởi điểm chung, những năm đầu đi làm, tổng thu nhập của nhân viên điều dưỡng chỉ từ 3-5 triệu đồng/tháng. Trường hợp nhà xa, chi phí xăng xe, hoặc phải thuê nhà, khó “trụ” lại. Còn theo báo cáo của Trường đại học Y Dược Hải Phòng, dù 100% số sinh viên tốt nghiệp ra trường có việc làm, song mức thu nhập thấp, công việc vất vả, phần lớn cơ sở y tế từ thành phố đến quận, huyện chưa có chính sách thu hút, đãi ngộ thỏa đáng nên sinh viên chọn học bác sĩ đa khoa, hoặc chuyên khoa để dễ kiếm việc làm, có thể mở phòng khám tư, như: tai mũi họng, sản, nhi…; ít người theo học chuyên khoa, như: pháp y, giám định tâm thần, lao, phổi…
Có thể thấy, công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ y, bác sĩ, nhân viên y tế trên địa bàn thành phố còn dàn trải, đơn lẻ, kế hoạch chưa thực sự sát với yêu cầu nhiệm vụ. Bên cạnh đó, chính sách khuyến khích trong đào tạo, bồi dưỡng, thu hút người có chuyên môn cao chưa hấp dẫn, chưa mang lại hiệu quả. Thời điểm hiện tại, trong khi công chức, viên chức trên địa bàn thành phố được nhận thu nhập tăng thêm theo Nghị quyết số 05 của HĐND thành phố, thì không ít bệnh viện thực hiện cơ chế tự chủ, nhất là bệnh viện tuyến quận, huyện đang thực hiện tự chủ ở mức độ 2 không thể “gánh” thêm khoản chi này vì “thu không đủ bù chi”, nguồn thu chủ yếu từ người bệnh khám, chữa bệnh bằng thẻ BHYT nên khá eo hẹp.
Dự báo, giai đoạn năm 2023-2027, ngành Y tế thành phố cần bổ sung 470 bác sĩ, 88 dược sĩ, 525 điều dưỡng, 153 hộ sinh và 215 kỹ thuật viên. Có thể thấy, nếu không kịp thời ban hành cơ chế, chính sách phù hợp trong đào tạo, bồi dưỡng, đãi ngộ để thu hút nguồn nhân lực y tế, thành phố phải đối mặt với nguy cơ cao thiếu nhân viên y tế, nhất là tuyến huyện, xã, các đơn vị thực hiện chức năng y tế dự phòng và các chuyên khoa như: giải phẫu bệnh, pháp y, tâm thần, lao…, ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân thành phố cũng như mục tiêu xây dựng Hải Phòng trở thành trung tâm y tế vùng Duyên hải Bắc bộ như Nghị quyết số 45 của Bộ Chính trị đề ra.
Trên thực tế, bài toán nhân lực ngành Y tế đang trong vòng luẩn quẩn liên quan đến tài chính. Nguồn thu của các đơn vị chưa đủ, kinh phí cấp ngày càng giảm theo mức tự chủ của đơn vị, nên nhiều cơ sở y tế không có kinh phí để đầu tư phát triển nhân lực, trang thiết bị, cơ sở vật chất. “Nguồn thu hạn chế thì không thể nâng cao thu nhập. Thu nhập thấp thì không thu hút được người làm việc; các đơn vị không dám sử dụng hết định mức, chỉ tập trung vào các khâu trọng yếu trước mắt. Không đủ người làm thì nhân viên y tế phải gánh nhiều việc, gây áp lực lớn trong công việc; hạn chế trong công tác nâng cao trình độ chuyên môn, dẫn đến không thu hút được người bệnh ở tuyến dưới, làm quá tải tuyến trên”, BSCK2 Phạm Tiến Thành, Giám đốc Bệnh viện Phục hồi chức năng nhận định. Chưa kể, áp lực công việc nhiều khiến nhân viên y tế muốn nghỉ việc hoặc chuyển công tác. Những người cố gắng gắn bó thì bị quá tải, không còn thời gian để được bồi dưỡng, nâng cao, mất đi cơ hội phát triển bản thân.
Bày tỏ sự cảm thông đối với cán bộ, nhân viên ngành Y tế và gợi mở giải pháp tháo gỡ vướng mắc về thiếu nguồn nhân lực, đại biểu Phạm Thị Huyền, Phó giám đốc Sở Lao động- Thương binh và Xã hội cho rằng, với đồng lương “ba cọc, ba đồng” chưa tương xứng với giá trị lao động, khó đòi hỏi cán bộ, nhân viên ngành Y gắn bó với nghề, chưa nói đến tâm huyết, trách nhiệm. Trong khi đào tạo bác sĩ, nhân viên y tế tốn kém cả về kinh phí, thời gian của người học và Nhà nước. Vì vậy, theo đại biểu, Sở Y tế cần phối hợp Sở Nội vụ tham mưu thành phố ban hành các cơ chế, chính sách đào tạo, bồi dưỡng để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành, bảo đảm bù nguồn lực đang thiếu cũng như tính toán, bảo đảm đủ nguồn nhân lực cho sự phát triển của ngành thời gian tới.
---------------------
Kỳ 4: Đau đáu về cơ chế hoạt động
HOÀNG LÊ
