Đồng chí Phạm Văn Lập, Chủ tịch HĐND thành phố, Trưởng Đoàn giám sát chuyên đề giám sát thực tế tại Trung tâm Y tế quận Hồng Bàng.
(HPĐT)- “Bắt bệnh” cho ngành Y tế Hải Phòng, các thành viên Đoàn giám sát chuyên đề HĐND thành phố cho biết, mặc dù hệ thống y tế phủ khắp từ cấp thành phố đến cơ sở, nhưng thực tế có tình trạng không ít người bệnh vẫn vượt tuyến lên bệnh viện tuyến trung ương. Trong khi đó, nhiều cơ sở y tế loay hoay trong “bài toán” tự chủ khi thu không đủ bù chi, không đáp ứng được nhu cầu khám, chữa bệnh của người dân nên không thu hút, “giữ chân” được người bệnh.
Không có “đường băng”, khó “cất cánh”
Một trong những chủ trương của Đảng và Nhà nước nhằm đổi mới cơ chế quản lý phù hợp với bối cảnh phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN là từng bước cải cách phương thức quản lý tài chính công theo hướng phát huy tính tự chủ và hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước, phát huy mọi khả năng của các đơn vị sự nghiệp công lập trong việc cung cấp dịch vụ công với chất lượng cao. Hiện, cơ chế tự chủ chi thường xuyên được phần lớn bệnh viện trong cả nước thực hiện. Tháng 5-2019, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 33 về thực hiện thí điểm cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm toàn diện của 4 bệnh viện tuyến trung ương: Bạch Mai, Chợ Rẫy, Việt Đức và Bệnh viện K. Tháng 12-2022, Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện K đề xuất Bộ Y tế và Chính phủ xin thôi tự chủ nhóm 1, chuyển sang hình thức tự chủ nhóm 2 theo Nghị định 60 của Chính phủ để phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh thực tế. Còn Bệnh viện Chợ Rẫy và Bệnh viện hữu nghị Việt Đức chưa thực hiện tự chủ, tự chịu trách nhiệm toàn diện dù được “bật đèn xanh”.
Hải Phòng là một trong những địa phương sớm triển khai cơ chế tự chủ tại các bệnh viện (từ năm 2017). Đến nay, trên địa bàn thành phố, ngành Y tế có 36 đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện cơ chế tự chủ tài chính. Tuy nhiên, qua giám sát của HĐND thành phố, phần lớn cơ sở y tế nêu trên (30/36 đơn vị) gặp khó khăn trong thực hiện tự chủ tài chính do chưa có đủ điều kiện, năng lực để thực hiện tự chủ toàn diện, nhất là khi giá dịch vụ khám, chữa bệnh chưa được tính đúng, tính đủ.
Nhiều cơ sở y tế công lập được giao tự chủ trong điều kiện cơ sở hạ tầng, trang thiết bị xuống cấp, thiếu thốn. Trong khi, từ năm 2021, thực hiện chính sách thông tuyến khám chữa bệnh BHYT, người bệnh được chủ động lựa chọn các cơ sở y tế (tư nhân hoặc tuyến trên) có cơ sở vật chất, trang thiết bị và nhân lực khám, chữa bệnh tốt hơn để hưởng thụ dịch vụ. Việc quy định thông tuyến nhằm giúp cơ sở khám, chữa bệnh nâng cao tinh thần, thái độ phục vụ, chất lượng dịch vụ tốt hơn, đầu tư các nguồn lực thu hút người bệnh, nhất là nguồn lực về con người và trang thiết bị y tế, từ đó nâng cao sức cạnh tranh giữa các cơ sở y tế. Tuy nhiên, trên thực tế, chính sách thông tuyến cũng tạo ra thách thức đối với các cơ sở khám chữa, bệnh tuyến quận, huyện, nhất là với những cơ sở y tế có mặt bằng xuất phát thấp về mọi mặt (như cơ sở vật chất xuống cấp; trang thiết bị thiếu, cũ; nhân lực thiếu, yếu…), không đủ sức cạnh tranh. Khi được lựa chọn cơ sở khám, chữa bệnh, người bệnh đến những cơ sở y tế có cơ sở vật chất tốt, trang thiết bị hiện đại, đội ngũ y bác sĩ giỏi. Điều này dẫn đến tình trạng nơi đông người bệnh, nơi đìu hiu.
Mặt khác, theo kết quả giám sát của Đoàn giám sát chuyên đề HĐND thành phố, trong các năm 2020-2021 và đầu năm 2022, do ảnh hưởng của dịch bệnh COVID-19, số lượt người bệnh đến khám, chữa bệnh giảm, nhưng thường khi vào viện, bệnh đã trở nặng khiến chi phí điều trị tăng cao, nên việc áp dụng xác định tổng mức thanh toán theo quy định tại Nghị định số 146 của Chính phủ là không phù hợp thực tế. Thách thức đặt ra đối với những cơ sở khám, chữa bệnh vắng người bệnh là thu không đủ chi, ảnh hưởng đến việc phát triển chuyên môn kỹ thuật, đầu tư, nâng cấp cơ sở hạ tầng và bảo đảm thu nhập của nhân viên y tế. “Năm 2022, ngân sách thành phố phải cấp bổ sung kinh phí để bệnh viện trả lương cho cán bộ, nhân viên y tế. Với lộ trình phải thực hiện tự chủ nhóm 2 vào năm 2023, bệnh viện có văn bản đề xuất xin được sáp nhập vào Trung tâm Y tế quận do không có đủ kinh phí để thực hiện tự chủ chi thường xuyên”, Giám đốc Bệnh viện đa khoa quận Ngô Quyền Trần Thị Thu Hường xót xa bày tỏ. Đó cũng là tình cảnh của Bệnh viện đa khoa huyện An Lão.
Bên cạnh đó, theo đánh giá của các thành viên Đoàn giám sát chuyên đề HĐND thành phố, trong thực hiện cơ chế tự chủ, nếu quá quan tâm đến tính hiệu quả, tăng thu về tài chính, nhất là ở các đơn vị công lập mà quên đi vai trò thực hiện chính sách an sinh, thực hiện y đức, y nghiệp để chăm sóc bảo vệ sức khỏe nhân dân, sẽ dẫn đến tình trạng lạm dụng chuyên môn kỹ thuật, dồn gánh nặng chi phí khám, chữa bệnh lên vai người dân. Việc khoán thu cho nhân viên y tế, tăng cường biện pháp đưa vào điều trị nội trú, kéo dài ngày điều trị, kê đơn không hợp lý, thậm chí là sự cạnh tranh chào mời người bệnh gây nên mối quan hệ bất hòa giữa các nhân viên y tế. Kết quả cuối cùng là người bệnh và xã hội chịu ảnh hưởng tiêu cực nếu việc tự chủ thực hiện khi chưa đủ điều kiện, chưa đủ tính pháp lý, chưa được bảo đảm trên nền tảng vững vàng.
Để người bệnh tin tưởng, yên tâm điều trị
Phát biểu trong các cuộc giám sát tại cơ sở hay họp với sở, ngành liên quan về việc thực hiện quy định pháp luật về khám, chữa bệnh tại các cơ sở y tế trên địa bàn thành phố, đại biểu Lưu Xuân Cải, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh thành phố, thành viên Đoàn giám sát trăn trở: “Tôi thấy có bạn bè, người thân phát hiện mắc bệnh, dù chưa đi khám, chưa rõ bệnh nhưng ngay lập tức, bằng mọi cách, họ lên các bệnh viện tuyến trung ương để khám và điều trị, thậm chí là ra nước ngoài như Singapore, Nhật Bản… dù chi phí rất đắt đỏ”.
Thực tế này cũng được nhiều thành viên Đoàn giám sát của HĐND thành phố đặt ra. Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố Vũ Thị Kim Liên chất vấn lãnh đạo ngành Y tế: “Tại sao các bệnh viện tuyến trên quá tải, nhưng người bệnh vẫn cứ vượt tuyến để lên khám, điều trị? Trong khi thành phố có không ít bệnh viện, các khoa yêu cầu “đẹp, sạch như khách sạn” tiện nghi, thoải mái đối với người bệnh, như: Bệnh viện đa khoa quốc tế Hải Phòng, Bệnh viện hữu nghị Việt Tiệp, Bệnh viện Mắt Hải Phòng…”. Đại biểu cho rằng, yếu tố quyết định là năng lực chẩn đoán, tay nghề của đội ngũ bác sĩ, nhân viên y tế của các bệnh viện tuyến thành phố chưa đủ để người bệnh tin tưởng giao phó tính mạng, sức khỏe của mình.
Còn đại biểu Nguyễn Thị Huyền, Phó giám đốc Sở Lao động- Thương binh và Xã hội hiến kế, muốn khẳng định uy tín của bệnh viện và “giữ chân” người bệnh, Sở Y tế nên chỉ đạo các bệnh viện, trung tâm y tế có giường bệnh đẩy mạnh liên kết với các bệnh viện đầu ngành tuyến trung ương, thậm chí các viện, trường có uy tín của nước ngoài trong từng lĩnh vực; nghiên cứu, đề xuất mô hình đơn vị vệ tinh trong lĩnh vực y tế công lập để khắc phục những hạn chế, khó khăn, tận dụng thế mạnh về đội ngũ nhân lực chuyên sâu của các bệnh viện tuyến trên trong việc chuyển giao, làm chủ kỹ thuật mới, kỹ thuật cao, từng bước “biến cái không thể thành có thể”. Mặt khác đẩy mạnh liên kết, ký kết hợp đồng hợp tác toàn diện với một số bệnh viện tư nhân trên địa bàn có nguồn lực đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại để tận dụng tối đa lợi thế về mặt này, cũng như phát huy tay nghề của những bác sĩ bệnh viện công lập được đào tạo bài bản, giàu kinh nghiệm./.
----------------
Kỳ cuối: Khẳng định chức năng đại diện ý chí, nguyện vọng của cử tri, nhân dân
