Những vụ việc đau lòng
Thầy và trò Trường THPT Nguyễn Trãi.
Ảnh: MINH TÚ
Sau nhiều lần trì hoãn và nhiều thời gian nghiên cứu, xây dựng dự thảo, tháng 10 vừa qua, Đề án “Xây dựng văn hóa ứng xử trong trường học giai đoạn 2018-2025” chính thức được phê duyệt cho thấy, việc chấn chỉnh mối quan hệ ứng xử trong nhà trường hiện nay không thể chậm trễ. Sự xuống cấp, suy đồi đạo đức của một bộ phận giáo viên và học sinh đang là câu chuyện “nóng” của ngành giáo dục trong những năm học gần đây.
Chỉ riêng trong năm 2018, hàng loạt vụ việc rúng động xảy ra liên quan đến mối quan hệ ứng xử giữa giáo viên và học trò xảy ra trên cả nước. Một số thầy giáo không đủ tư cách làm tấm gương, những cô giáo thiếu tinh thần trách nhiệm, những học trò bàng quan với việc học, với tương lai, cuộc đời. Nhiều vụ việc xảy ra gây ảnh hưởng xấu đến chuẩn mực đạo đức thầy-trò. Đáng buồn như vụ cô giáo Trường tiểu học Bình Chánh (tỉnh Long An) phải quỳ xin lỗi học sinh 40 phút; nam sinh bóp cổ cô giáo ngay tại lớp học ở Trường THCS Tân Thạch (tỉnh Bến Tre); cô giáo toán Trường THPT Long Thới (TP Hồ Chí Minh) dạy học “im như thóc” suốt học kỳ 1… Tệ hại hơn nữa là nam sinh Trường THPT Trần Hưng Đạo (tỉnh Quảng Bình) rút dao đâm thầy giáo vì yêu cầu em này phải xóa hình xăm ở cổ. Chưa kể những vụ giáo viên dâm ô, xâm hại tình dục đối với học sinh trở thành nỗi ám ảnh, bức xúc của toàn xã hội. Tại Hải Phòng, vụ cô giáo Trường tiểu học An Đồng (huyện An Dương) bắt học sinh uống nước vắt từ giẻ lau bảng từng khiến dư luận phẫn nộ trong thời gian dài. Mới đây nhất, ngày 3-11 là vụ va chạm giữa cô giáo và nam sinh Trường THCS An Hồng (huyện An Dương) vì em này nói lời tục tĩu xúc phạm cô…
Những bất thường trong văn hóa học đường khiến dư luận băn khoăn, người trong ngành giáo dục cũng lo lắng, bất an. Trong khi có thể hiểu gốc rễ của vấn đề là văn hóa ứng xử trong trường học. Chủ tịch Công đoàn ngành Giáo dục Lâm Tuyết Trinh cho rằng, nguyên nhân xuất phát từ cả hai phía người dạy và người học. Đó là sự yếu kém về trình độ, năng lực và kỹ năng xử lý tình huống của giáo viên. Đó là việc sử dụng mạng xã hội thiếu kỹ năng và định hướng, sự ảnh hưởng của văn hóa lai căng của học sinh. Đó là thời lượng dành cho các môn đạo đức, giáo dục công dân, kỹ năng sống còn khiêm tốn, một số nơi còn bị coi nhẹ, một bộ phận giáo viên chưa toàn tâm, toàn ý với công việc dạy và giáo dục đạo đức, lối sống văn hóa cho người học. Ở nhiều nơi, nhiều lúc, việc “học lễ” bị coi nhẹ, thậm chí đứng sau việc “học văn” là nguyên căn của nhiều vụ việc đau lòng, đáng tiếc.
Cân bằng giữa dạy “chữ” và dạy “người”
Việc xây dựng và triển khai thực hiện đề án hết sức cần thiết. Tuy nhiên, một bộ quy tắc ứng xử chưa đủ giải quyết vấn đề một cách căn cơ, triệt để. Theo bà Bùi Thị Sinh, Chủ tịch Hội Cựu giáo chức Hải Phòng, mọi người mải tung hô những giải thưởng, thành tích các môn văn hóa, trong khi việc tôn vinh những hành động đẹp trong văn hóa ứng xử học đường đang bị coi nhẹ, thậm chí “làm ngơ”? Thực tế cho thấy, học sinh bây giờ học quá nhiều, học chính khóa chưa đủ lại tiếp tục học thêm trường nọ, trường kia. Đó là mục tiêu tốt nhưng lâu dần tạo ra thế hệ học sinh “tài” mà thiếu “đức”, đó không thể là tương lai, là rường cột của nước nhà. Do đó, bà Sinh cho rằng, nên cân bằng giữa dạy “chữ” và dạy “người”. Theo đó, giảm bớt thời lượng các môn học chính khóa, tăng cường hoạt động ngoại khóa để học sinh trải nghiệm. Đồng thời, lồng ghép giáo dục kỹ năng sống, rèn đạo đức lối sống thông qua tình huống thực tế để học sinh biết phân biệt đúng, sai, từ đó các em tự hình thành “bộ quy tắc ứng xử” của riêng mình.
Muốn có những tiết học, giờ dạy đạo đức, văn hóa sống hiệu quả cao như thế rất cần đội ngũ giáo viên gương mẫu, có lòng tự trọng, nhân cách và lối sống văn hóa. Hiệu trưởng Trường THPT Trần Nguyên Hãn Nguyễn Minh Quý cho rằng, để làm được điều này, các cơ sở đào tạo sư phạm cần chú trọng xây dựng nhiều chuyên đề, tài liệu giáo dục, tổ chức các hoạt động về giáo dục văn hóa ứng xử trong chương trình đào tạo giáo viên. Những năm học vừa qua, nhà trường thường xuyên tổ chức nhiều chuyên đề mang tính giáo dục đạo đức lối sống không chỉ đối với học sinh, mà còn cả đối với giáo viên nhà trường như: chuyên đề “Tuổi 18-chia sẻ yêu thương”; “Nhật ký tuổi 18”; “Thầy, cô chúng ta đã thay đổi”… Mới đây nhất, chuyên đề “Nụ cười của mẹ” nhân Ngày Phụ nữ Việt Nam 20-10 tạo được ấn tượng mạnh trong lòng học sinh, giáo viên và phụ huynh. Từ những chuyên đề thiết thực như vậy càng làm hun đúc thêm những tình cảm tốt đẹp giữa thầy-trò; giữa cha mẹ-con cái, tạo nên môi trường giáo dục nhân văn hơn, để mỗi ngày đến trường với thầy và trò thực sự “là một ngày vui”.
Với Đề án “Xây dựng văn hóa ứng xử trong trường học giai đoạn 2018-2025”, Chính phủ và Bộ GD-ĐT hướng tới mục tiêu tăng cường xây dựng văn hóa ứng xử trong trường học nhằm tạo chuyển biến căn bản về ứng xử văn hóa của cán bộ quản lý, nhà giáo, nhân viên, học sinh, sinh viên để phát triển năng lực, hoàn thiện nhân cách, lối sống văn hóa. Theo đó, giai đoạn 2018-2020, 100% số trường học xây dựng và thực hiện bộ quy tắc ứng xử trong trường học phù hợp với điều kiện và đặc trưng vùng miền của mỗi nhà trường. Hằng năm, ít nhất 90% số cán bộ quản lý, nhà giáo, nhân viên, học sinh, sinh viên được tuyên truyền, phổ biến, học tập các vấn đề liên quan đến văn hóa ứng xử, môi trường văn hóa trong gia đình, nhà trường và cộng đồng… |
