(HPĐT)- 50 năm đất nước im tiếng súng song đề tài về chiến tranh cách mạng, lực lượng vũ trang vẫn luôn thôi thúc các thế hệ cầm bút. Cùng với cả nước, các nhà văn, nhà thơ Hải Phòng bằng sự trải nghiệm, bằng sự ủy thác của những người đã ngã xuống và bằng sự thôi thúc từ hiện thực cuộc sống thời hậu chiến, đã viết nên nhiều tác phẩm thuộc các thể loại tiểu thuyết, truyện ngắn, ký sự, thơ ca… thấm đẫm hơi thở về cuộc chiến đấu kiên cường, bền bỉ của quân và dân ta, về lòng quả cảm can trường của “Bộ đội Cụ Hồ” bất kể thời chiến hay thời bình…
Những trang viết về đồng đội
Khác với mảng đề tài công nhân và người lao động quen thuộc, đến tiểu thuyết thứ 5 của mình, nhà văn Nguyễn Quốc Hùng (Ủy viên Ban chấp hành Hội Nhà văn Hải Phòng) rẽ sang một đề tài hoàn toàn khác, đó là đề tài chiến tranh và người chiến sĩ. Cuốn tiểu thuyết ra đời sau khi trận chiến Vị Xuyên kết thúc được 30 năm và cũng là quãng thời gian mà tác giả từ những ngày trực tiếp cầm súng nơi chiến trường này, trở về sống đời bình thường sau quân ngũ. Với ông, những kí ức còn vẹn nguyên, sự xúc động về tình đồng đội dồn nén trong tâm trí, thúc giục bản thân phải bày tỏ khúc bi tráng của chiến trường qua trang viết. Ai từng biết đến những trận đánh Vị Xuyên (Hà Giang), ai từng biết đến sự khốc liệt của địa danh từng được ví như “cối xay thịt” này, đọc cuốn tiểu thuyết của Nguyễn Quốc Hùng, hẳn khó cầm nước mắt. Trong “Mộ đá ngang lưng trời” (Nhà xuất bản Hội Nhà văn 2018), tác giả dày công khắc họa hàng chục nhân vật lấy nguyên mẫu từ những người đồng đội, cùng nhau đi qua những cơn mưa rừng xối xả, những cơn bão đạn bỏng rát, những trận chiến bên bờ sinh tử. Sau khi xuất ngũ, những chiến sĩ năm ấy lặng lẽ trở về đời thường, tiếp tục cống hiến, góp sức trong nhiều lĩnh vực của đời sống. Phản ánh trực diện và chân thực về chiến tranh bảo vệ Tổ quốc 1979-1989, cuốn tiểu thuyết góp phần để sự kiện Vị Xuyên không bị thời gian khỏa lấp, phần nào đền đáp hy sinh của những chiến sĩ năm ấy.
Trong tháng 4-2024 này, đại tá, nhà văn, nhà thơ Phan Quốc Dũng (Hội viên Hội Nhà văn Hải Phòng) cũng giới thiệu đến bạn đọc tác phẩm “Đồng đội - Nhớ và viết” (Nhà xuất bản Thanh niên 2024). Với 15 câu chuyện viết về đồng đội, về những trận đánh của những chiến sĩ Trung đoàn Bộ binh 1 (Ba Gia), thuộc Sư đoàn 2, Quân khu 5 và 30 trang ảnh là những chuyến đi tìm đồng đội và về chiến trường xưa, cuốn sách là tập “hồi ức chiến tranh” chất chứa những nỗi đau, tình yêu, sự tôn kính với đồng đội đã hy sinh. Qua những trang viết,người đọc không chỉ hiểu thêm về hàng triệu thanh niên miền Bắc lên đường vào miền Nam, đưa cuộc cách mạng ở nước ta đi tới ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước, mà còn hiểu sâu sắc hơn về người mẹ, người phụ nữ và hậu phương gia đình các anh - những người đã huy động tổng lực sức người, sức của vì miền Nam ruột thịt…
Không riêng các tác phẩm văn học nổi bật này, các nhà văn, nhà thơ Hải Phòng còn lặng thầm sáng tác nhiều tiểu thuyết, truyện ngắn, hồi ký, thơ ca… để khắc cốt ghi tâm hàng vạn anh hùng liệt sĩ đã nằm lại chiến trường vì Tổ quốc, nhiều người trong hàng bia mộ chưa tên tuổi, nhiều bộ hài cốt còn trôi lạc trong rừng sâu lạnh giá; để hiểu giá trị của cuộc sống tốt đẹp có sự đóng góp bằng xương máu của những người đã hy sinh…
Mong đợi những “mùa vàng”
Mặc dù không còn giữ vị trí chủ lưu như trong giai đoạn 1945-1975, dòng văn học về đề tài chiến tranh cách mạng, lực lượng vũ trang vẫn là một trong những dòng chảy quan trọng bậc nhất của văn học Việt Nam hiện nay. Mảng đề tài này vẫn thu hút được đông đảo lực lượng sáng tác, không chỉvới đội ngũ nhà văn, nhà thơ, quay phim, nhiếp ảnh, đạo diễn… từng là chiến sĩ mà còn có cả những tác giả trẻ tham gia. Mới đây nhất, Trại sáng tác thơ ca về đề tài “Biên giới và Bộ đội Biên phòng” chào mừng kỷ niệm 65 năm Ngày truyền thống Bộ đội Biên phòng (3-31959 - 3-3-2024) và 35 Ngày Biên phòng toàn dân (3-3-1989 - 3-3-2024) nhận được sự hưởng ứng tích cực của các nhà thơ, nhà văn đất Cảng. Kết thúc trại sáng tác, Ban Tổ chức nhận được 80 tác phẩm văn học, trong đó có 79 bài thơ (1 trường ca), 1 bài ký và 9 bài thơ hưởng ứng, nổi bật: “Bình yên biển” (Vũ Tiến Bảy), “Đồn Biên phòng Cát Bà” (Ánh Nguyệt), “Thầy giáo quân hàm xanh” (Bùi Hùng), “Chiến sĩ Hải đội 2” (Hoài Khánh), “Bình minh xanh” (Bùi Thu Hằng), “Tấm gương bất tử” (Hoa Thành), “Những con mắt canh chừng hải phận” (Nguyễn Tiến Ban), “Chiến sĩ đảo Sơn Ca” (Nguyễn Sin), “Nói cùng em trước biển” (Phạm Phương Luyên), “Cha em là lính Biên phòng” (Phạm Hiếu Trung)… Lấy cảm hứng từ cuộc sống học tập, lao động và chiến đấu của người chiến sĩ, các sáng tác phản ánh được truyền thống Anh hùng, hình ảnh đẹp của người chiến sĩ Bộ đội Biên phòng Hải Phòng, từ đó góp phần nâng cao tình yêu, trách nhiệm của các tầng lớp Nhân dân đối với nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ chủ quyền biên giới, biển đảo của Tổ quốc.
Đề tài về lực lượng vũ trang luôn có sức hút đối với các nhà văn, nhà thơ... Ảnh: PHƯƠNG LINH
Theo nhà thơ Đinh Thường, Chủ tịch Hội Nhà văn Hải Phòng, với nỗ lực sáng tác bền bỉ, đầy tâm huyết, các thế hệ nhà văn, nhà thơ Hải Phòng đã có nhiều tác phẩm viết về đề tài chiến tranh cách mạng, lực lượng vũ trang, để lại dấu ấn trong lòng bạn đọc, tiêu biểu như các tập sách: “Người trở về sau chiến tranh” (Hải Chi); “Tâm tình với chim Hải âu” (Lê Mạnh Thường); “Đồng đội - Nhớ và viết” (Phan Quốc Dũng); “Mộ đá ngang lưng trời” (Nguyễn Quốc Hùng); “Dặm dài Tổ quốc”, “Giữ gìn biên cương lãnh thổ của Tổ quốc”, “Binh pháp chống dịch”, “Biên khu Việt Quế” (Phạm Vân Anh)... “Với những cây bút cựu chiến binh “hồi xuân” sáng tạo và những cây bút trẻ không ngừng trưởng thành, đây là những tiền đề để các tác phẩm văn học về người chiến sĩ và chiến tranh cách mạng sẽ ngày càng dày dạn hơn trong tủ sách của mỗi đơn vị và mỗi gia đình”, Chủ tịch Hội Nhà văn Hải Phòng khẳng định.
BÀI VÀ ẢNH: LAM ANH
