(HPĐT)- Trong điện ảnh, văn học được xem là “mỏ quặng” quý với các nhà làm phim vì thời gian qua, giới làm nghề tận dụng, khai thác từ tác phẩm văn học để đưa lên màn ảnh rộng nhiều thước phim hay. Các tác phẩm văn học được biết đến nhiều hơn nhờ hiệu ứng của điện ảnh, ngược lại, nhiều bộ phim được nâng tầm, nhân bản nhờ ý tưởng, độ sâu của văn học.
Cảnh trong phim “Cô gái đến từ hôm qua”, chuyển thể từ truyện dài cùng tên của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, từng gây “sốt” phòng vé phim Việt.
Nhìn vào thực tế điện ảnh Việt những năm trở lại đây, giới làm nghề cũng như người xem không khó nhận ra chúng ta thiếu kịch bản chất lượng, công nghệ làm phim chưa phát triển, kinh phí hạn hẹp... dẫn đến nhiều bộ phim không để lại ấn tượng với người xem. Chính vì điều này, việc chuyển thể tác phẩm văn học sang điện ảnh để tạo sự đột phá, đem lại sinh khí mới cho phim Việt được nhiều đạo diễn, nhà sản xuất thực hiện và tạo được những tiếng vang lớn.
Không chỉ hiện nay, việc chuyển thể tác phẩm văn học sang điện ảnh có từ nhiều chục năm trước, với nhiều bộ phim Việt nhận nhiều giải thưởng tại các liên hoan phim (LHP) trong nước và quốc tế. Điển hình là phim “Vợ chồng A Phủ” do Mai Lộc đạo diễn giành Bông sen Bạc trong LHP Việt Nam 1973, được chuyển thể từ truyện ngắn hay nhất trong tập “Truyện Tây Bắc” của nhà văn Tô Hoài. Phim “Làng Vũ Đại ngày ấy” do NSND Phạm Văn Khoa đạo diễn, với kịch bản được chuyển thể từ các tác phẩm của nhà văn Nam Cao (Sống mòn, Chí Phèo và Lão Hạc). Còn phim “Chị Dậu” cũng bởi đạo diễn Phạm Văn Khoa, dựa trên nền tiểu thuyết “Tắt đèn” của nhà văn Ngô Tất Tố.
Công chúng cả nước từng được xem bộ phim nổi tiếng “Bến không chồng” được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Dương Hướng, phim “Thời xa vắng” chuyển thể từ tiểu thuyết của nhà văn Lê Lựu... Đó đều là những tác phẩm điện ảnh với “lõi” văn học được giới làm phim và người xem nước ta đánh giá cao. “Bức huyết thư: Thiên mệnh anh hùng” của đạo diễn Victor Vũ thuộc dòng phim cổ trang, chuyển thể từ tác phẩm “Nguyễn Trãi phần 2: Bức huyết thư” của nhà văn Bùi Anh Tấn. “Chuyện của Pao” của đạo diễn Ngô Quang Hải được chuyển thể từ truyện ngắn “Tiếng đàn môi sau bờ rào đá” của nhà văn Đỗ Bích Thúy, đoạt Giải Cánh diều Vàng của Hội Điện ảnh Việt Nam, Giải đặc biệt tại LHP châu Á - Thái Bình Dương. “Hương Ga” của đạo diễn Cường Ngô cũng giành giải Cánh diều Vàng – được làm dựa trên tác phẩm “Phiên bản” của nhà văn Nguyễn Đình Tú... Đó đều là những tác phẩm được giới làm phim ở nước ta đánh giá cao, người xem yêu mến.
Thời gian qua, nhiều tác phẩm văn học chuyển thể thành phim và để lại tiếng vang lớn như phim “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh” (Victor Vũ đạo diễn) - được chuyển thể từ truyện dài cùng tên của Nguyễn Nhật Ánh. Tác phẩm văn học khi được đưa lên màn ảnh vẫn cho thấy sợi dây kết nối khi đề cập tới tuổi thơ ở một làng quê nghèo khó, khơi gợi những ký ức đẹp đẽ trong mỗi người xem về thuở bé thơ cắp sách tới trường. “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh” bản điện ảnh dệt câu chuyện tuổi thơ ấm áp bằng những khung hình đẹp, lời thoại dễ thương phù hợp các diễn viên nhí trong phim. Tác phẩm điện ảnh này “ẵm” nhiều giải thưởng điện ảnh quốc tế như Giải “Phim hay nhất” tại LHP quốc tế Silk Road ở Trung Quốc, Bông sen Vàng LHP Việt Nam, được công chiếu tại LHP Cannes, giải “Phim truyện hay nhất” tại LHP quốc tế thiếu nhi (LHP quốc tế Toronto).
Ăn khách không kém còn có bộ phim “Cô gái đến từ hôm qua” của đạo diễn Phan Gia Nhật Linh. Đây là tác phẩm điện ảnh mà ê-kíp làm phim biên kịch lại từ truyện dài ăn khách của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, lập kỷ lục doanh thu phòng vé với việc thu về hơn 50 tỷ đồng chỉ sau khoảng hơn 5 ngày công chiếu. Bộ phim đã đánh trúng tâm lý người xem, nhất là lớp trẻ khi có những thước phim đẹp và trong trẻo, đồng thời gợi lại ký ức tuổi thơ của những ai đã đi qua quãng thời gian “nhất quỷ nhì ma, thứ ba học trò”.
Sức ép đối với các nhà làm phim, biên kịch, đạo diễn khi quyết định làm một bộ phim chuyển thể từ các tác phẩm văn học, chính là làm sao để phim có sự mới mẻ, phù hợp với xu thế thời đại, bối cảnh và thị hiếu người xem nhưng vẫn tôn trọng những giá trị gốc, giá trị cốt lõi của nguyên tác văn học. Đây vừa là thách thức, lại vừa là động lực cho sự sáng tạo của những người làm phim. Đáng mừng khi điện ảnh “bắt tay” với tác phẩm văn học tạo ra nhiều bộ phim chất lượng tốt để phục vụ khán giả, đồng thời lấp lỗ hổng nguồn kịch bản hay./.
Khôi Nguyên
