Vận tải hành khách bằng xe hợp đồng: Doanh nghiệp “mệt” vì thủ tục rắc rối

Xe chở khách hợp đồng là phương tiện phù hợp trong tổ chức du lịch, tham quan theo đoàn. Ảnh: Thanh Hồng

Nhiều thủ tục đối với lái xe

Nếu như xe ô tô cá nhân chỉ cần có 4 loại giấy tờ (gồm đăng ký, đăng kiểm, bảo hiểm và giấy phép lái xe) là được lưu thông, nhưng đối với xe kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng, phải thêm 7 loại giấy tờ nữa mới được lưu thông gồm: sổ khám sức khỏe, tập huấn nghiệp vụ vận tải, tập huấn nghiệp vụ chữa cháy, lệnh điều xe, hợp đồng thuê xe, thông báo nội dung hợp đồng vận chuyển và danh sách hành khách. Ngoài ra, còn một số loại giấy tờ nữa lái xe cũng bị hỏi khi thực hiện vận chuyển hành khách, song nhiều loại được lưu giữ tại DN.

Ông Vũ Văn Thắng, Giám đốc Công ty TNHH dịch vụ và du lịch Trang Thắng thông tin: để tuyển người lái xe du lịch, ít nhất họ phải có giấy phép lái xe hạng D (lái xe dưới 30 chỗ ngồi) và một số loại giấy tờ khác để đủ điều kiện tham gia vận tải. Tuy nhiên, trong quá trình tham gia vận chuyển hành khách, lực lượng chức năng còn yêu cầu xuất trình thêm một số loại giấy tờ thuộc về DN và cá nhân lái xe, không liên quan đến việc lái xe có đủ điều kiện hoạt động hay không. Có trường hợp lái xe còn bị hỏi cả… hợp đồng lao động, nhưng nếu trường hợp lái xe thuê chuyến hoặc đang thử việc thì lấy đâu ra hợp đồng(?), cùng lắm cũng chỉ có hợp đồng ký kết thuê chuyến mà thôi. Tại diễn đàn “Bạn đường du lịch Hải Phòng”, ông Đoàn Thanh Hồng, Công ty TNHH Vận tải và Du lịch Hoa Trung than thở: ngoài 11 loại giấy tờ trên, thời gian gần đây, lái xe của công ty còn bị lực lượng chức năng yêu cầu giấy chứng nhận có đóng bảo hiểm cho lái xe; thậm chí có nơi còn đòi cả bản sao đăng ký kinh doanh của doanh nghiệp. Ông Hồng cho rằng, với những loại thủ tục không liên quan đến điều kiện vận hành của lái xe hợp đồng, du lịch thì không bắt lái xe phải mang giấy tờ theo, bởi đó là những loại được lưu giữ tại DN. Nếu cần, các cơ quan chức năng hoàn toàn có thể đến DN để kiểm tra.

Danh sách hành khách cũng đang là nỗi lo của các DN vận chuyển khách theo hợp đồng, nhất là đối với loại xe trên 30 chỗ ngồi. Thông thường, sau khi có hợp đồng, bên thuê xe sẽ lập danh sách hành khách, nếu thiếu sẽ bổ sung sau. Theo ông Vũ Văn Thắng, khi thực hiện vận chuyển hành khách theo đoàn, lái xe (hoặc người phục vụ trên xe) chỉ đề nghị hành khách cho biết (hoặc kiểm tra) tên họ và yêu cầu ký tên, chứ không ai dám đòi kiểm tra căn cước của hành khách, thế nên họ khai đúng hay không đành chịu. Tuy nhiên, cũng có trường hợp người thuê xe khai hộ người trong đoàn không chuẩn về họ hoặc tên đệm. Thấm thía nhất việc này là ông Nguyễn Quang Hưng có doanh nghiệp với đội xe hơn 30 chiếc. Vừa qua, xe của công ty bị dừng để kiểm tra và điểm danh hành khách trên xe, trong số 44 khách hôm đó, có 1 hành khách khai tên họ không đúng với căn cước, lái xe lập tức bị xử lý. Theo các doanh nghiệp vận tải, đã đến lúc cần “luật hóa” bắt buộc hành khách đi xe phải xuất trình căn cước công dân, bảo đảm phù hợp với quy định về danh sách hành khách, mới thực hiện được.

Rắc rối với “cự ly vận chuyển”

Tại Nghị định 10/2020/NĐ-CP của Chính phủ về kinh doanh và điều kiện kinh doanh vận tải bằng xe ô tô, điểm đ, Khoản 2, Điều 15 quy định thông tin về thực hiện hợp đồng nêu rõ: thời gian bắt đầu thực hiện và kết thúc hợp đồng (ngày, giờ); địa chỉ điểm đầu, địa chỉ điểm cuối và các điểm đón, trả khách (hoặc xếp, dỡ hàng hóa) trên hành trình vận chuyển; cự ly của hành trình vận chuyển (km)…. Việc này khá dễ dàng đối với vận chuyển hàng hóa vì có điểm đầu, điểm cuối; nhưng đối với vận tải hành khách rất khó để thực hiện. Anh Minh Tuấn, đại diện Công ty TNHH vận tải du lịch Tuấn Anh cho rằng, xe hợp đồng có thể đưa hành khách đi bất cứ nơi nào họ yêu cầu (theo hợp đồng), vì thế cự ly vận chuyển chỉ là tương đối. Nhưng chẳng hạn có xe thông báo với cơ quan chức năng chở đoàn khách đi du lịch Hòa Bình, họ “nổi hứng” đi luôn Hà Giang, không lẽ nhà xe lại từ chối vì đã trót báo cáo cự ly trước? Hay là phải điều xe khác từ Hải Phòng đến Hòa Bình để đón khách đi Hà Giang, còn xe ở Hòa Bình sẵn thì lại quay về?

Theo các thành viên trong diễn đàn “Bạn đường du lịch Hải Phòng”, bất cứ ai hoạt động dịch vụ xe du lịch cũng đều vướng vào quy định về “cự ly vận chuyển”, bởi trong quá trình vận chuyển, luôn có nhu cầu phát sinh từ hành khách; nhà xe là bên phục vụ, không thể không đồng ý. Theo một doanh nghiệp vận tải hành khách tuyến cố định, cuối năm 2022 họ chở khách tuyến Lào CaiHải Phòng, nhưng trong quá trình vận chuyển, bất chợt 1 hành khách trên xe có vấn đề về sức khỏe, lái xe và người phục vụ phải thay đổi lộ trình để đưa hành khách đó đến bệnh viện gần nhất. Về nguyên tắc, thay đổi lộ trình tuyến cố định là không được phép, nhưng vào trường hợp bất khả kháng, không thể trách lái xe và người phục vụ. Đối với xe du lịch cũng vậy, việc bó chặt vào cự ly vận chuyển sẽ vô tình khiến các DN “mất điểm”, mất khách.

Việc quản lý chặt chẽ xe vận chuyển hành khách theo hợp đồng là điều cần thiết, mục tiêu là bảo đảm sự an toàn, tiện lợi cho hành khách. Song thực tế có những điều kiện và thủ tục vướng mắc, khiến DN, lái xe, thậm chí cả hành khách cùng bức xúc. Mong muốn của các DN và lái xe du lịch, xe hợp đồng là quy định rõ những loại giấy tờ nào cần kiểm tra đối với lái xe, loại nào kiểm tra tại DN. Đồng thời sửa đổi một số điều trong Nghị định 10/2020/NĐ-CP liên quan đến vận tải hành khách bằng xe hợp đồng phù hợp thực tế, vừa giúp các cơ quan chức năng xử lý nạn xe hợp đồng trá hình thành xe tuyến cố định, vừa giúp các DN vận tải hành khách bằng xe hợp đồng bảo đảm hoạt động, phục vụ hành khách tốt./.