* Báo chí phải vượt trội mạng xã hội về độ tin cậy, chính xác
Dàn phóng viên tại lễ khai trương trung tâm báo chí quốc tế phục vụ Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ - Triều Tiên lần 2.
- Có ý kiến cho rằng, hiện nay có sự cạnh tranh giữa các loại hình báo chí khác nhau; giữa loại hình báo chí truyền thống với hiện đại. Đồng chí có nhận xét gì về ý kiến này?
- Báo chí ở nước ta hiện nay có 4 loại hình cơ bản: báo in, phát thanh, truyền hình và báo điện tử. Từng loại hình báo chí, từng cơ quan báo chí bao giờ cũng muốn mình có nhiều người đọc, người nghe, người xem, nhưng việc cạnh tranh trong hệ thống báo chí được thực hiện trên cơ sở từng cơ quan báo chí phải làm đúng chức năng, nhiệm vụ của mình, phục vụ đúng bạn đọc của mình. Theo tinh thần như vậy, tôi thấy đó là một cuộc thi đua đúng hơn là một cuộc cạnh tranh. Bởi, thậm chí hiện nay, nhiều cơ quan báo chí còn hỗ trợ, phối hợp với nhau để cùng phát triển. Đó là tinh thần hợp tác, đoàn kết để cùng phát triển theo tinh thần “win – win”, nghĩa là tất cả cùng thắng.
Đây là nói về tổng thể, còn nói một cách cụ thể thì dù muốn hay không vẫn đang có một sự cạnh tranh rõ ràng, tự nhiên giữa báo điện tử - đang phát triển mạnh với báo in - đang giảm sút nghiêm trọng. Báo điện tử ngày nay đang dần dần thay thế báo in, bởi mỗi người đều có thể tiếp cận được thông tin từ máy tính, điện thoại di động thay vì cầm báo in để đọc, vì vậy, báo điện tử đang gây áp lực mạnh đối với báo in. Thậm chí, báo điện tử hiện cũng gây cả áp lực đối với cả báo phát thanh và truyền hình, bởi trên báo điện tử có cả phát thanh, truyền hình, thậm chí phát triển cả đa phương tiện. Nhiều báo điện tử áp dụng cả loại hình báo chí mới, phát huy hiệu quả rất tốt.
Tuy nhiên, dù có sự cạnh tranh, vượt trội của báo điện tử, tôi vẫn tin rằng trong thực tiễn hiện nay báo in vẫn cần thiết. Nhiều tờ báo chính trị lớn của nước ta hiện nay như: Nhân Dân, Quân đội nhân dân, Hà Nội mới, Sài Gòn giải phóng, Hải Phòng, Tiền Phong, Thanh niên, Tuổi trẻ... đang có số lượng phát hành tốt. Một số báo tuy có sự giảm sút số lượng phát hành, nhưng vẫn được duy trì. Đồng thời, dù báo điện tử có thực hiện các loại hình phát thanh, truyền hình, nhưng các đài truyền hình, đài phát thanh vẫn thể hiện được sức mạnh của mình. Với những phương tiện chủ lực, từng loại hình báo chí vẫn phát huy được vai trò và hiệu quả vô cùng to lớn.
- Theo đồng chí, trong thời đại công nghệ số, người làm báo sẽ gặp những áp lực gì khác so với trước đây?
- Người làm báo hiện nay gặp áp lực từ mạng xã hội là lớn nhất vì mạng xã hội đang đua tranh với báo chí trong việc đưa thông tin ra xã hội. Vì vậy, báo chí cần tiếp tục đổi mới về phương thức nghề nghiệp, cải tiến mạnh mẽ hơn nữa, tận dụng những lợi thế về công nghệ thông tin. Những cơ hội công nghệ thông tin mang lại rất nhiều lợi ích cho tất cả các hoạt động của xã hội, trong đó có báo chí, vì vậy, báo chí phải hơn ai hết phải tiếp cận được những thành tựu về công nghệ thông tin để áp dụng cho sự phát triển. Nhà báo không chỉ sử dụng cây bút mà còn sử dụng nhiều phương tiện khác để thực hiện truyền thông. Các cơ quan báo chí phải xây dựng được tòa soạn hội tụ và cơ quan báo chí đa phương tiện để trong môi trường làm việc ngày càng hiện đại, báo chí vươn tới những khả năng có thể tích hợp được các nguồn thông tin một cách hữu hiệu nhất. Và quan trọng nhất là báo chí phải vượt trội được mạng xã hội về độ tin cậy, sự chính xác trong việc đưa tin.
Một thách thức với báo chí hiện nay nữa là việc bảo đảm nguồn thu. Bởi một thị phần rất quan trọng của quảng cáo hiện nay đang chuyển dần từ các cơ quan báo chí sang các nền tảng xuyên biên giới (60-70%). Các cơ quan báo chí chỉ còn 30% thị phần chung nhau dẫn dến giảm sút nguồn thu. Báo chí đang đứng trước những thách thức lớn về sút giảm lượng báo in và giảm nguồn thu từ quảng cáo.
- Trước sự cạnh tranh giữa báo chí và mạng xã hội, theo đồng chí xu hướng báo chí cách mạng Việt Nam sẽ như thế nào trong thời gian tới? Xu hướng đó đặt ra cho các nhà báo và cơ quan báo chí những vấn đề gì, thưa ông?
- Tôi nghĩ sẽ phải xây dựng một nền báo chí cách mạng Việt Nam giàu tính chiến đấu, giàu tính nhân văn, chuyên nghiệp, hiện đại để người làm báo có thể tiếp tục hành nghề theo phương châm khách quan, tôn trọng sự thật, bảo vệ công lý và lẽ phải. Muốn làm được điều đó, từng nhà báo phải vươn lên, từng cơ quan báo chí phải xây dựng lại hệ thống để trở nên chuyên nghiệp hơn, hiệu năng hơn. Đó là con đường không thể khác đối với từng nhà báo, từng cơ quan báo chí.
Trước hết, mỗi cơ quan báo chí, mỗi nhà báo phải nhận thức được những thách thức trong thời đại truyền thông kỹ thuật số để chuẩn bị một tâm thế cần thiết từ đó thấy được nhu cầu phải đổi mới, phải cải tiến, nâng cao chất lượng của các ấn phẩm của các sản phẩm báo chí. Có như thế, báo chí mới có thể tồn tại. Thứ hai là nhu cầu phải đào tạo và đào tạo là các nhà báo để có thể tác nghiệp trong môi trường số hiện nay. Thứ ba, các cơ quan báo chí không thể hoạt động chỉ với những phương tiện truyền thống như trước đây, cần phải đổi mới về công nghệ, đổi mới về thiết bị cơ sở vật chất theo hướng ngày càng hiện đại và chuyên nghiệp hơn.
- Theo đồng chí, mạng xã hội có thể dần thay thế được báo chí trong tương lai hay không?
- Mạng xã hội hiện là một nhu cầu lớn của đời sống xã hội. Mạng xã hội có xây đắp nhưng có tàn phá; có những tiện ích rất lớn nhưng cũng đặt ra những thách thức gay gắt đối với báo chí. Báo chí không thể đối lập với mạng xã hội; báo chí phải tương tác với mạng xã hội vì mạng xã hội là môi trường truyền thông có thông tin đa dạng, phong phú nhưng cũng rất hỗn tạp. Báo chí có thể chắt lọc nhiều thông tin bổ ích từ trên mạng xã hội nhưng thông tin phải được kiểm chứng. Báo chí phải là câu trả lời cho những vấn đề mà mạng xã hội nêu lên. Điều này đòi hỏi tính trách nhiệm cao của các nhà báo, của các cơ quan báo chí. Mạng xã hội càng phát triển, vai trò của báo chí càng cần được khẳng định, nâng cao. Đây chính là lúc cần sự vào cuộc mạnh mẽ của báo chí để trở thành dòng thông tin chủ lưu quan trọng nhất, tin cậy nhất trong xã hội.
- Trân trọng cảm ơn đồng chí!
Phúc Hằng ghi
