VAR tạo “điểm nhấn” trên sân cỏ

Hệ thống VAR hoạt động trong trận đấu giữa CLB Hải Phòng và CLB Nam Định tại vòng 9 V. League 2023 - 2024 trên sân vận động Lạch Tray ngày 17-2. Ảnh: PHAN TUẤN

VAR “phiên bản” Việt

Sau nhiều năm phấn đấu đưa vào V-League, VAR chính thức xuất hiện. Những vòng đấu cuối VLeague 2023, VAR được thử nghiệm một cách dè dặt để rồi công nghệ này được áp dụng rộng rãi tại V-League 2023-2024. Ngay vòng 1 của giải có 4 trận có VAR, trong đó có trận khai mạc giữa Hải Phòng FC với Hoàng Anh Gia Lai trên sân Lạch Tray. Các vòng đấu tiếp theo đều áp dụng ở 4 trận đấu nhưng chỉ dừng lại ở các sân cỏ phía Bắc.

Qua các trận đấu áp dụng VAR, chất lượng và độ thuyết phục của công nghệ này vẫn là chủ đề gây tranh cãi. Ngay trận khai mạc giải trên sân Lạch Tray, trọng tài chính sau khi tham khảo VAR cho Hải Phòng được hưởng phạt đền dù các góc quay chậm không thể xác định rõ trung vệ Diakite của Gia Lai có chơi bóng bằng tay hay không. Tuy nhiên, quyết định được trọng tài đưa ra sau hơn 5 phút kiểm tra trực tiếp màn hình và trao đổi với các trọng tài VAR.

Việc xảy ra khi VAR vào cuộc như vậy dẫn đến tranh cãi, rất cần người hâm mộ thông cảm. Trước hết VAR ở V-League chưa thể đạt chất lượng cao bằng các giải đấu như Asian Cup 2023 vừa kết thúc ở Qatar. Sân bóng của V-League có 14-15 máy quay so với hơn 40 máy áp dụng ở Asian Cup 2023. Nói 14-15 máy cho oai, thực tế chỉ có 8 máy quay của nhà đài truyền hình trực tiếp trận đấu mà bên VAR tận dụng. Các máy quay đều đặt cố định theo yêu cầu của nhà đài. Điều kiện ta chỉ có vậy, Liên đoàn Bóng đá thế giới (FIFA) cũng chấp thuận cho áp dụng, nên người xem hãy tạm hài lòng về phiên bản VAR Việt Nam. Cũng vì hạn chế góc quay, máy quay nên chất lượng hình ảnh không đủ sắc nét khi quay chậm dẫn đến tranh cãi có phạt đền, có thẻ đỏ, bàn thắng có việt vị hay bóng có qua vạch vôi hay không…

Rất bổ ích

FIFA tài trợ 2 xe VAR cùng việc truyền đạt, giám sát VAR tại Việt Nam để sau này cho phép áp dụng toàn bộ, hướng tới 100% các trận đấu của V-League có VAR. Điều này rất bổ ích cho bóng đá Việt, nhưng không vì thế mà hiểu nhầm về VAR. V-League đang áp dụng VAR giai đoạn đầu và chỉ ở sân cỏ phía Bắc, chưa mở rộng tới phía Nam cho dù đội ngũ trọng tài VAR vừa được bổ sung thêm số lượng. So với thời gian đầu V-League 2023-2024, 7 trận đấu ở mỗi vòng đấu có 4 trận được áp dụng VAR, nỗ lực để VAR “phủ sóng” toàn bộ V-League chưa thành hiện thực. Sau sự khuyến cáo của FIFA, mỗi vòng đấu giảm xuống còn 3 trận có VAR. Khuyến cáo của FIFA đủ thấy rằng có sự hiểu lầm về VAR ở V-League. Theo đó VAR không phải lúc nào cũng can thiệp công khai vào mọi tình huống trong trận đấu.

Ở trận Thể Công Viettel hòa Đông Á Thanh Hóa 1-1, cổ động viên Thanh Hóa phản ứng, cho rằng đội nhà mất quả phạt đền nhưng không thấy VAR vào cuộc. Truyền thông sau đó cũng lên tiếng. Nhưng thực tế, VAR vẫn hoạt động suốt thời gian diễn ra trận đấu. Các trọng tài Hải Phòng cho biết, khi làm trọng tài VAR của trận đấu, có kiểm tra tình huống trong im lặng (silent check) và kiểm tra để xác nhận (confirm). Trường hợp trọng tài VAR và trọng tài chính trên sân đồng quan điểm về một tình huống thì chỉ cần thông qua bộ đàm. Do vậy, những tình huống silent check, người xem khó lòng nhận biết, bởi lúc ấy VAR không cần “ra mặt” can thiệp vì trọng tài chính xử lý và đưa ra quyết định chính xác.

Nguyên tắc hàng đầu về trận đấu có VAR của FIFA là VAR can thiệp tối thiểu. Thế nên VAR chỉ can thiệp khi trọng tài chính đưa ra một quyết định sai hoặc đã bỏ qua tình huống nghiêm trọng liên quan đến phạt đền, bàn thắng, thẻ đỏ trực tiếp, phạt nhầm người. Bên cạnh đó là các tình huống có thể kể đến như xác định vị trí phạm lỗi của cầu thủ trong hay ngoài vòng cấm địa, bóng đã qua vạch vôi hay chưa để quyết phạt đền, có bàn thắng hay không, hoặc xác định có việt vị liên quan đến bàn thắng, phạt đền. Các trận đấu ở V-League có VAR, nhiều tình huống trọng tài chính không ra xem lại màn hình trên sân bởi VAR đã check, thông tin trọng tài không cần xem lại màn hình. Việc xem lại màn hình chỉ xảy ra khi hai bên có quan điểm khác nhau. VAR đề xuất trọng tài vào xem lại tình huống trên màn hình để đưa ra quyết định cuối cùng.

Vậy nên, việc trọng tài FIFA Nguyễn Mạnh Hải (Hải Phòng) từ chối phạt đền cho Đông Thanh Hóa thuộc về tình huống silent check. Tiền đạo Rimario của Thanh Hóa ở vị trí việt vị trước pha tranh chấp với hậu vệ đối phương tại thời điểm đồng đội anh ta chuyền bóng, lỗi việt vị diễn ra trước khi có lỗi phạt đền. Khi Rimario phản ứng, trọng tài Mạnh Hải “tặng” một thẻ vàng là chính xác..

Có khá nhiều vấn đề với VAR mà người hâm mộ hiểu để có cái nhìn thông cảm, tránh hiểu lầm. Và để tiến bộ, đội ngũ trọng tài bóng đá Việt cần trải nghiệm nhiều hơn nữa mới tạo độ chính xác và trưởng thành với công nghệ hỗ trợ này.