(HPĐT)- Lễ hội Xa mã rước kiệu Đình Hoàng Châu, xã Hoàng Châu, huyện Cát Hải được Nhà nước công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia năm 2017. Nơi đây còn lưu giữ nét truyền thống, tín ngưỡng tâm linh độc đáo thể hiện phong tục, văn hóa, tinh thần thượng võ, tính cách phóng khoáng của người dân vùng biển. Hằng năm, người dân mở lễ hội Xa mã – rước kiệu từ ngày 10 đến 12 tháng 6 âm lịch với những nghi thức độc đáo, thu hút đông đảo nhân dân địa phương và du khách.
Đình Hoàng Châu được khởi dựng cách đây khoảng 300 năm là nơi diễn ra lễ hội Xa mã rước kiệu thu hút đông đảo nhân dân và du khách tham gia.
Trong ảnh: Nhân dân và du khách nô nức đến Đình Hoàng Châu xem lễ hội.
Đình Hoàng Châu được khởi dựng cách đây khoảng 300 năm là nơi diễn ra lễ hội Xa mã rước kiệu thu hút đông đảo nhân dân và du khách tham gia.
Trong ảnh: Nhân dân và du khách nô nức đến Đình Hoàng Châu xem lễ hội.
Trước lễ hội, nhân dân từ các thôn, xóm làm lễ dâng hương tại Đình Hoàng Châu cầu mong mưa thuận, gió hòa.
Các cụ cao niên trong ban tổ chức chỉnh trang nghi lễ, trang phục trước khi tiến hành phần hội là nghi thức rước kiệu và Xa mã.
Các Đình phe chuẩn bị nghi thức Xa mã rước kiệu. Theo ông Nguyễn Cảnh Chung, Phó chủ tịch UBND xã Hoàng Châu cho biết: Đình phe là những người hộ giá kiệu, phục vụ các nghi lễ, công tác tổ chức tại Lễ hội Xa mã rước kiệu Đình Hoàng Châu. Đây là những người có sức khỏe, có uy tín trong cộng đồng và gia đình không có tang thì sẽ được lựa chọn làm Đình phe.
Các Đình phe múa cờ báo hiệu giờ xuất phát kiệu đã đến.
Tiếng trống hội thúc giục mọi người đến tham gia lễ hội.
Ban tổ chức di chuyển Xa mã vào vị trí chuẩn bị xuất phát.
Trai làng háo hức vào vị trí chuẩn bị kéo Xa mã. Xa Mã là thi kéo ngựa gỗ tái hiện lại cảnh rèn luyện, tập trận của binh sĩ thời xưa. Cuộc thi có hai đội là giáp Đông và giáp Đoài. Mỗi đội có quân số từ 12 đến 15 người tham gia, với trang phục chỉnh tề theo đúng quy định của hội làng…
Xa Mã là 2 giá xe bằng khung gỗ chắc chắn, có thể di chuyển, cơ động. Mỗi giá xe có 4 bánh xe bằng gỗ. Trên giá xe có ngựa chiến bằng gỗ, thân to, vững chắc, có dây cương, yếm hoa, cổ đeo lục lạc.
Xa Mã của hai giáp sẽ chạy ngược chiều, theo vòng tròn của sân đình. Xa Mã giáp Đông sẽ di chuyển từ Đông sang Tây; Xa Mã giáp Tây sẽ di chuyển ngược lại. Bên nào muốn giành giải thưởng phải kéo ngựa chạy đủ ba vòng, không chạm vạch.
Trong ảnh: Thanh niên xã Hoàng Châu thi kéo Xa mã tại sân đình.
Tham gia khiêng kiệu là 30 quan nam, quan nữ là người chưa có vợ, có chồng, gia đình không có việc tang và thường ăn chay trước lễ hội.
Kiệu thường ghé cửa đình như để đón thần linh trước khi rước quanh sân đình và đường làng, ngõ, xóm.
Quan nam, quan nữ rước kiệu sân đình Hoàng Châu với những bước đi như bay lúc chậm rãi khoan thai làm nên nét tâm linh đặc sắc của lễ hội.
Các Đình phe làm nhiệm vụ hộ kiệu bảo đảm an toàn và linh thiêng của lễ hội.
Sau khi rước kiệu ở sân đình, các quan nam, quan nữ di chuyển kiệu ra khỏi đình Hoàng Châu khắp các đường làng, ngõ, xóm. Theo quan niệm từ xa xưa, kiệu “bay” đưa thần linh thăm làng xóm trước khi trở về với biển. Lễ hội Xa mã rước kiệu đình Hoàng Châu là nét đẹp văn hóa đặc sắc của ngư dân vùng biển, nơi lưu giữ lịch sử của người dân miền biển từ hàng ngàn năm trước.
Lễ hội Xa mã rước kiệu đình Hoàng Châu còn có những trò chơi dân gian tạo không khí sổi nổi và gắn kết nhân dân địa phương.
Trong ảnh: Phụ nữ xã Hoàng Châu tham gia thi kéo co dưới sự cổ vũ của đông đảo nhân dân và du khách.
Phan Tuấn
