Chung tay gìn giữ giống gà quý Liên Minh
Tại thôn Liên Minh, nhà nào cũng nuôi gà Liên Minh, nhà nuôi ít hơn 10 con, nhiều 200-300 con. Ảnh: Xuân Thủy
(HPĐT)- Cũng như nhiều loại nông sản đặc sản khác trên “đảo ngọc”, giống gà quý Liên Minh giúp nhiều hộ dân ở thôn Liên Minh, xã Trân Châu (huyện đảo Cát Hải) “đổi đời”. Với danh tiếng vang khắp trong ngoài huyện, thêm chứng nhận đăng ký nhãn hiệu chỉ dẫn địa lý, bao năm qua, nhà nào ở đây cũng nuôi gà. Nhà nuôi ít chừng hơn 10 con để dành biếu bạn bè, người thân trong dịp Tết Nguyên đán. Hộ nuôi nhiều tới 200-300 con, bán đi không chỉ đủ lo cái Tết tươm tất, mà còn dư dả mua sắm vật dụng cần thiết…
Giống gà “ai cũng mê”
Tuyến đường từ thị trấn Cát Bà đến thôn Liên Minh dài chừng gần 10 cây số hun hút, ngoắt nghéo với đầy rẫy các khúc cua, đèo dốc. Địa hình thôn tựa chiếc mũ lật ngược. Bao quanh là những dãy núi đá cao chót vót. Thung lũng bằng phẳng phía dưới với hơn 20 nóc nhà quây quần, vẻn vẹn 92 nhân khẩu. Nhà nào cũng nuôi gà Liên Minh. Nhà nuôi ít hơn 10 con, nhiều 200-300 con. Gà Liên Minh được nhiều du khách gọi với cái tên trìu mến, pha chút hài hước: “vũ công rừng xanh” cũng bởi dáng người săn chắc, đôi chân dài miên man, nhất là những chú gà trống choai đương tuổi ăn, tuổi lớn.
Về nguồn gốc gà Liên Minh, trong vùng có nhiều “dị bản”. Người cho rằng, do thuần hóa gà rừng. Có người lại khăng khăng, đó là kết quả quá trình lai tạo giữa gà nhà và gà rừng. Không ít người tin, xưa kia, cha ông đưa giống gà ta từ nơi khác về nuôi. Hợp khí hậu, thổ nhưỡng, thêm nguồn thức ăn phong phú, bổ dưỡng, trải qua quá trình chọn lọc tự nhiên mà hình thành giống gà quý như hiện nay. Dù có nhiều quan điểm khác nhau về nguồn gốc, nhưng cả người nuôi lẫn người tiêu dùng đều nhất trí, chất lượng thịt gà Liên Minh ít loại gà nào sánh bằng.
Gia đình anh Đỗ Quang Trọng là một trong số các hộ nuôi nhiều gà nhất thôn Liên Minh với số lượng gà trong vườn thường xuyên 200-300 con. Anh Trọng cho biết, gà Liên Minh có đặc điểm chân thon dài, nhanh nhẹn, bộ lông óng mịn. Đến nay, gà Liên Minh vẫn được ấp đẻ tự nhiên. Mỗi lứa, gà mái đẻ chừng 10-12 trứng. Từ khi nở đến khi xuất bán khoảng 8-9 tháng, gà mái đạt trọng lượng trung bình 2-2,5 kg, gà trống có thể nặng tới 4-5 kg. Giống như các gia đình khác trong thôn, gà của gia đình anh Trọng chủ yếu nuôi thả tự nhiên theo truyền thống. Sáng, chúng rời vườn đi kiếm tìm thức ăn ở thung lũng và trong rừng. Tối chúng tự tìm về vườn, nhảy lên cành cây ngủ. “Gia đình tôi làm chuồng nhưng chúng nhất định không vào. Bắt vào thì chúng quậy phá, kêu inh ỏi suốt đêm. Chỉ khi trời mưa to hay lên ổ đẻ, chúng mới chịu dắt díu nhau vào chuồng”, anh Trọng chia sẻ.
Giống gà quý được nuôi thả theo cách tự nhiên, thi thoảng người nuôi cho ăn thêm thóc, ngô, sắn băm nhỏ…, nên thịt gà Liên Minh săn chắc, ít mỡ, ngọt đậm, da vàng, dai giòn được thị trường ưa chuộng. Thịt gà Liên Minh có thể chế biến thành nhiều món ăn ngon như: nướng, luộc, xào, hầm, lẩu… Trong đó, ngon nhất là làm sạch lông, mổ bỏ nội tạng rồi nướng nguyên con trên than hoa đốt từ củi nhãn, vải, ngoài da phết lớp mật ong hoa rừng Cát Bà.
Bảo vệ, gìn giữ đặc sản quý
Theo Chủ tịch Hội Nông dân xã Trân Châu Phạm Văn Thỏa, hiện tổng đàn gà toàn xã Trân Châu hơn 8.600 con, trong đó người dân thôn Liên Minh nuôi hơn 3.500 con. Tuy nhiên, giống gà quý Liên Minh chỉ có ở thôn Liên Minh. Bao năm qua, người dân thôn Liên Minh rất có ý thức giữ gìn, bảo vệ nguồn gen quý. Cả thôn chỉ nuôi duy nhất giống gà Liên Minh. Đến giờ, người dân nơi đây vẫn theo cách chăn thả tự nhiên truyền thống, tuyệt nhiên không hộ nào “hám lợi” đưa giống gà nơi khác về nuôi hay cho ăn thức ăn công nghiệp để có được lợi nhuận cao. Đây cũng là “quy tắc bất thành văn” mà bao đời nay, các thế hệ trong thôn đều tự nguyện tuân theo.
Được thị trường ưa chuộng, gà Liên Minh được thương lái, người tiêu dùng mua với mức giá trung bình 200-250 nghìn đồng/kg, gấp 2-3 lần so với giá gà ngon ở các nơi khác. Dịp cận kề Tết Nguyên đán hằng năm, thậm chí còn cao hơn, nhưng cung không đủ cầu. Vì thế, xuất bán khoảng 250-300 con, đem lại cho người nuôi khoản tiền cả trăm triệu đồng ngon ơ. Thế nhưng, khi hỏi anh Trọng cũng như các hộ nuôi gà khác ở thôn Liên Minh, sao không tăng số lượng gà, ai cũng lắc đầu nguầy nguậy. Cũng bởi, bấy lâu nay, người nuôi gà vẫn nhân giống theo phương pháp ấp đẻ tự nhiên. Mỗi lứa, gà mái chỉ đẻ 10-12 trứng, trừ trứng hỏng, nở chưa đến 10 con. Thêm nữa, nguồn thức ăn trong tự nhiên hạn chế, cho ăn nhiều ngô, thóc, sắn, thịt gà không bảo đảm chất lượng. Còn cho ăn thức ăn công nghiệp, gà không chịu ăn, với những con ăn thì thịt chẳng khác gì… gà công nghiệp.
“Gà Liên Minh là 1 trong gần 20 nông sản đặc sản của Hải Phòng được chứng nhận đăng ký nhãn hiệu chỉ dẫn địa lý. Để bảo vệ, gìn giữ nguồn gen quý cũng như bảo đảm chất lượng thịt, thời gian tới, Hội Nông dân huyện Cát Hải phối hợp với các ngành, cấp của huyện tiếp tục tuyên truyền, vận động người dân không đưa giống gà nơi khác về nuôi, chăn nuôi theo phương pháp truyền thống, không chạy theo số lượng. Để tránh tình trạng gà nuôi nơi khác giả mạo gà Liên Minh, thời gian tới, Hội Nông dân huyện cung cấp cho người tiêu dùng những địa chỉ uy tín tìm mua gà. Đồng thời, đề nghị thành phố, huyện hỗ trợ thành lập, xây dựng trung tâm giới thiệu, bày bán sản phẩm…”, Chủ tịch Hội Nông dân huyện đảo Cát Hải Vũ Phi Hùng tâm sự.
........................
Kỳ cuối: Đổi thay ở xã “đảo trong đảo” Việt Hải
THÁI LÊ
