(HPĐT)- Từng ở trong “góc khuất” của thế giới năng lượng, một số nhà cung cấp mới dần khẳng định vị thế trong bối cảnh châu Âu tìm kiếm nguồn khí đốt tự nhiên mới để thay thế Nga. Sự thay đổi này đang vẽ lại bản đồ năng lượng của thế giới, nhưng không vì thế mà an ninh trong lĩnh vực này vững chắc hơn với châu Âu.
Tàu chở khí đốt tự nhiên hóa lỏng đến châu Âu. Ảnh: AP
Đa dạng nguồn cung khí đốt
Tại Bir Rebaa, sâu trong sa mạc Sahara, Tập đoàn năng lượng Eni của Italy và công ty năng lượng nhà nước của Algeria đang khoan hàng chục giếng, sản xuất khí đốt từ các mỏ mà chỉ vài tháng trước đây vẫn chưa được khai thác. Ba đường ống dưới biển Địa Trung Hải kết nối trữ lượng khí đốt khổng lồ của Algeria với châu Âu. Trong phần lớn thập niên qua, “gã khổng lồ” khí đốt Gazprom của Nga giữ giá ở mức thấp, đẩy các nhà cung cấp như Algeria khỏi thị trường châu Âu. Hiện các quan chức Algeria đang đàm phán các hợp đồng khí đốt mới với khách hàng ở Đức, Hà Lan và một số nước châu Âu khác. Tập đoàn Eni của Italy đầu tư lớn vào sản xuất ở Algeria. Chính phủ Algeria cũng đàm phán với các tập đoàn khổng lồ Chevron và Exxon Mobil của Mỹ về các thỏa thuận cho phép các công ty này sản xuất khí đốt tại nước này. Các quan chức Algeria cho biết năm nay họ có thể xuất khẩu 100 tỷ mét khối khí đốt - tương đương khoảng 65% con số gần 160 tỷ mét khối mà Liên minh châu Âu (EU) nhập khẩu từ Nga vào năm 2021.
Một liên doanh do BP của Anh đứng đầu đang thúc đẩy sản xuất khí đốt ở Azerbaijan, nước láng giềng của Nga. Một chuỗi đường ống dài hơn 3.000 km nối Azerbaijan với Italy. Các công ty này cũng đang nỗ lực khai thác nguồn khí đốt bị mắc kẹt bên dưới trữ lượng dầu tại mỏ ACG ở Caspian, cách Baku khoảng 95 km về phía Đông. Các dự án mới này sẽ giúp Azerbaijan đáp ứng thỏa thuận được ký năm ngoái nhằm tăng khối lượng khí đốt từ cung cấp cho châu Âu từ 10 tỷ mét khối khí đốt lên 20 tỷ mét khối vào năm 2027.
Tất cả các hoạt động trên đang chuyển hướng dòng khí đốt tự nhiên trên khắp thế giới. Trước đây, khí đốt chủ yếu chảy về phía Tây Nam từ Nga tới Địa Trung Hải. Hiện nay châu Âu đang chuẩn bị tăng cường nhập khẩu từ châu Phi, với dòng khí đốt chảy qua Italy đến Áo và các nước khác. Châu Âu hy vọng dòng chảy mới sẽ cung cấp một vùng đệm năng lượng trong ba 3 năm tới, giai đoạn mà các quan chức và giới phân tích lo ngại tình trạng khủng hoảng nguồn cung sẽ nghiêm trọng nhất. “Lục địa già” cũng kỳ vọng nguồn khí đốt mới sẽ giúp giá giảm xuống sau khi các đường ống Dòng chảy phương Bắc của Nga bị phá hoại vào tháng 9-2022. Nguồn cung mới cũng sẽ thay thế một số loại nhiên liệu đắt đỏ mà châu Âu phải phụ thuộc trong năm qua, bao gồm khí đốt hoá lỏng (LNG) từ Mỹ và Qatar.
Mối đe dọa từ sự phụ thuộc
Trước khi phát động “chiến dịch quân sự đặc biệt” ở Ukraine, Nga cung cấp 45% lượng khí đốt nhập khẩu của EU. Con số này hiện giờ chỉ là 13%. Tuy nhiên, vai trò mới của Algeria với tư cách là một nhà cung cấp năng lượng cũng khiến Mỹ và châu Âu thận trọng. Algeria từ lâu có mối quan hệ chặt chẽ với Nga. Cùng với đó, Algeria là một trong những khách hàng mua thiết bị quân sự của Nga lớn nhất thế giới. Tháng 6 vừa qua, Tổng thống Algeria Abdelmadjid Tebboune gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Moscow và nhất trí về điều mà hai quốc gia gọi là “tăng cường quan hệ đối tác chiến lược”. Algeria có kế hoạch sử dụng lợi nhuận từ dầu khí để tăng gần gấp đôi ngân sách quốc phòng. Các nước phương Tây lo ngại rằng phần lớn chi tiêu đó có thể rơi vào ngành công nghiệp vũ khí của Nga.
Các lãnh đạo EU mới đây phàn nàn việc Mỹ và một số nhà cung cấp khí đốt “thân thiện” khác đang đặt “giá trên trời” với châu Âu. Thực tế là trong lúc châu Âu oằn mình vì khủng hoảng năng lượng, một số nước lại hưởng lợi từ sự khó khăn này. Na Uy, quốc gia được châu Âu đặt niềm tin để giải tỏa cơn khát khí đốt, dự kiến thu về khoảng 109 tỷ USD từ dầu khí trong năm nay, nhiều hơn 82 tỷ USD so với năm 2021 (tăng gấp 4 lần). Nhiều dữ liệu cho biết, xuất khẩu khí tự nhiên hoá lỏng của Mỹ sang Pháp, Croatia, Ba Lan tăng hơn 1000%. JOVO, một trong những tập đoàn năng lượng hàng đầu của Trung Quốc thông báo đã bán lại một lô LNG cho khách hàng ở châu Âu, với lợi nhuận thu được lên tới hàng chục triệu, thậm chí 100 triệu USD.
Không thể phủ nhận, khi nhu cầu cao mà nguồn cung thấp lại thấp, giá năng lượng leo thang là điều đương nhiên. Chỉ có điều, khi châu Âu đang tìm cách thoát phụ thuộc năng lượng Nga, điều trớ trêu là họ lại phải phân tán sự phụ thuộc vào nhiều quốc gia khác. Nhiều nhà lập pháp châu Âu lo ngại rằng, sự phụ thuộc ngày càng tăng vào nguồn cung khí đốt của Algeria và Azerbaijan có thể một lần nữa khiến lục địa này rơi vào thế khó khi một trong số những nhà cung cấp năng lượng độc quyền này đưa ra quyết định bất ngờ./.
Xuân Nhi (tổng hợp)
