(HPĐT)- 70 năm trôi qua, những cựu chiến binh từng tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ ở độ tuổi xưa nay hiếm, nhiều người sức khoẻ yếu, nhưng ký ức về những năm tháng hào hùng “khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt”, “gan không núng, chí không mòn” để làm nên chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu” còn đọng mãi.
Cụ Nguyễn Đình Khiên (ở thôn Trà Phương, xã Thụy Hương), hơn 90 tuổi, Tổ trưởng tổ chiến sĩ Điện Biên của huyện Kiến Thụy, dù vừa trải qua cuộc phẫu thuật, tuy còn yếu nhưng bồi hồi xúc động khi nhớ về những ngày tháng tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ. Cụ Khiên bộc bạch: Năm 1954, sau 3 tháng huấn luyện ở Thanh Hoá, đơn vị hành quân đêm ngày lên Điện Biên, tham gia chiến dịch. Cụ Khiên được điều về công tác tại C16, rồi E174, Đại đoàn F316, làm nhiệm vụ của người lính công binh, thực hiện rà phá bom mìn, bảo đảm đường cơ động thông suốt cho phương tiện, xe đạp thồ đưa vũ khí, trang thiết bị, lương thực, thực phẩm vào trận địa... Đây là một trong những nhiệm vụ thầm lặng, khó khăn nhất, nhưng có đóng góp không nhỏ vào chiến dịch.
Cụ Khiên nhớ lại: Quân ta chưa có khí tài chuyên dụng mở cửa, nên phải sử dụng phương pháp đưa thuốc nổ vào bãi vật cản của địch. Tuy nhiên, xác định vị trí, hướng cửa mở rất khó khăn. Với sự phối hợp chặt chẽ giữa phân đội bộc phá mở cửa và bộ phận hỏa lực, bộ phận xung kích nắm chắc thời cơ, khi cửa được mở, chúng tôi nhanh chóng xung phong vào trong cứ điểm địch. Đại đoàn 316 triển khai đào đường hầm. Việc đánh chiếm đồi A1 có ý nghĩa quyết định, nên cuộc chiến đấu giữa ta và địch càng trở nên quyết liệt.
Đối với cụ Vũ Bình (90 tuổi, thôn Tiền Anh, xã Ngũ Đoan, huyện Kiến Thụy), ký ức Điện Biên giữa những tháng ngày nếm mật nằm gai, rõ nét nhất là những kỷ niệm trân quý của tình đồng chí, đồng đội. Cụ Bình nhập ngũ tháng 7-1953, về Tiểu đoàn 11 thuộc Trung đoàn 77, hành quân lên Phú Thọ học tập chính trị, rồi được đơn vị đi bổ sung quân lên Thái Nguyên. Hành quân bộ đường dài, vượt đèo, lội suối, đôi giày ba-ta chẳng mấy chốc nát vải, còn mỗi đôi đế đã mòn, cụ và các đồng đội vẫn buộc vào chân để đi. Cứ vậy, cụ Bình và đồng đội hành quân vượt đèo Khế về Tuyên Quang, Yên Bái lên tới Điện Biên tham gia chiến dịch, gắn bó cả khi đào hào, chiến đấu ròng rã suốt 56 ngày đêm… Để rồi, vào lúc 19 giờ ngày 7 tháng 5 năm 1954, Sở chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ chuyển bức điện của Tư lệnh Chiến dịch, Đại tướng Võ Nguyên Giáp báo cáo Bộ Chính trị, Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh: "17 giờ 30 phút ngày 7 tháng 5, ta tiêu diệt hoàn toàn tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, Chiến dịch Điện Biên Phủ đã toàn thắng”...
Sau chiến dịch, cụ Khiên tiếp tục ở lại hỗ trợ Điện Biên, đến năm 1958 giữ chức vụ Chủ nhiệm Công binh tại Tiểu đoàn 25 Quân khu Tây Bắc, rồi sau đó đi Cao Bằng làm Chủ nhiệm Công binh Sư đoàn Đặc khu Quảng Ninh. Chiếc áo trấn thủ và tấm ảnh chụp lại không khí ăn mừng chiến thắng của các chiến sĩ Điện Biên sau này được cụ Khiên tặng Bảo tàng Hà Nội. Còn đôi dép cũng theo chân cụ Bình tiếp quản Thủ đô. Cho tới khi được phát quân trang mới để phục vụ duyệt binh ở Ba Đình, cụ Bình mới chịu “giã biệt” đôi dép thân yêu của mình.
Bồi hồi, rưng rưng khi nhiều đồng đội, đồng chí nằm lại nơi chiến trường. Người trở về, nay người còn, người mất. Nhưng những câu chuyện lắng đọng, những đóng góp, hy sinh lặng thầm cụ Khiên, cụ Bình năm xưa góp phần làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu" luôn là niềm tự hào của lớp lớp thế hệ trẻ sau này.
