Vẹn nguyên ký ức mùa Thu lịch sử

Đã bước sang tuổi 102, ở tuổi xưa nay hiếm, dù nhiều chuyện đã phai mờ theo thời gian nhưng cụ Lê Xuân Thọ ở phố Tam Giang, phường Hải Dương vẫn nhớ rõ những ngày mùa thu lịch sử năm 1945. Nhắc lại ký ức về thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám và ngày Quốc khánh 2/9, cụ nhiều lần xúc động nói: “Dân mình phấn khởi lắm, không có niềm vui nào lớn hơn niềm vui đất nước được độc lập, nhân dân được làm chủ”.

Cụ Thọ sinh ra tại xã Thúc Kháng (huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương cũ), nơi phong trào cách mạng phát triển mạnh. Theo lời cụ kể, trước ngày giành chính quyền, khí thế cách mạng lan rộng khắp nơi. Các đội tự vệ do Việt Minh tổ chức được thành lập ở nhiều thôn, xóm. Được các thế hệ đi trước giác ngộ, cụ cũng tham gia hoạt động cách mạng.

Sáng 19/8/1945, cụ được phân công cùng các đoàn Việt Minh và lực lượng tự vệ trong huyện tham gia biểu dương lực lượng tiến vào huyện đường. Từ nhiều địa phương như Phủ, Tân Hưng, Lý Đỏ, Ngọc Cục, Trạch Xá..., dòng người nối dài hướng theo lá cờ đỏ sao vàng, khí thế rầm rập tiến bước.

Cụ đặc biệt nhớ ngày 20/8/1945, khi hàng vạn người thuộc nhiều tầng lớp nhân dân từ khắp nơi đổ về dự cuộc mít tinh tại Kẻ Sặt. Hưởng ứng lời kêu gọi của Mặt trận Việt Minh, mọi người đồng thanh hô vang các khẩu hiệu “Cách mạng Tháng Tám thành công muôn năm”, “Việt Nam độc lập muôn năm”, tạo nên bầu không khí sôi nổi, hào hùng chưa từng có.

Sau khi chính quyền về tay nhân dân, không khí cách mạng vẫn diễn ra sôi động ở khắp các làng xã. Người dân khẩn trương bắt tay vào công việc, nhiều tổ chức, hội đoàn được thành lập để bảo vệ thành quả cách mạng. Nổi bật nhất là Hội Phụ nữ với các hoạt động quyên góp tiền mua vải may cờ.

Trong một lần đi tuyên truyền tại Tân Hưng, cụ Thọ nhận được lệnh trở về gấp. Khi về đến nơi, cụ và đồng đội được thông báo tin Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình vào sáng 2/9/1945, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Mọi người vỡ òa trong niềm vui. Sau đó, khắp Bình Giang rực rỡ cờ, băng rôn, khẩu hiệu, không khí náo nức không khác ngày giành chính quyền.

Cụ Thọ nhớ lại, khi cán bộ tuyên truyền kể lại sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, hàng nghìn người chăm chú lắng nghe. Sau đó, tiếng trống, tiếng hô khẩu hiệu vang lên khắp nơi, tạo nên khí thế sục sôi. Ai nấy đều tự hào khi trở thành công dân của một nước độc lập. Ngay sau đó, cụ cùng các đồng chí tiếp tục trở về các địa phương để tuyên truyền rộng rãi về sự kiện trọng đại này.

Hưởng ứng lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh về phong trào bình dân học vụ, cụ Thọ tham gia vận động người dân đi học chữ, mở lớp học và trực tiếp giảng dạy cho những người chưa biết chữ tại địa phương. Trong quá trình hoạt động cách mạng, cụ từng bị địch bắt và đày ra nhà tù Côn Đảo. Sau khi được trả tự do, cụ tiếp tục công tác trong bộ máy chính quyền, từng đảm nhiệm các chức vụ như Trưởng Tiểu ban Cán bộ (Ban Đảng vụ) Thành ủy Hải Phòng và Trưởng Ngân hàng Nhà nước thị xã Hải Dương (cũ).

Dù đã 96 tuổi, cụ Đinh Sỹ Chính ở phường Lê Thanh Nghị vẫn giữ được trí nhớ minh mẫn. Nhớ lại những năm tháng lịch sử, cụ cho biết khi đó nhân dân vừa trải qua nạn đói năm 1945 với những mất mát, đau thương chưa từng có. Hầu như làng xã nào cũng có người chết đói, nhiều thi thể nằm bên đường không có người chôn cất. Chiến tranh và đói nghèo khiến cuộc sống của người dân vô cùng cực khổ. Chính vì vậy, theo cụ Chính, khát vọng về tự do và độc lập càng cháy bỏng và niềm vui khi đất nước giành được độc lập vào ngày 2/9/1945 cũng trở nên lớn lao, thiêng liêng hơn bao giờ hết.