(HPĐT)- Vùng biển Hải Phòng có diện tích khoảng 4.000 km2, gấp 2,6 lần diện tích đất liền của thành phố, có 5 cửa sông đổ ra biển và vùng biển rộng lớn chứa nguồn tài nguyên đa dạng và phong phú. Đây là tiềm năng lợi thế để Hải Phòng phát triển nền kinh tế biển bền vững, trở thành địa phương “mạnh về biển và giàu từ biển”. Tuy nhiên, môi trường và nguồn tài nguyên vùng biển Hải Phòng đang bị đe dọa bởi sự “tấn công” từ rác thải nhựa.
Các lực lượng chức năng, tổ chức đoàn thể ra quân dọn vệ sinh bãi biển 295- quận Đồ Sơn. Ảnh: Trung Kiên
Nguy cơ từ rác thải nhựa đại dương
Phó chi cục trưởng phụ trách Chi cục biển và hải đảo (Sở Tài nguyên và Môi trường) Mai Đức Long cho biết: Hiện nay, chưa có nghiên cứu và thống kê đầy đủ, cụ thể về con số phát sinh rác thải nhựa trên toàn vùng biển Hải Phòng, tuy nhiên, người dân có thể nhận thấy tình trạng này qua cảm quan trực tiếp tại một số bãi biển, vùng ven đảo trên địa bàn thành phố. Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp với tổ chức Green Hub tiến hành khảo sát rác thải nhựa tại một số cửa sông, ven biển thành phố vào các năm từ 2019 đến 2021. Kết quả cho thấy, trong số các loại rác thu thập được từ các bãi biển, rác nhựa chiếm nhiều nhất về số lượng, bình quân 53%, có thời điểm rác nhựa chiếm tới 93%, nhất là vào mùa du lịch. Trong số các chủng loại rác thải nhựa thu thập được, các loại túi nilon, mảnh nhựa cứng, dây thừng, lưới nhỏ, phao xốp chiếm số lượng nhiều nhất, nhất là phao xốp, chiếm khoảng 64 - 65% tổng các mảnh rác nhựa thu được. Rác thải nhựa tồn tại trên vùng biển có nhiều nguyên nhân như: từ hoạt động xả rác của người dân, khách du lịch, ngư dân, thủy thủ, thuyền viên; từ việc nuôi trồng thủy sản (vật liệu phao xốp) và đánh bắt hải sản (lưới, ngư cụ); từ lục địa đổ ra biển theo các dòng sông; trôi dạt từ các vùng biển khác vào, trong đó không tránh khỏi một khối lượng nhất định rác nhựa trôi dạt xuyên biên giới.
Việc xả thải rác thải nhựa tràn lan trên biểngây ra hiện tượng "ô nhiễm trắng" và làm ảnh hường nghiêm trọng đến các loài thủy, hải sản. Có gần 300 loài sinh vật biển bị vướng hay ăn phải các mảnh rác thải nhựa trên biển, gây phá hủy tế bào, tác động xấu tới hệ tiêu hóa… hoặc làm tắc khí quản gây ngạt thở; gây ô nhiễm chuỗi thức ăn; tác hại tới sức khỏe sinh vật và con người; giảm giá trị dịch vụ của biển (bao gồm cả giá trị bảo tồn, hưởng thụ và giá trị kinh tế).
Cần thêm giải pháp kiểm soát hiệu quả hơn
Trước sự đe dọa của rác thải nhựa, để đạt được mục tiêu khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên và bảo vệ môi trường biển, Sở Tài nguyên và Môi trường tham mưu với UBND thành phố ban hành nhiều quyết định, kế hoạch; đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về tài nguyên môi trường biển và hải đảo. Qua đó, trên địa bàn thành phố có nhiều mô hình phòng, chống rác thải nhựa đại dương, đạt hiệu quả tốt như: chợ Cát Bà nói không với túi nilon khó phân hủy; khách sạn nói không với sản phẩm nhựa một lần; mô hình “Xã đảo không sử dụng túi nilon khó phân hủy và sản phầm nhựa dùng một lần” tại xã Việt Hải… Tuy nhiên, việc kiểm soát rác thải nhựa trên biển chưa đạt yêu cầu bởi việc quản lý chất thải trên vùng biển đang gặp một số khó khăn, vướng mắc. Theo Phó chi cục trưởng phụ trách Chi cục biển và hải đảo (Sở Tài nguyên và Môi trường) Mai Đức Long, hiện nhận thức và ý thức bảo vệ môi trường nói chung, bảo vệ môi trường biển nói riêng của một bộ phận người dân, doanh nghiệp trên địa bàn thành phố chưa cao; vẫn còn tình trạng xả rác, chất thải, nước thải chưa qua xử lý đạt tiêu chuẩn ra biển. Nhân lực và trang thiết bị để phân loại, thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải trên biển còn rất hạn chế. Phương tiện phục vụ công tác tuần tra, kiểm tra, giám sát môi trường biển thiếu. Trong khi đó, nhiều nguồn gây ô nhiễm môi trường biển không rõ nguồn gốc biến động theo dòng chảy, thủy triều nên rất khó kiểm soát, xử lý (chủ yếu là rác nhựa, dầu tràn).
Để bảo đảm khai thác, sử dụng hiệu quả tài nguyên biển, Sở Tài nguyên và Môi trường tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định của pháp luật về tài nguyên môi trường biển và hải đảo, bảo vệ môi trường, hàng hải. Sở khẩn trương hoàn thiện đề án điều tra, đánh giá các nguồn thải trên biển và hải đảo; tổ chức khảo sát rác thải nhựa đại dương tại một số cửa sông, bãi biển trên địa bàn thành phố; tiếp tục duy trì, tập trung đẩy mạnh và mở rộng hơn nữa công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo vệ môi trường, tài nguyên biển và hải đảo tới tất cả các tầng lớp nhân dân trên toàn thành phố.
Thành phố cần đầu tư nguồn ngân sách cho công tác phân loại, thu gom, xử lý rác thải, nước thải; quan trắc, cảnh báo môi trường biển để giảm áp lực ô nhiễm. Các cơ quan quản lý phối hợp, tăng cường hơn nữa công tác hướng dẫn và kiểm tra đối với các tổ chức, doanh nghiệp trong việc thực hiện các quy định pháp luật về môi trường, tài nguyên biển và hải đảo; xử phạt nghiêm khắc tổ chức, công ty, cá nhân gây tác hại đến môi trường biển. Sự đồng bộ giải pháp và sự chung tay của cộng đồng bảo đảm mục tiêu kiểm soát rác thải nhựa, bảo vệ môi trường biển hiệu quả hơn./.
NGUYÊN MAI
