Vì sao Hải Phòng có tên gọi là 'Thành phố Hoa Phượng Đỏ'?

Khởi nguồn từ những dấu ấn lịch sử

Cây phượng vĩ (tên khoa học là Delonix regia) vốn là loài thực vật có nguồn gốc tự nhiên từ quần đảo Madagascar. Vào cuối thế kỷ XIX, khi người Pháp tiến hành quy hoạch và xây dựng Hải Phòng thành một thành phố cảng lớn, họ đã chọn phượng vĩ làm loại cây bóng mát để trồng dọc các tuyến phố. Với khí hậu nhiệt đới gió mùa ven biển ưu đãi, loài cây này sinh trưởng mạnh mẽ, bén rễ sâu vào lòng đất và nhanh chóng phủ bóng mát khắp các ngả đường nội đô.

Ban đầu, cái tên "hoa phượng" được người dân địa phương âu yếm đặt do hình dáng của hoa xòe rộng, rực rỡ, gợi liên tưởng đến chiếc đuôi của chim phượng hoàng. Những hàng phượng vĩ được trồng thẳng tắp. Trải qua hàng thập kỷ, cây phượng trở nên quen thuộc, gần gũi và là một phần không thể thiếu trong cảnh quan đô thị của thành phố cửa biển. Cây phượng vĩ không chỉ đơn thuần là loài cây làm đẹp cảnh quan mà nó còn gắn liền với những mốc son chói lọi trong lịch sử đấu tranh bảo vệ Tổ quốc của Hải Phòng. Tháng 5 - thời điểm hoa phượng vĩ nở rộ cũng chính là thời điểm diễn ra những ngày lễ lớn của thành phố, đặc biệt là dấu mốc giải phóng Hải Phòng (13/5/1955).

Sắc đỏ của hoa phượng vĩ như hòa quyện vào màu cờ, sắc áo và khí thế hào hùng của những ngày tháng lịch sử. Vào mùa hoa nở, cả thành phố như được thắp lửa. Hình ảnh những cánh phượng mỏng manh, rực cháy trong nắng hè trở thành biểu tượng cho sức sống mãnh liệt, ý chí kiên cường và khát vọng vươn lên không ngừng của con người đất Cảng. Chính sự gắn kết bền chặt giữa thiên nhiên và lịch sử đã định hình danh xưng đầy trìu mến này trong lòng công chúng.

Dấu ấn trong văn học, nghệ thuật và âm nhạc

Không thể phủ nhận, đóng góp lớn nhất đưa tên gọi "Thành phố Hoa Phượng Đỏ" đến gần hơn với công chúng cả nước chính là thơ ca và âm nhạc. Có những giai điệu đã đi cùng năm tháng, trở thành bài ca nằm lòng của biết bao thế hệ người dân Hải Phòng. Tiêu biểu phải kể đến ca khúc bất hủ "Thành phố Hoa Phượng Đỏ" của nhạc sĩ Lương Vĩnh (phổ thơ Hải Như).

Những lời ca tha thiết "Tháng Năm, rợp trời hoa phượng đỏ, ơi Hải Phòng thành phố quê hương" đã vượt ra khỏi biên giới của một vùng đất để trở thành tài sản tinh thần chung của dân tộc. Chính các tác phẩm nghệ thuật này đã chắp cánh cho tên gọi "Thành phố Hoa phượng đỏ" trở thành niềm kiêu hãnh và thương hiệu du lịch đặc trưng của Hải Phòng mỗi độ hè về.

Đặc biệt, đối với nhiều thế hệ học trò, hoa phượng vĩ là biểu tượng gắn liền với tuổi học trò thơ ngây, mơ mộng. Những cánh phượng rơi đỏ thắm sân trường, tiếng ve kêu râm ran dưới vòm lá luôn gợi nhắc về những buổi chia tay bịn rịn. Hải Phòng với những hàng phượng vĩ cổ thụ rợp bóng ven hồ Tam Bạc hay trên những con đường thênh thang càng làm cho cảm xúc ấy thêm phần sâu đậm. Loài hoa này đã nuôi dưỡng những ký ức thanh xuân tươi đẹp, khiến bất cứ ai từng sinh sống, học tập tại đây đều mang theo nỗi nhớ xao xuyến khi xa quê.

Ngày nay, khi Hải Phòng vươn mình trở thành một đô thị năng động, hiện đại mang tầm vóc quốc tế, sắc đỏ hoa phượng vẫn luôn được gìn giữ và phát huy. Thành phố hiện có tuyến đường Phạm Văn Đồng (đoạn từ cầu Rào đến khu du lịch Đồ Sơn) dài 20 km trồng hơn 3.000 cây phượng vĩ. Tuyến đường này đã được ghi nhận kỷ lục "Con đường trồng nhiều cây hoa phượng nhất Việt Nam".

Để tôn vinh loài hoa biểu tượng này, từ năm 2012, Hải Phòng đã khởi xướng và tổ chức định kỳ Lễ hội Hoa Phượng Đỏ. Đây là sự kiện văn hóa, du lịch mang tầm quốc gia, là dịp để người dân địa phương và du khách đắm mình trong không gian rực rỡ của sắc hoa, cùng thưởng thức các chương trình nghệ thuật đặc sắc. Lễ hội không chỉ quảng bá hình ảnh Hải Phòng mà còn là lời khẳng định về một thành phố năng động, hội nhập nhưng vẫn gìn giữ vẹn nguyên những giá trị văn hóa truyền thống.

Tên gọi "Thành phố Hoa Phượng Đỏ" ra đời như một sự kết hợp hoàn hảo giữa tự nhiên, lịch sử, âm nhạc và con người. Sắc đỏ rực rỡ của hoa phượng vĩ chính là minh chứng cho sự kiên cường, nhiệt huyết và tình yêu nồng nàn của người dân đất Cảng. Để rồi mỗi độ tháng 5 về, khi sắc phượng bừng sáng trên nền trời xanh, trong lòng mỗi người lại trào dâng niềm tự hào về một Hải Phòng - thành phố cảng kiên trung và vô cùng thơ mộng.