Từ tháng 10-2018, UBND thành phố ban hành Quyết định phê duyệt quy hoạch phát triển các CCN đến năm 2020, định hướng đến năm 2025. Quyết định này nhằm đưa các CCN tách biệt với khu dân cư, di dời đến các vùng đất canh tác kém hiệu quả và khu vực có cơ sở hạ tầng thuận lợi, điều kiện xử lý môi trường. Theo đó, đến năm 2020, thành phố đưa ra khỏi quy hoạch 18 CCN không phù hợp quy mô và điều kiện phát triển... Riêng đối với các nhà máy thép của CCN Quán Toan, UBND thành phố không cho phép các nhà máy thép tại đây mở rộng quy mô sản xuất và kiên quyết đến năm 2025 sẽ di dời các nhà máy thép ra khỏi khu dân cư này. Đồng thời, UBND thành phố ban hành quy chế phối hợp quản lý CCN, quy định cụ thể về nguyên tắc, phương thức, nội dung, trách nhiệm phối hợp giữa các đơn vị chức năng nhằm quản lý và giám sát đối với CCN trên địa bàn thành phố, nhất là các CCN xen kẽ trong khu dân cư.
Hằng ngày, các xe tải trọng lớn ra vào Công ty TNHH Ống thép Việt Nam – VINAPIPE chở thép tiềm ẩn gây mất an toàn giao thông khu vực phường Quán Toan.
Được biết, từ năm 1994 đến nay, trên địa bàn phường Quán Toan hình thành cụm công nghiệp (CCN) thép gồm: Công ty TNHH Ống thép Việt Nam – VINAPIPE, Công ty liên doanh sản xuất thép Vinausteel (liên doanh Việt – Úc), Công ty sản xuất thép Úc SSE, Công ty TNHH thép VSC – POSCO, Công ty CP thép Việt Nhật. Các nhà máy thép trên có quy mô lớn từ 3 ha đến hơn 10 ha.
Theo Chủ tịch UBND phường Quán Toan Mai Văn Tuyên: Hơn 20 năm trước, CCN phát triển tại đây là phù hợp. Nhưng, hiện nay với sự phát triển nhanh chóng của đô thị, dân cư tập trung ngày càng đông, hoạt động của các nhà máy thép gây ô nhiễm, có thời điểm hàng chục học sinh trên địa bàn phường Quán Toan ngất xỉu vì hít phải khí thải. Bên cạnh đó, hoạt động của các nhà máy thép còn tiềm ẩn mất an toàn giao thông. Bởi, hằng ngày, nhiều xe công-ten-nơ ra, vào các nhà máy để chở thép cồng kềnh, xếp hàng dài trên quốc lộ 5 cũ vào giờ cao điểm, thường xuyên gây ùn tắc giao thông cục bộ trên đoạn đường này. UBND phường Quán Toan phải cử lực lượng quản lý đô thị, Công an phường đến khu vực này hướng dẫn, phân luồng giao thông. Địa phương cũng cho rằng, các nhà máy thép tại CCN Quán Toan hoạt động từ những năm 90 của thế kỷ trước, nên việc di dời khỏi khu dân cư cần có lộ trình để các doanh nghiệp chuẩn bị tài chính và địa điểm mới thay thế.
Cũng theo lãnh đạo UBND phường Quán Toan, thực tế, tại CCN thép Quán Toan, do hoạt động sản xuất gây ô nhiễm môi trường, nên dù đến năm 2029 mới hết hợp đồng thuê đất, nhưng Công ty CP Thép Việt Nhật phải dừng hoạt động từ tháng 1-2019 và chuyển toàn bộ hoạt động về Khu công nghiệp Nam Cầu Kiền (huyện Thủy Nguyên). Tương tự, Công ty TNHH thép VSC – POSCO cũng tạm dừng hoạt động từ cuối năm 2018. Tuy nhiên, thành phố chưa quy định rõ về việc về chính sách hỗ trợ, hình thức di dời, việc doanh nghiệp bàn giao lại quỹ đất sau khi di dời. Do đó, có doanh nghiệp dù chuyển đến vị trí mới như Công ty CP thép Việt Nhật, nhưng vẫn bám trụ tại vị trí cũ để chờ phương án hỗ trợ của UBND thành phố. Ngoài ra, do phát triển đô thị, khu đất của các doanh nghiệp này ở vị trí thuận lợi, giá trị tăng cao, nên còn chần chừ trong việc di dời khỏi khu dân cư để bàn giao đất cho thành phố.
Ngoài ra, việc di dời nhà máy sản xuất thép phụ thuộc vào vốn tái đầu tư và tổ chức tái sản xuất của doanh nghiệp. Năng lực tài chính của một số doanh nghiệp còn hạn hẹp, nên không thể đầu tư xây mới khi chưa xử lý được đất ở vị trí cũ là khó khăn. Vì vậy, các doanh nghiệp thép mong muốn thành phố có có phương án tháo gỡ cho doanh nghiệp, có cơ chế tạo điều kiện thuê địa điểm mới để bảo đảm ổn định sản xuất, an toàn về môi trường. Bên canh đó, khi nhà máy xây dựng tại vị trí mới xa nội thành, các doanh nghiệp khó tuyển dụng lao động có tay nghề. Đại diện Công ty liên doanh sản xuất thép Vinausteel cho biết, doanh nghiệp sẽ dừng hoạt động vào năm 2024. Hiện doanh nghiệp đang tìm địa điểm mới để xây dựng nhà máy với công suất, quy mô lớn hơn, sử dụng thiết bị, công nghệ hiện đại và thân thiện với môi trường.
Để tháo gỡ phần nào khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp, thành phố sớm có cơ chế hỗ trợ cụ thể để khuyến khích các doanh nghiệp trên di dời ra khỏi khu dân cư. Từ nay đến thời điểm các công ty sản xuất thép này di dời, Sở Tài nguyên và Môi trường, UBND quận Hồng Bàng và các cơ quan liên quan phối hợp chặt chẽ, giám sát công tác bảo vệ môi trường trong quá trình sản xuất tại các cơ sở này./.
Quang Nhi
