Việc lập, thẩm định hồ sơ giải quyết chế độ thờ cúng liệt sĩ: Cần chặt chẽ từ cơ sở

Việc thực hiện chính sách người có công cần chặt chẽ, đúng quy định để bảo đảm thờ cúng chu đáo liệt sĩ. (ảnh minh họa)

Ông Bùi Văn Toản, ở xã Hoa Động (huyện Thủy Nguyên) là em cùng cha khác mẹ của liệt sĩ Bùi Văn Miều. Liệt sĩ Miều hy sinh năm 1966. Năm 2006, sau khi bố mẹ liệt sĩ mất, ông Toản đảm trách việc thờ cúng liệt sĩ từ đó đến nay. Năm 2013, ông Toản được Sở Lao động – Thương binh và Xã hội phê duyệt hồ sơ và được hưởng chế độ thờ cúng liệt sĩ. Tuy nhiên, do ông Bùi Quang Miêu (em ruột của liệt sĩ Miều) có đơn đề nghị hủy chế độ thờ cúng liệt sĩ của ông Toản vì biên bản ủy quyền lập năm 2013 chưa hợp lệ, nên đến tháng 6-2019, ông Toản nhận được quyết định của Sở Lao động – Thương binh và Xã hội đình chỉ chế độ này. Theo cán bộ chính sách xã Hoa Động Đàm Thị Huyền, dù địa phương nhiều lần hòa giải nhưng giữa ông Toản và ông Miêu không tìm được tiếng nói chung, nên phải tạm dừng trả chế độ thờ cúng.

Nhiều năm liền, UBND xã An Thái (huyện An Lão) hòa giải tranh chấp chế độ thờ cúng liệt sĩ giữa chú ruột và cháu nuôi của liệt sĩ Nguyễn Văn Núi. Theo đó, anh Nguyễn Văn Hưng được bố mẹ của liệt sĩ Núi nhận làm con nuôi. Sau khi bố mẹ liệt sĩ mất, anh Hưng thờ cúng bố mẹ và liệt sĩ Núi. Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Đố là chú ruột của liệt sĩ Núi lại được nhận chế độ thờ cúng liệt sĩ do được dòng họ ủy quyền thực hiện các thủ tục đề nghị truy tặng danh hiệu “Bà mẹ Việt Nam Anh hùng” cho mẹ của liệt sĩ Núi. Nhiều lần địa phương hòa giải, hướng dẫn gia đình, dòng họ liệt sĩ Núi họp thống nhất người được ủy quyền thờ cúng liệt sĩ theo quy định nhưng không thành. Do đó, địa phương không thể hoàn tất hồ sơ đề nghị hưởng chế độ thờ cúng liệt sĩ Núi cho thân nhân. Sau khi ông Đố mất vào cuối năm 2018, tranh chấp chấm dứt, việc giải quyết hồ sơ mới hoàn tất.

Theo cán bộ chính sách xã Hoa Động, từ năm 2016, khi thành phố nâng mức trợ cấp, ưu đãi đối với gia đình liệt sĩ, người có công, tranh chấp việc thờ cúng liệt sĩ phức tạp hơn, gây không ít khó khăn cho địa phương khi giải quyết các chế độ, chính sách.

Phó trưởng Phòng Người có công (Sở Lao động – Thương binh – Xã hội) Đào Xuân Hùng cho biết: Toàn thành phố có 29.791 liệt sĩ. Đến nay, Sở ban hành 24.305 quyết định cho thân nhân gia đình thờ cúng liệt sĩ theo quy định. Ngoài số trường hợp liệt sĩ còn thân nhân chủ yếu đang hưởng chế độ tuất, hiện vẫn còn tới 231 trường hợp chưa được hưởng chế độ thờ cúng liệt sĩ do không thống nhất người nhận ủy quyền thực hiện việc thờ cúng hoặc tranh chấp về người thờ cúng.

Hướng dẫn cụ thể hơn về đối tượng được ủy quyền

Ghi nhận từ cơ sở cho thấy, tranh chấp về việc thờ cúng liệt sĩ nảy sinh khi nhà nước có chế độ trợ cấp thờ cúng liệt sĩ theo Pháp lệnh ưu đãi người có công (sửa đổi) năm 2012. Ông Đào Xuân Hùng cho biết: Hầu hết tranh chấp liên quan tới chế độ thờ cúng liệt sĩ đều phát sinh do hồ sơ đề nghị hưởng chế độ không chặt chẽ. Nhiều trường hợp, văn bản ủy quyền không đủ chữ ký của các thành viên trong gia đình liệt sĩ. Bên cạnh đó, chủ thể thực hiện ủy quyền việc thờ cúng liệt sĩ được xác định là “gia đình, dòng họ” của liệt sĩ, khái niệm rất rộng, bao gồm nhiều mối quan hệ liên quan nhiều người, gây khó khăn cho việc thực hiện ủy quyền.

Theo luật gia Vũ Việt Cường, Phó chánh Văn phòng Hội Luật gia Hải Phòng: Tại Nghị định 31/2013/NĐ-CP của Chính phủ và Thông tư số 05/2013 của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội quy định, người được hưởng chế độ trợ cấp thờ cúng liệt sĩ nếu không phải là con của liệt sĩ thì phải được gia đình, dòng họ thống nhất ủy quyền theo quy định. Để hạn chế phát sinh tranh chấp liên quan tới chế độ thờ cúng liệt sĩ, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội cần hướng dẫn cụ thể để xác định rõ những thành viên nào trong gia đình, dòng họ liệt sĩ có quyền ủy quyền người thờ cúng.

Bên cạnh đó, để được giải quyết chế độ, người thờ cúng gửi đơn đề nghị có xác nhận của UBND cấp xã kèm theo biên bản ủy quyền. UBND cấp xã sau khi tiếp nhận hồ sơ đầy đủ theo quy định có trách nhiệm kiểm tra sau đó lập danh sách, kèm giấy tờ theo quy định gửi Phòng Lao động- Thương binh và Xã hội cấp huyện tổng hợp, trình cấp trên xem xét phê duyệt, giải quyết chế độ. Vì vậy, việc thẩm định hồ sơ đề nghị hưởng chế độ thờ cúng liệt sĩ phải được thực hiện cẩn thận ngay từ địa phương. Cán bộ chính sách UBND cấp xã cần tìm hiểu kỹ về nhân thân, các thành viên trong gia đình của liệt sĩ, tránh sót lọt các thành viên khi lập biên bản ủy quyền. Khi phát sinh tranh chấp giữa các thành viên trong gia đình về chế độ trợ cấp thờ cúng liệt sĩ, chính quyền địa phương chú trọng tuyên truyền, vận động gia đình, dòng họ họp bàn, thống nhất ủy quyền người thờ cúng để việc thờ cúng liệt sĩ được thực hiện chu đáo, bảo đảm quyền lợi các gia đình có công với đất nước.