(HPĐT)- Những năm qua, quỹ đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích (thường được gọi là đất 5%) trên địa bàn quận Kiến An được quản lý và sử dụng cơ bản bảo đảm quy định. Tuy nhiên, hiện nay, hầu hết các hợp đồng thuê đất đã hết hạn, trong khi có nhiều thay đổi về pháp luật liên quan, khiến các địa phương không thể tiếp tục ký hợp đồng thuê đất đối với các hộ. Thực tế này khiến việc quản lý, sử dụng quỹ đất nói trên còn nhiều bất cập, chưa phát huy được hiệu quả.
.jpg)
Một phần diện tích đất công ích tại phường Đồng Hòa đã hết hạn hợp đồng thuê đất, hiện để không, khó khăn trong quản lý.
Theo thống kê của UBND quận Kiến An, hiện nay, trên địa bàn quận có hơn 125 ha đất 5%, nằm rải rác trên địa bàn 8/10 phường. Trong đó, một số địa phương có diện tích đất công ích lớn như: phường Đồng Hòa (25,89 ha, cho hơn 250 hộ thuê), phường Văn Đẩu (45,1 ha, cho 47 hộ gia đình, cá nhân thuê), phường Phù Liễn (12,7 ha, với 37 hộ gia đình, cá nhân thuê), phường Tràng Minh (18,89 ha, cho 113 hộ thuê)… Hiện nay, ngoài diện tích 1,1 ha của phường Ngọc Sơn nằm trong quy hoạch xây dựng hồ điều hòa Ngọc Sơn, UBND phường không cho thuê đất, còn lại, toàn bộ diện tích đất công ích nói trên được UBND các phường ký hợp đồng cho hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn thuê để sử dụng vào mục đích sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, trồng cây ăn quả, thời hạn sử dụng đất đối với mỗi lần thuê khoảng 5 năm. Hầu hết các hộ đều sử dụng đất đạt hiệu quả cao, đúng mục đích. Song, hiện tại, hầu hết các hợp đồng thuê đất này đã hết hạn. UBND các phường không tiến hành ký hợp đồng thuê đất đối với các hộ, do chưa có quy chế đấu giá quyền sử dụng đất đối với loại đất này để cho thuê.
Thực tế thời gian qua, do không thể tiếp tục ký tiếp hợp đồng thuê đất đối với các hộ dân, dẫn tới công tác quản lý diện tích đất công ích gặp nhiều khó khăn. Đơn cử như quỹ đất công ích ven sông Lạch Tray trên địa bàn phường Đồng Hòa. Từ tháng 12-2008, UBND phường ký hợp đồng thuê đất với ông Đặng Vũ Hải (Tổ dân phố Tân Khê), có diện tích 46.300 m2, vào mục đích nuôi trồng thủy sản, thời hạn thuê đất 5 năm (từ năm 2008 đến 2013). Đến tháng 5-2016, UBND phường Đồng Hòa có thông báo về việc chấm dứt hợp đồng thuê đấtnuôi trồng thủy sản đối với hộ ông Hải. Thời điểm đó, ông Hải có đơn xin tiếp tục sử dụng đất, nhưng vì chưa có quy chế nên chưa được cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Đến tháng 10-2019, UBND phường Đồng Hòa kiểm tra, phát hiện bà Lưu Thị Yến Thanh (vợ ông Đặng Vũ Hải) có vi phạm pháp luật đất đai, tự ý san lấp đường nội bộ (đã có) với diện tích 600 m2, dựng hàng rào bằng cột gỗ và căng dây thép gai, ươm cây, đặt chòi tôn. Theo Chủ tịch UBND phường Đồng Hòa Vũ Văn Cường, ngay khi phát hiện vụ việc, UBND phường Đồng Hòa lập biên bản vi phạm hành chính đối với bà Lưu Thị Yến Thanh, yêu cầu di chuyển cây lâu năm, nhà chòi ra khỏi khu vực đầm của Xí nghiệp gạch Mỹ Khê (Tổ dân phố Tân Khê, phường Đồng Hòa). Đồng thời xử phạt vi phạm hành chính đối với hộ bà Thanh.
Hiện diện tích đất công ích khá manh mún, phân tán. Do vậy, khi xảy ra vụ việc vi phạm, mất nhiều thời gian để xử lý, khắc phục. Không chỉ tại phường Đồng Hòa, thực tế này hiện nay cũng diễn ra trên địa bàn nhiều địa phương. Do thành phố chưa có chỉ đạo cho ký lại hợp đồng đối với các hộ đã thuê đất, dẫn đến tình trạng nhiều hộ dân có nhu cầu ký lại hợp đồng nhưng không được chấp thuận. Điều này làm phát sinh vi phạm pháp luật về quản lý đất đai và sử dụng đất công ích, gia tăng số vụ tranh chấp, khiếu kiện gây mất an ninh trật tự, thất thu thuế tài nguyên. Thậm chí, nhiều hộ tự ý san lấp để chuyển mục đích sang trồng cây ăn quả, cây lâu năm, nuôi trồng thủy sản, xây dựng nhà xưởng..., gây phá vỡ quy hoạch, cảnh quan, làm ô nhiễm môi trường từ các hoạt động sử dụng đất không đúng mục đích.
Theo lãnh đạo UBND quận Kiến An, căn cứ quy định Luật Đất đai 2013, thẩm quyền cho thuê đất công ích thuộc UBND cấp xã, phường, hình thức cho thuê đất thông qua đấu giá quyền sử dụng đất. Từ tháng 8-2016, UBND thành phố có Quyết định số 1639 về việc ban hành quy chế đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc cho thuê đất trên địa bàn thành phố, nhưng không quy định rõ quy chế đấu giá quyền sử dụng đất đối với quỹ đất 5%. Vì vậy, để khắc phục tình trạng này, từ tháng 5-2018, UBND quận Kiến An có Công văn số 592 tham gia ý kiến vào dự thảo quyết định thay thế Quyết định số 1639 của UBND thành phố, trong đó đề xuất thành phố bổ sung quy chế đấu giá quyền sử dụng đất đối với đất 5%. Cùng với việc đề xuất ban hành quy chế đấu giá quyền sử dụng đất có nội dung quy định đối với đất 5%, UBND quận chỉ đạo các địa phương tăng cường rà soát, xây dựng kế hoạch kiểm tra, thanh tra, xử lý kịp thời các trường hợp sử dụng đất công ích sai mục đích; chấm dứt hợp đồng ký không đúng thời gian và không đúng đối tượng theo quy định; có biện pháp ngăn chặn, không để xảy ra tình trạng lấn chiếm, mua bán, chuyển đổi mục đích sử dụng đất công ích trái pháp luật...
Tuy nhiên, về lâu dài, các sở, ngành chức năng cần tăng cường phối hợp chính quyền địa phương trong công tác quản lý, thực hiện nghiêm quy hoạch có liên quan, công khai quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; chủ động kiểm tra, hướng dẫn giải quyết các khó khăn, vướng mắc trong công tác quản lý, sử dụng đất công ích cho cấp quận, phường và tổ chức, cá nhân. Trên cơ sở Luật Đất đai (bổ sung, sửa đổi), chủ động nghiên cứu, đề xuất quy định về giao đất, cho thuê đất, gia hạn thời gian sử dụng đất. Đối với các khu vực có vi phạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất công ích kéo dài, cần tiến hành thanh tra, làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân để xảy ra vi phạm và xử lý nghiêm trước pháp luật./.
Bài và ảnh: THANH VÂN
