(HPĐT)- Những ngày qua, miền Trung xảy ra hàng loạt vụ sạt lở núi gây tổn thất nặng nề về người và tài sản. Một trong những nguyên nhân của tình trạng này được các chuyên gia chỉ ra do việc đào bóc đất đá với quy mô và khối lượng lớn để thực hiện dự án làm đường giao thông, kè bờ... phá vỡ điều kiện cân bằng tự nhiên của khối đất, đá, thay đổi dòng chảy, góc nghiêng. Trên thực tế, việc xây dựng nhiều công trình chưa tính toán, lường hết được tác động của thiên tai, khí hậu nên chưa có giải pháp xây dựng và thiết kế phù hợp. Đáng lo, tại Hải Phòng, việc sử dụng số liệu khí tượng thủy văn (KTTV) để tính toán thiết kế nhiều công trình chưa được chú trọng.
Đài Khí tượng thủy văn khu vực Đông Bắc là cơ sở cung cấp dữ liệu khí tượng thủy văn quan trọng tại Hải Phòng.
Mới đây, Tổng cục Khí tượng thủy văn có đợt kiểm tra tại một số dự án đầu tư xây dựng trên địa bàn thành phố. Đoàn kiểm tra chỉ ra, tại nhiều dự án thuộc ngành giao thông, việc sử dụng dữ liệu KTTV chưa bảo đảm yêu cầu, đúng quy định Luật KTTV. Đó là tình trạng dự án xây dựng tại Hải Phòng nhưng sử dụng tài liệu tại trạm KTTV tại Trạm Láng (Hà Nội) để tính toán, như: dự án xây dựng trục đường Hồ Sen- cầu Rào 2; dự án cải tạo đường 359 đoạn từ xã Thủy Triều đến đường trục giao thông Khu đô thị và công nghiệp Bến Rừng (huyện Thủy Nguyên). Có những dự án không sử dụng tài liệu KTTV mà chỉ sử dụng thông tin chung về khí hậu, thời tiết, không có báo cáo tính toán thủy văn như: dự án đầu tư xây dựng tuyến đường nối từ nút giao Nam cầu Bính đến ngã tư đường Tôn Đức Thắng-Máng Nước-Quốc lộ 5; dự án cải tạo, nâng cấp đường 362, huyện An Lão. Có dự án sử dụng số liệu KTTV của Đài KTTV khu vực Đông Bắc nhưng không có dấu của đơn vị cung cấp như: dự án xây dựng đường nối tỉnh lộ 354 và Khu công nghiệp Kiến Thụy đến đường bộ ven biển tại xã Đoàn Xá (huyện Kiến Thụy)….
Một số dự án sử dụng tài liệu KTTV nhưng chưa xác định được nguồn gốc của số liệu có bảo đảm độ chính xác hay không, bởi nhà đầu tư chưa đưa ra hóa đơn, chứng từ trả phí khai thác số liệu, chưa có hợp đồng khai thác dữ liệu KTTV của đơn vị tư vấn. Trong đó, có dự án rất dễ bị tác động bởi thiên tai, bão lũ như: các dự án tuyến đường phòng, chống lụt bão liên xã đoạn từ ngã ba Quán Cháy đi cống C4 (huyện Tiên Lãng), dự án xây dựng cầu Quang Thanh; dự án xây dựng Cảng cá Trân Châu tại đảo Cát Bà (huyện Cát Hải)…
Theo ông La Đức Dũng, Phó tổng cục trưởng Tổng cục Khí tượng thủy văn, một số chủ đầu tư không sử dụng thông tin dữ liệu KTTV khi lập dự án đầu tư, thiết kế công trình; sử dụng thông tin dữ liệu nhưng không rõ nguồn gốc, xuất xứ; sử dụng thông tin dữ liệu chưa cập nhật ở thời điểm gần nhất; sử dụng thông tin dữ liệu KTTV của đơn vị cung cấp không có thẩm quyền…; vi phạm điều 32 Luật KTTV, điều 22 Nghị định số 38 của Chính phủ. Có tình trạng này là do chủ đầu tư chưa chú trọng việc sử dụng thông tin cơ sở dữ liệu KTTV, phó mặc đơn vị tư vấn, thiết kế. Bên cạnh đó, Sở Giao thông-Vận tải- với vai trò là cơ quan thẩm định- chưa quan tâm đúng mức việc thẩm định nguồn gốc, tính cập nhật của thông tin dữ liệu KTTV sử dụng trong việc lập dự án đầu tư và thiết kế công trình.
Thông tin dữ liệu KTTV là số liệu đầu vào quan trọng quyết định giải pháp, quy mô, kết cấu công trình. Việc không kiểm tra, thẩm định nguồn gốc, tính phù hợp dữ liệu KTTV trong quá trình thiết kế không chỉ vi phạm quy định pháp luật về KTTV mà còn để lại hệ lụy nguy cơ mất an toàn công trình. Đồng thời, gây thất thoát nguồn thu phí sử dụng tài liệu KTTV. Nhất là trong bối cảnh hiện nay, biến đổi khí hậu đang diễn ra ngày càng nghiêm trọng, phá vỡ quy luật tự nhiên của các mùa, gia tăng tần suất và cường độ của các hiện tượng thời tiết, khí hậu cực đoan như nắng nóng, hạn hán và lũ lụt. Các công trình xây dựng cần thiết kế thích ứng biến đổi khí hậu, thời tiết.
Thực tế trên đặt ra yêu cầu thành phố sớm có giải pháp chấn chỉnh, bảo đảm các dự án mới được phê duyệt tuân thủ nghiêm việc sử dụng thông tin, dữ liệu KTTV khi thiết kế công trình. Đối với các dự án đã, đang được xây dựng, cần rà soát lại các yếu tố thích ứng với diễn biến thời tiết, khí hậu, có thể bổ sung, điều chỉnh để công trình đáp ứng yêu cầu an toàn, bền vững.
Mai Ngọc - Ảnh: Duy Thính
