(HP)- Ngày 19-8, TAND quận Ngô Quyền mở phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án dân sự về “Yêu cầu tuyên bố hợp đồng công chứng vô hiệu và hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất”. Nguyên đơn là các anh Lê Khắc Cường, sinh năm 1985 và anh Lê Khắc Dũng, sinh năm 1987 ở số 11 đường Đằng Hải, tổ 11 phường Đằng Hải (quận Hải An). Bị đơn là Phòng Công chứng số 5, trụ sở tại số 7 phố Lạch Tray (quận Ngô Quyền).
Quá trình xét xử của TAND quận Ngô Quyền cho thấy vụ việc như sau: Các anh Cường và Dũng là con trai của ông Lê Khắc Việt và bà Đỗ Thị Đính. Ngày 24-12-2001, UBND huyện An Hải (nay là huyện An Dương) cấp cho gia đình ông Lê Khắc Việt 100 m2 đất ở xã Đằng Hải (huyện An Dương) , nay là phường Đằng Hải, được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) số 02601 mang tên ông Lê Khắc Xé (tức Lê Khắc Việt). Năm 2011, phục vụ dự án xây dựng cơ sở hạ tầng khu Trung tâm hành chính quận quận Hải An, diện tích đất và nhà trên đất của gia đình ông Việt bị thu hồi. Đến ngày 3-3-2014, UBND quận Hải An cấp 1 lô đất tái định cư diện tích 60 m2 tại thửa đất số 72, tờ bản đồ số 08, địa chỉ ở tổ dân phố số 4, phường Đằng Hải theo GCNQSDĐ quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số 827657 mang tên vợ chồng ông Việt, bà Đính.
Ngày 24-12-2015 tại Phòng Công chứng số 5 thành phố Hải Phòng, ông Việt và bà Đính ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng lô đất tái định cư nêu trên cho vợ chồng ông Dương Văn Biên và bà Nguyễn Thị Vượng ở phường Minh Khai (quận Hồng Bàng). Tại buổi làm thủ tục chuyển nhượng quyền sử dụng đất ở Phòng công chứng số 5, do ông Việt mắt kém, không đọc được văn bản nên có người làm chứng là ông Lê Hữu Minh (họ hàng của ông Lê Khắc Việt) để đọc cho ông Việt nghe nội dung Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, đồng thời làm chứng việc ông Việt chuyển nhượng trong trạng thái tinh thần minh mẫn, sáng suốt. Đến ngày 31-12-2015, UBND quận Hải An cấp GCNQSDĐ số CC561363 cho ông Biên bà Vượng. Sau đó, ngày 7-7-2016, ông Biên, bà Vượng chuyển nhượng thửa đất trên cho vợ chồng ông Bùi Công Hiệp và bà Nguyễn Lê Tuyết Mai, ở phường Hồ Nam (quận Lê Chân) theo hợp đồng chuyển nhượng tại Văn phòng công chứng Hải Phòng (quận Hồng Bàng). Đến ngày 8-12-2017, UBND quận Hải An chỉnh lý biến động trên GCNQSDĐ số CC561363, ghi nhận quyền sử dụng, quản lý thửa đất trên cho ông Hiệp, bà Mai.
Tại phiên tòa, anh Cường trình bày: Vào các năm 2017, 2018, bố và mẹ mất không để lại di chúc. Ông Việt bị bệnh tâm thần từ nhiều năm, sức khỏe yếu, thường xuyên điều trị nội trú tại Bệnh viện tâm thần Hải Phòng, Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp. Việc chuyển nhượng thửa đất trên, các anh Cường, Dũng không biết và không đúng quy định pháp luật. Anh Cường, anh Dũng đề nghị TAND quận Ngô Quyền tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất được chứng nhận bởi công chứng viên tại Phòng Công chứng số 5 ngày 24-12-2015 giữa ông Việt, bà Đính với ông Biên, bà Vượng là vô hiệu. Trên cơ sở đó, đề nghị Tòa án tuyên hủy GCNQSDĐ số CC 561363 do UBND quận Hải An cấp ngày 31-12-2015 cho ông Biên, bà Vượng; tuyên vô hiệu Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông Biên, bà Vượng với ông Hiệp, bà Mai tại Văn phòng công chứng Hải Phòng; tuyên hủy GCNQSDĐ cấp số CC 561363, phần điều chỉnh biến động ghi quyền quản lý, sử dụng đất của ông Hiệp, bà Mai; buộc UBND quận Hải An khôi phục lại GCNQSDĐ đất số 827657 cấp ngày 3-3-2014 đối với thửa đất 60 m2 nêu trên cho gia đình ông Lê Khắc Việt, điều chỉnh tên người sử dụng đất từ ông Lê Khắc Việt, bà Đỗ Thị Đính sang gia đình ông Lê Khắc Việt hoặc cấp GCNQSDĐ mang tên anh Cường, Dũng.
Quá trình giải quyết vụ án, anh Cường yêu cầu giám định bệnh án của ông Việt. Ngày 4-8-2020, Tòa án ra Quyết định trưng cầu đề nghị Viện Pháp y tâm thần Trung ương giám định bệnh án của ông Việt.
Tại phiên tòa, các bên trình bày chứng cứ, quan điểm, tranh luận công khai. Người làm chứng vắng mặt là ông Lê Hữu Minh có biên bản khai đầy đủ và đơn xin vắng mặt tại tòa. Các bên có nghĩa vụ liên quan là UBND quận Hải An, UBND phường Đằng Hải, Văn phòng đăng ký đất đai Chi nhánh quận Hải An không tham dự phiên tòa, nhưng cung cấp đầy đủ hồ sơ liên quan vụ án. Đại diện VKSND quận Ngô Quyền nêu quan điểm: Quá trình giải quyết vụ án tuân theo đúng quy định của pháp luật; đồng thời không chấp nhận các yêu cầu khởi kiện của anh Cường, anh Dũng.
Trên cơ sở xem xét chứng cứ đầy đủ và việc tranh luận, xét hỏi công khai tại phiên tòa, HĐXX nhận định: Theo tài liệu bồi thường, hỗ trợ tái định cư đối với gia đình ông Việt, bà Đính, thì: gia đình ông Việt bị UBND quận Hải An thu hồi đất 100 m2 đất ở tại phường Đằng Hải khi đó gia đình ông Việt có 2 nhân khẩu thường trú là ông Việt và bà Đính sinh sống trên đất bị thu hồi nên được cấp 1 lô đất tái định cư rộng 60 m2 tại phường Đằng Hải, được UBND quận Hải An cấp GCNQSDĐ mang tên vợ chồng ông Việt và bà Đính. Việc cấp GCNQSDĐ là đúng quy định, được niêm yết, thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng. Do đó, ông Việt, bà Đính là người quản lý, sử dụng hợp pháp diện tích 60 m2 đất tại tổ dân phố số 4, phường Đằng Hải và có toàn quyền chuyển nhượng thửa đất nêu trên.
Liên quan đến hợp đồng chuyển nhượng thửa đất tại Phòng Công chứng số 5, Hội đồng xét xử nhận định: Kết luận số 164/KLGĐ ngày 19-5-2021 của Viện pháp y Tâm thần Trung ương nêu “Vào thời điểm ngày 24-12-2015 ông Lê Khắc Việt có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi”, nhưng chưa được Tòa án tuyên bố là người có khó khăn về nhận thức, làm chủ hành vi theo quy định tại Điều 23 của Bộ luật Dân sự. Thời điểm ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, ngoài ông Việt, còn có bà Đính là vợ ông Việt cùng tham gia ký kết, có người làm chứng ông Lê Hữu Minh có đủ năng lực hành vi dân sự và xác nhận việc ký hợp đồng là “hoàn toàn tự nguyện, trong lúc tinh thần minh mẫn, sáng suốt và có khả năng nhận thức và tự chịu trách nhiệm về hành vi của mình”. Do vậy, công chứng viên không có lỗi trong việc thực hiện hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Văn bản công chứng của công chứng viên thuộc Phòng công chứng số 5 ngày 24-12-2015 đúng theo quy định của pháp luật. Từ đó, thủ tục các bên thực hiện đầy đủ và được UBND quận Hải An cấp GCNQSDĐ cho ông Biên, bà Vượng vào ngày 31-12-2015 đối với thửa đất rộng 60 m2 trên là đúng quy định. Ông Biên, bà Vượng có toàn quyền chuyển nhượng thửa đất nêu trên cho ông Hiệp, bà Mai. Thủ tục được các bên thực hiện tại Văn phòng công chứng Hải Phòng, UBND quận Hải An đúng quy định. Ông Hiệp, bà Mai có quyền quản lý, sử dụng hợp pháp thửa đất 60 m2 tại tổ dân phố số 4 phường Đằng Hải theo GCNQSDĐ số CC561363 do UBND quận Hải An cấp, được Văn phòng đăng ký đất chi nhánh quận Hải An xác nhận đăng ký biến động ngày 08-12-2017.
Từ các nhận định, căn cứ trên, HĐXX tuyên không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Anh Cường, Phòng Công chứng số 5, bà Mai có mặt tại phiên tòa xét xử được quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án sơ thẩm. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vắng mặt được quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được bản án hoặc bản án được niêm yết theo quy định của pháp luật.
nhóm phóng viên
