Việc trừ điểm giấy phép lái xe vừa nhân văn vừa hiệu quả

Vừa răn đe, vừa tạo cơ hội sửa sai

Nếu như trước đây, khi người điều khiển phương tiện vi phạm giao thông, hình thức xử lý chủ yếu thường là phạt tiền và tước giấy phép lái xe có thời hạn. Đối với những người sống bằng nghề lái xe, việc bị tước giấy phép lái xe đồng nghĩa với nguy cơ mất việc, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống.

Quy định trừ điểm giấy phép lái xe theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 (hiệu lực từ 1/1/2025) ra đời không chỉ khắc phục hạn chế này, mà còn tạo ra cơ hội sửa sai thông qua đánh giá liên tục, khách quan quá trình chấp hành pháp luật về giao thông của lái xe. Ngoài những lỗi giao thông vi phạm nghiêm trọng sẽ bị tước ngay giấy phép lái xe, các lỗi vi phạm ít nghiêm trọng theo quy định, người vi phạm sẽ bị trừ điểm giấy phép lái xe.

Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, mỗi giấy phép lái xe được cấp 12 điểm/năm. Khi người lái xe vi phạm, tùy mức độ sẽ bị trừ từ 2 đến 10 điểm. Khi bị trừ hết 12 điểm trong thời hạn 12 tháng, người lái xe không được điều khiển phương tiện tương ứng và phải chờ tối thiểu 6 tháng để tham gia kiểm tra lại kiến thức pháp luật giao thông.

Ngược lại, nếu trong 12 tháng kể từ lần trừ điểm gần nhất không tái phạm, số điểm sẽ được tự động phục hồi. Đây là điểm mới mang tính khuyến khích người dân sửa sai, rèn luyện ý thức tự giác trong quá trình tham gia giao thông.

Anh Nguyễn Thế Đạt, làm nghề lái xe ở xã Ninh Giang cho biết: Giấy phép lái xe là "cần câu cơm" của nhiều người. Trước đây, nếu bị tước, tài xế gần như mất việc tạm thời. Quy định trừ điểm tạo áp lực vừa đủ để các lái xe tự nhắc bản thân phải cẩn thận, hạn chế tối đa vi phạm.

Đồng quan điểm, lái xe Lê Hữu Thọ, phường Thủy Nguyên cho rằng, từ khi áp dụng trừ điểm giấy phép lái xe, mỗi lái xe đều chú ý hơn trong từng hành vi nhỏ khi tham gia giao thông. “Điểm số bị trừ là lời nhắc nhở cụ thể. Không ai muốn mất hết điểm, vì vậy mỗi người đều tự giác hơn. Quy định này rất nhân văn và sát thực tế với người lao động.” - anh Thọ nói.

Theo Trung tá Lê Hoàng Vinh, Phòng Cảnh sát giao thông (Công an thành phố), sau gần một năm áp dụng quy định trừ điểm giấy phép lái xe đã mang lại nhiều hiệu quả tích cực trong công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông cũng như nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của người dân.

Đối với mỗi người vi phạm, trừ điểm giấy phép lái xe không chỉ đơn thuần là một biện pháp xử phạt, mà còn là một lời cảnh báo, nhắc nhở nhân văn và trách nhiệm.

Hiện nay, khi tham gia giao thông, lái xe có thể xuất trình giấy phép lái xe trên ứng dụng VneID hoặc VneTraffic để lực lượng chức năng kiểm tra.

Tác động tích cực

Theo Luật sư Phạm Thị Dịu, Trưởng Văn phòng Luật sư Tâm Á, sau khi Nghị định 168/2024/NĐ-CP có hiệu lực đã tác động lớn đến ý thức chấp hành pháp luật của người tham gia giao thông.

Theo quy định, giấy phép lái xe có 12 điểm và không bị tước ngay khi hết điểm mà sẽ bị trừ điểm tùy theo mức độ vi phạm. Sau khi trừ hết 12 điểm, phải trải qua quá trình phục hồi điểm sau ít nhất 6 tháng và kiểm tra kiến thức pháp luật về an toàn giao thông đường bộ. Trong thời gian chưa bị trừ hết điểm, người lái xe vẫn được tham gia giao thông bình thường.

Có thể thấy, quy định trừ điểm giấy phép lái xe vừa bảo đảm tính răn đe nhưng cũng thể hiện tính nhân văn của pháp luật, giúp người tham gia giao thông hoàn toàn chủ động về các lỗi vi phạm của mình, từ đó thúc đẩy ý thức tuân thủ pháp luật giao thông tốt hơn, tránh các vi phạm có thể bị trừ điểm. Đồng thời, người dân cũng hiểu rõ hơn về trách nhiệm của mình khi tham gia giao thông.

Luật sư Dịu nhận định, Nghị định 168 tác động lớn đến công tác quản lý nhà nước về trật tự an toàn giao thông, tạo thêm một hình thức răn đe đối với người lái xe, từ đó giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về trật tự an toàn giao thông, giúp lực lượng chức năng có thêm công cụ để xử lý vi phạm.

Mặt khác, hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về giao thông được cập nhật và số hóa, giúp việc quản lý điểm giấy phép lái xe, thông báo phục hồi điểm và xử lý vi phạm được thực hiện hiệu quả, minh bạch và khách quan hơn, người vi phạm cũng tâm phục khẩu phục nếu bị trừ điểm và xử phạt.

Trừ điểm giấy phép lái xe không chỉ tác động tới từng cá nhân mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về trật tự an toàn giao thông. Đây là công cụ “kép”: vừa giám sát, vừa giáo dục, vừa tạo động lực để người dân tuân thủ pháp luật một cách tự giác, là nền tảng quan trọng để hướng tới văn hóa giao thông an toàn, văn minh.