Việc xử lý, thu hồi đất đối với dự án chậm đưa đất vào sử dụng: Gặp khó vì quy định chưa cụ thể

Một phần diện tích trong dự án của Công ty EIE được thành phố quyết định thu hồi do chậm triển khai từ 2005 đến nay.

Khó thực thi do quy định chưa cụ thể

Từ năm 2016, theo Nghị quyết 06 của HĐND thành phố ngày 29-3-2016 về nhiệm vụ, giải pháp thu hồi diện tích đất đã giao, cho thuê không đúng đối tượng, đúng thẩm quyền, chậm đưa đất vào sử dụng hoặc sử dụng không đúng mục đích, xác định dự án của Công ty CP hóa dầu và xơ sợi dầu khí (quận Hải An) và dự án của Công ty CP Đầu tư phát triển Vạn Xuân (quận Dương Kinh) vào danh mục thu hồi đất, do vi phạm quy định tại điểm i, Khoản 1, Điều 64 Luật Đất đai. Hiện, thành phố có quyết định thu hồi đất ở các dự án này nhưng đến cuối tháng 3-2023, việc thu hồi chưa hoàn thành do những vướng mắc trong việc tính toán giá trị đầu tư hợp pháp cho doanh nghiệp. Đây chỉ là một trong những vướng mắc trong quá trình thu hồi, xử lý những dự án chậm đưa đất vào sử dụng.

Điểm i, Khoản 1, Điều 64 Luật Đất đai quy định đất được Nhà nước giao, cho thuê để thực hiện dự án đầu tư mà không được sử dụng trong thời hạn 12 tháng liên tục hoặc tiến độ sử dụng đất chậm 24 tháng so với tiến độ ghi trong dự án đầu tư kể từ khi nhận bàn giao đất trên thực địa phải đưa đất vào sử dụng; trường hợp không đưa đất vào sử dụng thì chủ đầu tư được gia hạn sử dụng 24 tháng; hết thời hạn được gia hạn mà chủ đầu tư vẫn chưa đưa đất vào sử dụng thì Nhà nước thu hồi đất mà không bồi thường về đất và tài sản gắn liền với đất. Tuy nhiên, trên thực tế, khi kiểm tra, có những dự án đã thực hiện san lấp mặt bằng và xây dựng tường bao chung quanh, nhưng chưa xây dựng bất kỳ công trình nào trên đất. Với những phần doanh nghiệp đã đầu tư như vậy, khi không được bồi thường, doanh nghiệp phản đối, không phối hợp cùng các cơ quan chức năng trong việc bàn giao lại diện tích đất được giao. Tuy nhiên, nếu tính toán hỗ trợ sẽ khó có căn cứ, khái niệm “không đưa đất vào sử dụng” chưa được quy định cụ thể. Có dự án đã thực hiện san lấp mặt bằng, xây dựng tường bao chung quanh, nhưng chưa xây dựng bất kỳ công trình nào trên đất, thời gian để đất hoang hóa không sử dụng quá 12 tháng nhưng tiến độ dự án được duyệt chưa chậm quá 24 tháng. Như vậy, trường hợp này có được xác định là không đưa đất vào sử dụng quá 12 tháng không?

Mặt khác, trong một dự án thường có nhiều khu chức năng, khi cơ quan quản lý nhà nước kiểm tra thì một số khu chức năng (thường là khu vực kinh doanh chính của dự án) hoàn thành việc xây dựng, nhưng phần đất một số khu chức năng khác vẫn để hoang hóa không đưa vào sử dụng. Luật Đất đai chỉ quy định trường hợp dự án chậm tiến độ, chứ không quy định về trường hợp một phần của dự án bị chậm. Do đó, khi xử lý các trường hợp này, cán bộ thực thi lúng túng, không rĩ phải gia hạn cho toàn bộ dự án hay chỉ gia hạn đối với phần diện tích đất chưa xây dựng công trình.

Cần thực hiện đồng bộ các giải pháp

Từ năm 2016 đến nay, Hải Phòng thực hiện thu hồi đất do vi phạm quy định tại điểm i, Khoản 1, Điều 64 Luật Đất đai đối với 25 trường hợp, diện tích 445,68 ha; thực hiện gia hạn sử dụng đất đối với 51 trường hợp, diện tích 99,61 ha. Hiện nay, trên địa bàn thành phố, số doanh nghiệp được giao đất, cho thuê đất nhưng sử dụng kém hiệu quả còn khá lớn, nhưng việc thu hồi, xử lý những trường hợp chậm đưa đất vào sử dụng chỉ dứt điểm khi những quy định quản lý, sử dụng đất đai rõ ràng, cụ thể hơn.

Phó giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Phạm Văn Thuấn nêu rõ: Từ thực tế quá trình thực thi nhiệm vụ, Sở mong các quy định pháp luật liên quan đến xử lý vi phạm đất đai cần quy định cụ thể thế nào là không đưa đất vào sử dụng liên tục 12 tháng; thời hạn để tính dự án chậm tiến độ 24 tháng xác định rõ hơn; tính toán việc cộng thêm khoảng thời gian mà Nhà nước chậm bàn giao đất cho nhà đầu tư; cần làm rõ quy định xử lý giải quyết đối với dự án bị chậm tiến độ thực hiện do ảnh hưởng tiến độ giải phóng mặt bằng… Cùng với đó, thành phố tổ chức thực hiện hiệu quả hơn các nhóm giải pháp về việc thu hồi, xử lý dự án chậm đưa đất vào sử dụng được đề ra tại Nghị quyết số 06 của HĐND. Đó là tiếp tục kiểm tra, rà soát xử lý vi phạm xây dựng. Đồng thời, tổ chức tốt giải pháp về tài chính gồm: nguồn kinh phí để ứng cho việc chi trả giá trị đã đầu tư trên đất của doanh nghiệp; chi phí phục vụ công tác thu hồi đất và quản lý quỹ đất sau thu hồi; kinh phí đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng tại những khu đất thu hồi để phục vụ việc đấu giá quyền sử dụng đất; cần xác định lại cơ chế hỗ trợ cho các doanh nghiệp khi bị thu hồi. Đối với những trường hợp chây ỳ, cố tình không chấp hành, kiên quyết thực hiện việc thu hồi đất. Chỉ khi thực hiện đồng bộ các giải pháp, mới có thể khắc phục những vướng mắc trong quá trình xử lý dự án chậm đưa đất vào sử dụng; góp phần khuyến khích để doanh nghiệp sử dụng đất hiệu quả hơn./.