Những câu chuyện của các nhà báo lão thành khắc họa rõ nét tinh thần dấn thân, trách nhiệm và lòng yêu nghề trong những năm tháng chiến tranh ác liệt.
Nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, chúng tôi vinh dự được trò chuyện cùng nhà báo Kim Toàn, nguyên Tổng Biên tập Báo Hải Phòng.
Dù đã ở tuổi 86, ông vẫn giữ được thần thái điềm đạm, mực thước, cốt cách của một người làm báo trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm của lịch sử. Những chia sẻ chân thành, giản dị của ông giúp chúng tôi hiểu hơn về nghề báo, về trách nhiệm và giá trị của người cầm bút.
Nhà báo Kim Toàn, với bút danh Cao Kim, là một trong những gương mặt tiêu biểu của thế hệ nhà báo - chiến sĩ cách mạng. Sinh năm 1940 tại Hải Phòng, ông đến với nghề báo từ những năm tuổi trẻ, từng công tác tại Báo Kiến An, Báo Hải Phòng.
Năm 1965, khi chiến tranh bước vào giai đoạn ác liệt, ông tình nguyện vào Nam, vượt Trường Sơn, trở thành phóng viên của Báo Giải Phóng - cơ quan báo chí của Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam.
Những năm tháng làm báo ở chiến trường là dấu ấn đặc biệt trong cuộc đời ông. Cao Kim không chỉ viết về chiến tranh mà trực tiếp sống giữa chiến tranh. Không chỉ ghi chép lịch sử mà có mặt trong những thời khắc cam go nhất. Ông từng hoạt động tại chiến trường Nam Bộ, khu vực Sài Gòn - Gia Định, tham gia đưa tin trong những ngày khốc liệt của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy xuân Mậu Thân 1968. Mỗi trang viết khi ấy là kết quả của những chuyến đi trong hiểm nguy, của sự dấn thân để lưu giữ chân thực hình ảnh người lính, người dân và cuộc đấu tranh của dân tộc.
Một câu chuyện đặc biệt gắn với ông là có thời điểm trong chiến tranh, đồng đội nhận tin ông hy sinh và tổ chức lễ truy điệu. Nhưng sau những ngày đối mặt với gian khổ, ông trở về, tiếp tục cầm bút và thực hiện nhiệm vụ. Câu chuyện ấy phần nào khắc họa tinh thần của một thế hệ nhà báo cách mạng: khi Tổ quốc cần, người làm báo sẵn sàng có mặt ở nơi khó khăn nhất.
Sau ngày đất nước thống nhất, nhà báo Kim Toàn trở về Hải Phòng, tiếp tục cống hiến cho báo chí thành phố Cảng trên nhiều cương vị, trong đó có vai trò Tổng Biên tập Báo Hải Phòng, Chủ tịch Hội Nhà báo Hải Phòng, Ủy viên Thường vụ Hội Nhà báo Việt Nam. Thời bình, ông vẫn giữ nguyên quan niệm của người làm báo chiến sĩ: mỗi tác phẩm báo chí phải gắn với trách nhiệm xã hội, với đời sống nhân dân.
Điều đáng quý ở nhà báo Kim Toàn không chỉ là những năm tháng chiến trường, mà còn ở cách ông trao truyền kinh nghiệm cho các thế hệ làm báo sau này. Ông luôn nhấn mạnh người làm báo cần có bản lĩnh, trung thực, yêu nghề và gần gũi với cuộc sống. Những tư liệu, ký ức ông lưu giữ và chia sẻ cũng là cách ông gửi lại những bài học nghề nghiệp quý giá cho lớp phóng viên trẻ hôm nay.
Với nhiều thế hệ người làm báo, Kim Toàn - Cao Kim không chỉ là một cây bút từng đi qua lửa đạn, mà còn là biểu tượng của một phong cách làm nghề: sống cùng nhân dân, viết bằng trách nhiệm và cống hiến bằng cả cuộc đời. Câu chuyện về ông nhắc những người làm báo hôm nay rằng phía sau mỗi trang viết không chỉ là kỹ năng, mà còn là nhân cách, niềm tin và sự tận tâm với xã hội.
.jpg)
Ở tuổi 86, nhà báo Nguyễn Thế Trường vẫn giữ thói quen đọc báo, ghi chép mỗi ngày. Ông nói người làm báo phải giống như một chiếc bình ắc quy, nếu ngừng viết thì ngọn lửa nghề cũng dần vơi đi. Chính sự bền bỉ ấy khiến ông luôn cảm thấy cuộc sống còn nhiều ý nghĩa.
Nhà báo Nguyễn Thế Trường là một trong số ít những “nhân chứng sống” của thế hệ những người từng làm báo trong thời kỳ chiến tranh để kể lại những năm tháng đặc biệt của nghề báo cách mạng. Xuất thân là giáo viên tiểu học, ông chuyển về công tác tại Báo Hải Dương từ năm 1962.
Những ngày đầu làm báo vô cùng gian khó. Không có xe đạp, ông đi bộ hàng chục cây số xuống tận Kinh Môn, Chí Linh, trong túi chỉ mang theo vài củ khoai, củ sắn để ăn dọc đường. “Lúc nào cũng nghĩ cứ đi và viết. Khó đến đâu thì khắc phục đến đó để làm sao dòng tin trên báo được duy trì”, ông nhớ lại.
Ký ức về những năm tháng chiến tranh vẫn còn nguyên vẹn trong tâm trí người phóng viên nay tuổi đã cao. Năm 1965, khi đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại ra miền Bắc, tòa soạn Báo Hải Dương nhiều lần phải sơ tán. Ban ngày, ông cùng đồng nghiệp bám sát cơ sở, đến các vùng chiến sự để phản ánh tinh thần chiến đấu, lao động sản xuất của quân và dân. Đêm xuống, dưới ánh đèn dầu được che kín để tránh máy bay địch phát hiện, ông lại miệt mài viết tin, viết bài.
Có lần được giao đi tác nghiệp tại Nam Sách, Kim Thành đúng thời điểm bom Mỹ đánh phá dữ dội dọc quốc lộ 5, ông vừa tập lái chiếc xe máy MZ mới nhận đã phải lao vào vùng chiến sự. Chuyến đi ấy đầy hiểm nguy nhưng cuối cùng ông vẫn trở về an toàn và hoàn thành bản tin cho số báo ngày hôm sau.
Những trải nghiệm của nhà báo Nguyễn Thế Trường cũng như những năm tháng cầm bút giữa chiến trường của nhà báo Kim Toàn - Cao Kim là minh chứng cho một thế hệ làm báo đã sống, viết và cống hiến trong những hoàn cảnh đặc biệt. Ở họ, điểm chung không chỉ là sự dũng cảm trước gian khó, mà còn là tinh thần trách nhiệm với nghề, với bạn đọc và với những giá trị mà báo chí mang lại. Dù thời gian trôi qua, những bài học về lòng yêu nghề, sự tận tâm và bản lĩnh của người làm báo vẫn còn nguyên ý nghĩa.
Những trang báo viết dưới ánh đèn dầu đã đi qua, song tinh thần “cứ đi và viết”, sự bền bỉ với nghề và trách nhiệm trước bạn đọc của những nhà báo cách mạng vẫn còn nguyên giá trị. Đó không chỉ là ký ức của một thế hệ làm báo thời chiến, mà còn là bài học quý cho những người làm báo hôm nay. Dù công nghệ có thay đổi đến đâu, cốt lõi của nghề báo vẫn là lòng dũng cảm, sự dấn thân và khát vọng mang sự thật đến với công chúng.
.jpg "Báo chí cách mạng phải là động lực thúc đẩy xã hội phát triển (*)")
