Thâm thúy và tình người
Các nghệ sĩ thể hiện thành công vai diễn trong vở kịch thơ “Hoạn Thư ghen”, khiến người xem tâm đắc.
Vở kịch thơ "Hoạn Thư ghen" là trích đoạn tiêu biểu trong "Truyện Kiều" của đại thi hào Nguyễn Du do NSƯT Trần Tường (Chủ tịch Hội Nghệ sĩ sân khấu Hải Phòng) đạo diễn và chỉ đạo nghệ thuật từ kịch bản cùng tên của tác giả Phương Văn (Hội Kiều học Việt Nam) nhà giáo Hoàng Xuân Khóa, Phó chủ tịch Trung ương Hội Kiều học Việt Nam, Chủ tịch Hội Kiều học Hải Phòng biên tập.
Không rườm rà, vở kịch xoay quanh 3 nhân vật Hoạn Thư, Thúc Sinh (chồng Hoạn Thư) và Thúy Kiều (người được Hoạn Thư chuộc từ lầu xanh), nhưng với cao trào đẩy lên đỉnh điểm của hờn ghen rồi gỡ nút thắt bởi tình người, sự bao dung, thứ tha. “Hoạn Thư ghen” được công diễn đến nay gần 10 lần, nhưng nhiều người xem đi xem lại không chán. Vở kịch thơ tạo tiếng vang đối với công chúng bởi tính nhân văn trong cách ghen của người xưa.
Hoạn Thư là nhân vật trung tâm của vở diễn hiện ra với nét tả chân dung của Nguyễn Du "Bề ngoài thơn thớt nói cười/ Mà trong nham hiểm giết người không dao". Là con nhà quyền quý, Hoạn Thư cố gắng vun vén hạnh phúc gia đình, nhưng không chiếm được trái tim của Thúc Sinh. Trái tim nàng như bị bóp nghẹt khi thấy chồng “mất hồn” trước “bóng hồng” khác, không những thế lại ở “dưới đáy xã hội” như Thúy Kiều. Hoạn Thư âm thầm bắt cóc Kiều, đốt nhà thế xác, tạo hiện trường giả… để Thúc Sinh toàn tâm, toàn ý trở về nhà. Khi Thúy Kiều bị đưa về nhà cha mẹ Hoạn Thư, thấy mẹ định "ra tay" tàn độc, chính Hoạn Thư lại can ngăn, khiến Hoạn Bà cũng không hiểu suy nghĩ của con gái. Kiều được làm nô tì ở nhà Hoạn Thư. Cuối cùng, Hoạn Thư âm thầm để Kiều bỏ trốn bởi thương cảm, “âu cũng là phận đàn bà” và “xấu chàng mà có ai khen chi mình”.
Vở diễn thể hiện khá đạt diễn biến, tâm lý Hoạn Thư phức tạp, đan xen nhiều mâu thuẫn: lúc âm mưu, thâm độc, toan tính, cay nghiệt, nhưng lúc lại đồng cảm, thương người, tha thứ... Nếu Thúy Kiều bị vùi dập đau đớn một, Hoạn Thư lại đau đớn gấp bội. Hoạn Thư đau ngay trong chính tiếng cười, niềm vui, hả hê hạ nhục đối thủ. Đấy là nỗi đau “chồng chung ai dễ ai chiều cho ai”, để lại nhiều suy ngẫm trong lòng người xem.
Nhà giáo Hoàng Xuân Khóa nhận xét: “Chúng ta xem “Hoạn Thư ghen” thấy người xưa có cái ghen đầy văn hóa. Ai cũng biết “ghen” là sản phẩm tất yếu và luôn song hành tình yêu. Mong rằng các gia đình, thế hệ bạn trẻ xem gương người xưa qua “Hoạn Thư ghen” để có hành xử văn hóa phù hợp, cốt yếu giữ gìn hạnh phúc gia đình và tình yêu trong sáng”.
Thành công từ những nghệ sĩ “lão tướng”
Người xem càng ngạc nhiên khi vở kịch thơ “Hoạn Thư ghen” được biểu diễn thành công bởi các nghệ sĩ “gạo cội” của làng sân khấu Hải Phòng.
Ở cái tuổi “cổ lai hy” tưởng nghĩ đến chuyện “rửa tay gác kiếm” để an hưởng tuổi già sau nhiều năm cống hiến nghệ thuật, nhưng với tình yêu nghệ thuật, tình yêu Truyện Kiều và trách nhiệm cao muốn góp phần bảo tồn di sản văn hóa do Đại thi hào Nguyễn Du để lại, các nghệ sĩ “tái xuất giang hồ” tiếp tục lên sân khấu biểu diễn. Tuy tuổi của diễn viên vào tuổi ông, tuổi bà của nhân vật mình đóng như NSƯT Lê Thị Hồng Minh, 62 tuổi, đóng vai Kiều 18 tuổi; nghệ sĩ xuất sắc Hoài Thu gần 70 tuổi đóng vai Hoạn Thư 20 tuổi, NSƯT Hồng Minh 80 tuổi vào vai thầy cúng…, nhưng với tài năng, nhiệt huyết với vai diễn, các nghệ sĩ truyền đạt thành công vai diễn, biểu đạt những gì mà đại thi hào Nguyễn Du muốn chuyển đến người xem. Đặc biệt, nghệ sĩ xuất sắc Hoài Thu nghiên cứu, thể hiện từng cử chỉ, ánh mắt, làm bật những sắc thái ghen của Hoạn Thư, khiến người xem tâm đắc, có lúc chảy nước mắt thương cảm cho cả Thúy Kiều và Hoạn Thư.
Chủ tịch Hội Nghệ sĩ sân khấu Hải Phòng, NSƯT Trần Tường cho biết, vở diễn là công trình của Hội hướng tới kỷ niệm 200 năm ngày mất của Đại thi hào Nguyễn Du (1820-2020). Vào tháng 9 tới, theo lời mời của UBND tỉnh Hà Tĩnh, Hội tổ chức mang vở “Hoạn Thư ghen” biểu diễn tại huyện Nghi Xuân, quê hương của Nguyễn Du. Tiếp đó, Hội vào thành phố Hồ Chí Minh lưu diễn phục vụ học sinh theo lời mời của Hội Kiều học của thành phố này.
Bên cạnh đó, Hội Nghệ sĩ sân khấu Hải Phòng đang phối hợp Sở Giáo dục - Đào tạo tổ chức lưu diễn phục vụ học sinh tại các trường của thành phố. Đây là trải nghiệm thực tế sinh động cho chương trình văn học trung đại trong chương trình cải cách giáo dục hiện nay, để các em thêm yêu Truyện Kiều nói riêng, và văn học Việt Nam nói chung. Và cứ thế, vở kịch tiếp tục hành trình lan tỏa thông điệp sâu sắc về lối ứng xử khéo léo, văn hóa trong giữ gìn hạnh phúc gia đình tới đông đảo công chúng trong và ngoài thành phố.
Bài và ảnh: Mạnh Quang
