(HPĐT)- Từng phải điều trị tâm lý trong các bệnh viện, thậm chí cuối đời bị khiếm thị... thế nhưng Mikhail Vrubel (1856 - 1910) vẫn là một trong nhưng họa sĩ người Nga thành danh nức tiếng trong lịch sử hội họa nước này, để lại nhiều ảnh hưởng sâu rộng tới đời sống nghệ thuật Nga thế kỷ 20...
Tác phẩm “Cô bé trên nền tấm thảm Ba Tư” của danh họa Mikhail Vrubel.
Sinh ra ở thành phố Omsk, nằm phía Tây Nam Siberi, cách Moskva gần 3000 km, Mikhail Vrubel có những năm tháng tuổi trẻ theo học luật tại trường đại học ở cố đô Saint Peterburg theo truyền thống gia đình. Sẵn có năng khiếu trời cho, lại nhiều đam mê, quyết đoán, Vrubel lăn lộn trong các salon nghệ thuật đương thời, đắm mình trong môi trường nghệ thuật và dấn bước về phía nghệ thuật hiện đại, ông bỏ nghề luật theo học tại Học viện nghệ thuật Hoàng gia. Được thọ giáo cùng nhiều thầy giỏi đương thời, trớ trêu thay, chàng trai trẻ lại vướng vào mối tình đơn phương với vợ của một thầy học ở Kiev. Để thoát khỏi cảnh ngộ trớ trêu, Mikhail Vrubel đi khỏi Kiev, tới nhiều thành phố khác, sang cả Italy và nhiều nước châu Âu để vừa nghiên cứu, vừa thực hành nghệ thuật. Ở Italy, Vrubel cho ra đời loạt tranh Đức mẹ đồng trinh, có điều gương mặt Đức mẹ lại chính là khuôn mẫu của Emilia - vợ thầy học ngoài đời - nhân vật trong mối tình vô vọng ngày nào.
Sau này nhiều nhà nghiên cứu lý giải, một phần những bất ổn tâm lý của Mikhail Vrubel có nguyên nhân từ tình yêu một phía. Ông thường gặp ác mộng trong giấc ngủ, triền miên tâm trạng trồi sụt bất thường và thể hiện nội tâm ấy bằng loạt tranh có bóng dáng quỷ Sa tăng. Các thầm thì đồn thổi từ những salon quý tộc ra đến ngoài đời rằng: Vrubel bị quỷ ám. Nhiều khó khăn, vướng mắc trong giai đoạn đầu sự nghiệp của Vrubel chỉ chấm dứt khi ông gặp và kết hôn với ca sĩ Nadezhda. Tuy nhiên hạnh phúc không kéo dài lâu, Vrubel lại rơi vào trạng thái trầm cảm, để những cơn ác mộng ám thị dẫn lối đưa đường...
Được thế kỷ 20 tôn vinh như người tiên phong đóng góp cho chủ nghĩa tượng trưng và tân nghệ thuật Nga, Mikhail Vrubel phóng túng thể hiện tài năng của mình trên mọi chất liệu. Ông vẽ trên gốm, tạo nên các tác phẩm có tính trang trí, decor như lọ hoa, tranh tường nhà thờ và thảm. Tác phẩm “Cô bé trên nền tấm thảm Ba Tư” (năm 1886) hiện được trưng bày tại Bảo tàng nghệ thuật Moskva là minh chứng đẹp cho tài năng đa dạng của Mikhail Vrubel. Ông có quan điểm, được đời sau hay dẫn lại, gần như là tuyên ngôn nghệ thuật: “Vẽ gì cũng là trang trí”, các sáng tác của danh họa Mikhail Vrubel còn được lưu giữ đến ngày nay dù trên chất liệu gì cũng đẹp, giàu tính thẩm mỹ và ứng dụng.../.
NGÔ HƯƠNG SEN
