Vui buồn nghề làm rươi trên quê lúa (Kỳ cuối)

Chuẩn bị dụng cụ dùng để đọn rươi nổi.

(HPĐT)- Thời gian qua, huyện Vĩnh Bảo tạo điều kiện cho nhiều xã chuyển diện tích cấy lúa hiệu quả thấp sang nuôi trồng thủy sản, trong đó có các vùng rươi. Tuy nhiên, do “cung vượt quá cầu”, nhiều hộ lén lút chuyển đổi ruộng cấy lúa sang nuôi rươi khi chưa được phép. Trước thực trạng này, UBND huyện Vĩnh Bảo cũng như chính quyền các xã, thị trấn trên địa bàn cần tăng cường công tác quản lý, xử phạt nghiêm những trường hợp vi phạm để làm gương.

Phó trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Vĩnh Bảo Nguyễn Hồng Sáng cho biết, từ vài chục ha hơn 10 năm trước, đến nay, tổng diện tích đầm rươi trên địa bàn huyện Vĩnh Bảo lên tới hơn 400 ha, chiếm hơn 1/3 diện tích nuôi trồng thủy sản toàn huyện (gần 1.300 ha), chủ yếu tập trung ở khu vực bãi bồi ngoài đê các xã Giang Biên, Hòa Bình, Tân Liên, Vĩnh An, Tam Cường, Vĩnh Phong, Trấn Dương, Tiền Phong… Thời gian qua, huyện Vĩnh Bảo tạo điều kiện cho nhiều xã chuyển đổi diện tích cấy lúa hiệu quả kinh tế thấp sang nuôi trồng thủy sản, trong đó có diện tích nuôi rươi. Nhờ vậy, tạo nên những vùng nuôi rươi tập trung có diện tích 30-50 ha đem lại cuộc sống ấm no cho nhiều gia đình cũng như khoản thu đáng kể cho ngân sách xã thông qua đấu thầu thuê đầm rươi. Tuy nhiên, từ năm 2019 đến nay, việc chuyển đổi gặp khá nhiều khó khăn do quy định của thành phố dừng chuyển đổi diện tích cấy lúa, trừ những khu vực đã có quy hoạch chi tiết, sang nuôi trồng thủy sản.

Người làm nghề rươi ở xã Tam Cường chuẩn bị đón rươi nổi.

Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều hộ khi chưa được phép vẫn tiến hành chuyển đổi đất cấy lúa, trồng hoa màu sang làm đầm rươi như trường hợp ở xã An Hòa (huyện Vĩnh Bảo). Trong 2 ngày 11 và 15-4-2020, hộ ông Tô Văn Phởn và hộ ông Ngô Văn Quyền ngang nhiên thuê máy xúc xúc đất làm đầm rươi và chặt tre được trồng với mục đích bảo vệ tuyến đê bảo vệ tuyến đê quốc gia tả sông Hóa với diện tích hàng nghìn m2. Theo đại diện lãnh đạo UBND xã An Hòa, khu vực đất bãi ngoài đê do 2 hộ ông Quyền và ông Phởn thuê nằm ngoài hành lang bảo vệ đê với mục đích trồng cây nông nghiệp ngắn ngày. Việc tự ý đào đất của 2 hộ dân này không chỉ vi phạm Luật Đê điều mà còn vi phạm Luật Đất đai cũng như quy định của địa phương. Đến nay, mặc dù 2 hộ đã hoàn trả hiện trạng ban đầu theo yêu cầu của chính quyền, nhưng dư luận xã hội địa phương vẫn chưa hết bức xúc.

Đó chỉ là phần nổi của tảng băng chìm về những góc khuất chung quanh nghề nuôi rươi. Theo tìm hiểu, diện tích có rươi trên địa bàn huyện Vĩnh Bảo chủ yếu tập trung ở các bãi bồi ngoài đê, nơi nước có độ mặn trung bình trên dưới 3 phần nghìn. Phần lớn diện tích này là đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích do cấp xã quản lý (đất 5%). Phần lớn diện tích này được các xã cho thuê với hình thức đấu thầu (thời gian sử dụng tối đa 5 năm theo quy định) để các hộ sản xuất nông nghiệp (trồng cây nông nghiệp ngắn ngày và nuôi trồng thủy sản). Tuy nhiên, với những khu vực có rươi, mặc dù thuê đất sử dụng vào mục đích trồng cây nông nghiệp ngắn ngày, ngoài trường hợp ở xã An Hòa nêu trên, nhưng nhiều hộ “lách luật” bằng cách hạ thấp bề mặt ruộng xuống, kết hợp cấy lúa với nuôi rươi. 

Khu vực nuôi rươi rộng hàng chục ha ở xã Tam Cường.

Bên cạnh đó, tại một số xã chưa tổ chức đấu thầu đất nông nghiệp phục vụ mục đích công ích ở khu vực bãi ngoài đê, nhiều hộ vẫn ngang nhiên đắp bờ, cải tạo đầm để nuôi rươi. Một số xã gặp nhiều khó khăn trong việc thu hồi diện tích này. Một lãnh đạo xã có diện tích rươi khá lớn mới được điều chuyển từ huyện về địa phương chia sẻ: “Nhiều lần muốn xuống thăm vùng rươi của xã mới được thu hồi rồi tổ chức đấu thầu, lại ngại các hộ dân có diện tích rươi bị thu hồi gây khó dễ!”. Lời tâm sự của vị lãnh đạo phản ánh thực tế tại một số xã của huyện Vĩnh Bảo, có hộ ngang nhiên “nhảy dù” vào đất nông nghiệp phục vụ mục đích công ích làm đầm rươi, chính quyền địa phương gặp lúng túng, nếu thu hồi sẽ dẫn tới phản ứng của một số người, còn không thu hồi tổ chức đấu thầu quyền sử dụng vừa lãng phí, lại thất thu khoản khá lớn trong khi ngân sách các xã còn nhiều eo hẹp.

Trao đổi với phóng viên Báo Hải Phòng chung quanh tình trạng này, đại diện lãnh đạo UBND huyện Vĩnh Bảo cho biết, thời gian tới, huyện Vĩnh Bảo tiếp tục tạo điều kiện cho các xã, thị trấn chuyển đổi diện tích cấy lúa hiệu quả thấp sang nuôi trồng thủy sản theo quy định. Mặc khác, chỉ đạo Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện chủ trì phối hợp các phòng, ban chức năng liên quan huyện, chính quyền các địa phương thành lập tổ công tác rà soát, kiểm tra hiện trạng toàn bộ các vùng đất bãi ngoài đê, nhất là diện tích có rươi. Đồng thời, yêu cầu UBND các xã, thị trấn báo cáo thực tế sử dụng đất nông nghiệp phục vụ mục đích công ích trên địa bàn, những khó khăn, vướng mắc trong việc tổ chức thu hồi cũng như đấu thầu và đề xuất phương án giải quyết. Đối với những trường hợp tự ý chuyển đổi đất trồng cây nông nghiệp ngắn ngày sang làm đầm rươi hoặc lấn chiếm, sử dụng trái phép đất công ích để làm đầm rươi, huyện Vĩnh Bảo yêu cầu các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương xử lý nghiêm để làm gương.

Thêm một mùa rươi về trên quê hương Trạng Trình. Dạo bước trên những tuyến đê quốc gia dọc sông Luộc, sông Hóa, sông Thái Bình, thấy những đầm rươi san sát như bàn cờ, thấy các khu dân cư ngày càng mọc lên thêm nhiều ngôi nhà mới khang trang, bề thế, vui mừng với những đổi thay theo chiều hướng tích cực, nhất là “quả ngọt” nghề rươi đem lại cho bao gia đình. Dừng chân tại một đầm rươi ven sông Luộc trên địa bàn xã Giang Biên, chứng kiến cảnh cười nói rộn ràng đúng con nước rươi về, thấy ấm áp trong gió lạnh khi nhớ lại lời chia sẻ của vị lãnh đạo UBND huyện Vĩnh Bảo mùa rươi trước khi xuống thăm đầm rươi, rằng quan điểm của huyện luôn tạo điều kiện thuận lợi nhất cho bà con nông dân làm giàu chính đáng trên đồng đất quê hương, tuy nhiên mọi người cần tuân thủ, chấp hành nghiêm quy định của pháp luật…/.