Vững chủ trương, sát thực tiễn để có nhiều tác phẩm báo chí chất lượng cao

Các hội viên tìm hiểu chuyên đề “Ký ức nhà lao Vinh” trong khuôn khổ trại sáng tác báo chí tại tỉnh Nghệ An do Hội Nhà báo thành phố tổ chức vào tháng 8-2022.

- Với hơn 30 năm hoạt động trong lĩnh vực báo chí, chắc hẳn nhà báo có rất nhiều kỷ niệm đáng nhớ?

- Chắc chắn với bất cứ nhà báo nào, mỗi lần được vinh danh tại các giải báo chí luôn mang tới cảm xúc vui mừng xen lẫn tự hào khi thành quả tác nghiệp của mình được ghi nhận và tôn vinh. Đó sẽ mãi là những kỷ niệm đáng nhớ khi trong thời gian hoạt động báo chí của tôi.

Trong quá trình tác nghiệp, tôi gắn bó với nhiều ngành, địa phương, lượng bài viết nhiều, trong số đó cũng nhiều tác phẩm đoạt giải báo chí các cấp. Như năm 2005, tôi được Ban Biên tập Báo Hải Phòng giao tuyên truyền về ngành Giao thông- Vận tải, khi đó Trung ương có chủ trương lựa chọn vị trí xây dựng Cảng nước sâu cho khu vực phía Bắc. Trước sự kiện này, tôi thực hiện loạt bài “Xây dựng cảng Lạch Huyện trở thành Cảng nước sâu để phục vụ giao thương cho miền Bắc” với tinh thần chung là từ ý kiến của các chuyên gia, các nhà quản lý đưa ra các lý lẽ, minh chứng, phân tích từ thực tiễn, để đánh giá đúng lợi thế, sự phù hợp cho sự phát triển ngành kinh tế biển của cả miền Bắc khi chọn Lạch Huyện để xây dựng cảng nước sâu. Để thực hiện loạt bài này, tôi đăng ký gặp các đồng chí: Thứ trưởng Bộ Giao thông- Vận tải Lã Ngọc Khuê; Chủ tịch UBND thành phố Trịnh Quang Sử cùng lãnh đạo các ngành, địa phương liên quan và các chuyên gia để xin ý kiến, trao đổi, làm rõ các lợi thế khi chọn Lạch Huyện để xây dựng cảng nước sâu, đồng thời đề xuất giải pháp thuyết phục để Bộ Giao thông- Vận tải và UBND thành phố tham mưu Chính phủ lựa chọn xây dựng Cảng nước sâu tại Lạch Huyện. Sau khi đăng tải, loạt bài được Báo Hải Phòng lựa chọn tham dự Giải báo chí thành phố Hải Phòng năm 2005 và đạt giải B (không có giải A).

- Từ thực tiễn quá trình tác nghiệp của mình, nhà báo chia sẻ thêm những kinh nghiệm để có nhiều tác phẩm báo chí chất lượng đoạt giải cao tại các giải báo chí Trung ương và địa phương?

- Tác phẩm báo chí là sự kết tinh quá trình sáng tạo của cá nhân mỗi nhà báo, sự định hướng của Ban Biên tập và quá trình biên tập, chỉnh sửa, củng cố, hoàn thiện của một ê-kíp biên tập. Vì thế, để có tác phẩm báo chí chất lượng, có thể tham dự và đạt giải tại các cuộc thi, giải báo chí, từ kinh nghiệm bản thân, tôi thấy có một số yêu cầu.

Trước hết, là yếu tố tự thân từ chính mỗi nhà báo, chủ thể bắt đầu quá trình sáng tạo tác phẩm báo chí. Mỗi nhà báo cần nắm vững chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, tinh thần chỉ đạo của Trung ương và thành phố tại các Nghị quyết (với Hải Phòng hiện nay là nghị quyết số 45 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố nhiệm kỳ 2020 - 2025; nghị quyết Đại hội Đảng bộ các quận, huyện, sở, ngành…), định hướng mục tiêu phát triển kinh tế- xã hội của địa phương; các cơ chế đặc thù của Trung ương áp dụng cho Hải Phòng… Trên cơ sở đó, các nhà báo, phóng viên sẽ hình thành được nhãn quan chính trị đúng đắn, sắc bén khi tiếp cận vấn đề; có tư duy khái quát, hệ thống và mang tính dự báo. Đây là yếu tố rất quan trọng của tác phẩm báo chí chất lượng, dễ “ăn” giải.

Mặt khác, mỗi nhà báo cần bám sát ngành, địa phương, lĩnh vực được phân công theo dõi để hiểu rõ, cặn kẽ thực tế đang diễn ra, nắm bắt được các vấn đề nảy sinh. Từ đó, hình thành tư duy phân tích, đánh giá, tổng kết, so sánh để tìm ra những “nút thắt” trong triển khai chủ trương lớn, mang tính định hướng chỉ đạo phát triển phù hợp với thực tế cuộc sống đang diễn ra. Trên cơ sở này, các tác phẩm báo chí sẽ mang đậm hơi thở cuộc sống, phản ánh đúng, trúng vào những điểm nghẽn mà các ngành chuyên môn, người dân, các cấp lãnh đạo đang cần giải quyết, tháo gỡ, tìm kiếm giải pháp.

Cũng từ việc bám cơ sở, bám thực tiễn, nhà báo sẽ phát hiện ra những tấm gương điển hình, mô hình mới của sự vận động, phát triển để biểu dương, cổ vũ, nhân rộng kịp thời. Tất cả những điều đó làm nên giá trị, sức nặng của tác phẩm báo chí, chắc chắn sẽ được xã hội ghi nhận, đánh giá cao.

Từ góc độ cơ quan báo chí, tôi quan tâm tới vai trò định hướng và tổ chức thực hiện các tác phẩm báo chí chất lượng cao. Lãnh đạo các cơ quan báo chí là những nhà báo có kinh nghiệm, tầm nhìn khái quát, tổng quát hơn, nguồn thông tin đầy đủ, đa chiều. Họ cũng chính là người hiểu rõ mạnh mạnh, mặt yếu của từng phóng viên. Do đó, vai trò của các cơ quan báo chí là phải có sự định hướng, tổ chức việc thực hiện (phân công phóng viên, tổ chức nhóm phóng viên, duyệt, đánh giá đề cương… trước khi triển khai).

- Ngoài những kinh nghiệm trên, các nhà báo cần lưu ý gì khi thực hiện và gửi bài tham dự các giải báo chí để đạt kết quả cao?

- Trên địa bàn thành phố hiện có nhiều giải báo chí được tổ chức, triển khai như: Giải báo chí quốc gia, Giải báo chí toàn quốc về Xây dựng Đảng (Giải Búa liềm vàng); Cuộc thi sáng tạo tác phẩm báo chí về chủ đề “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, Giải báo chí toàn quốc phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; Giải báo chí toàn quốc về Quốc hội và HĐND các cấp (Giải Diên Hồng), Giải báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển văn hóa, thể thao và du lịch”… Ở cấp thành phố, cùng với cuộc thi báo chí “Chung tay xây dựng thành phố Hải Phòng công nghiệp, hiện đại, văn minh” do Hội Nhà báo Hải Phòng tổ chức thường niên là Giải báo chí “Vì một Hải Phòng phát triển” do Sở Thông tin và Truyền thông tổ chức; Cuộc thi tuyên truyền các mô hình “Dân vận khéo” do Ban Dân vận Thành ủy tổ chức; Cuộc thi báo chí- ảnh đẹp về du lịch Hải Phòng với chủ đề “Du lịch Hải Phòng - Đẩy nhanh phục hồi, tăng tốc phát triển” do Hội Nhà báo thành phố phối hợp Hiệp hội Du lịch Hải Phòng phát động…

Nhiều cuộc thi báo chí ở đa dạng lĩnh vực, chủ đề tạo sân chơi rộng lớn để đông đảo các phóng viên, nhà báo ở các cơ quan báo chí được tham gia tranh tài. Đó vừa là cơ hội, song cũng đặt ra thách thức. Các nhà báo cần quan tâm, bám sát thể lệ giải, có kế hoạch thực hiện các loạt bài tham dự giải, báo cáo lãnh đạo cơ quan, đề xuất xây dựng nhóm phóng viên để có thể thực hiện loạt bài với góc nhìn đa chiều. Trong khi sáng tạo các tác phẩm báo chí, các nhà báo cần tìm và khai thác những nét riêng của Hải Phòng (như cảng biển, biển đảo, thành phố công nghiệp…). Với giải Búa liềm vàng, quan tâm phát hiện và đề xuất những giải pháp xây dựng Đảng từ kinh nghiệm cơ sở; sâu sát, phản ánh kịp thời tấm gương điển hình để lấy cái đẹp dẹp cái xấu và phát huy tác động tích cực của báo chí là khơi dậy và lan tỏa những điều tốt đẹp trong cuộc sống, tạo dựng niềm tin, sự lạc quan, ý chí khát vọng vươn lên trong cộng đồng vì một ngày mai tươi sáng.

- Trân trọng cảm ơn nhà báo !