Tiến sĩ Thượng thư Nhữ Văn Lan (1443-1523) sinh trong một gia đình nhà nho nghèo tại làng An Tử Hạ, Tổng Hán Nam, huyện Tiên Minh, phủ Nam Sách, trấn Hải Dương, nay là thôn Nam Tử, xã Kiến Thiết, huyện Tiên Lãng; là ông ngoại của Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm. Từ nhỏ Nhữ Văn Lan thể hiện sự thông minh, lên ba tuổi đọc thông thạo chữ Hán, nổi tiếng khắp vùng. Khoa thi năm Quý Mùi (1463) đời vua Lê Thánh Tông, ông đỗ Nhị giáp đồng Tiến sĩ khi mới 20 tuổi. Ngay sau khi thi đỗ Tiến sĩ, Nhữ Văn Lan ra làm quan dưới triều Lê. Ông là nhà khoa bảng lớn đầu tiên của huyện Tiên Minh thời Lê thế kỷ 15. Ông là vị quan thanh liêm, chính trực, có nhiều đóng góp vào sự hưng thịnh của vương triều Lê. Năm 1503, tiến sĩ Nhữ Văn Lan nghỉ hưu về quê nhà dạy học, hướng dẫn người dân đào kênh, xây cầu, cống, nhập điền, phát triển nông nghiệp…
 |
| Đình Đông được phục dựng khang trang. |
Theo bà Nhữ Thị Liên, Phó trưởng BQL di tích đình Đông, nhận thức rõ ý nghĩa lịch sử của ngôi đình, nhằm bảo tồn và phát huy giá trị của di tích lịch sử văn hoá về tiến sĩ Thượng thư Nhữ Văn Lan, khơi dậy lòng tự hào về truyền thống lịch sử văn hoá trên quê hương xã Kiến Thiết Anh hùng, được sự đồng ý của UBND huyện Tiên Lãng, xã Kiến Thiết mở rộng khuôn viên đình Đông và huy động nguồn vốn xã hội hóa để xây dựng đình tại thôn Nam Tử. Dòng họ Nhữ cùng với thôn Nam Tử xây dựng kế hoạch vận động xã hội hóa, tiếp nhận công đức, giám sát công tác xây dựng, phục dựng đình Đông theo đúng kiến trúc ban đầu, bổ sung thêm nhà sắp lễ và một số công trình phụ trợ khác.
Với sự giúp đỡ, tạo điều kiện huyện Tiên Lãng và thành phố, ngày 10-12-2014, (tức ngày 19-10 năm Giáp Ngọ), công trình phục dựng đình Đông được khởi công xây dựng. Đến nay, ngôi đình hoàn thành bề thế nguy nga với nhiều công trình phụ trợ mang đậm dấu ấn văn hóa Bắc trên diện tích 3000 m2. Bà Nhữ Thị Liên, Phó trưởng BQL di tích đình Đông cho biết: Tính đến thời điểm này, tổng giá trị các hạng mục công trình lên đến hơn 5 tỷ đồng bằng nguồn kinh phí xã hội hóa từ sự đóng góp của các tổ chức, đoàn thể và hàng nghìn ngày công lao động của người dân thôn Nam Tử… Ngoài ra, các tập thể, cá nhân còn công đức nhiều hiện vật như đồ thờ, bàn ghế, lư hương, chậu hoa, cây cảnh, cây xanh... Đặc biệt là sự phát tâm công đức của gia đình bà Nhữ Thị Thuý ở Hà Nội, bà Nhữ Thị Liên...
Đình Đông hoàn thành, đưa vào sử dụng trở thành “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống hiếu học của quê hương Kiến Thiết. Theo BQL di tích, sau khi hoàn thành, hằng ngày ngôi đình đón tiếp hàng trăm lượt khách tới tham quan, dâng hương. Đây cũng là địa chỉ xã Kiến Thiết tổ chức các sự kiện như biểu dương học sinh, sinh viên xuất sắc dịp đầu năm học, các hoạt động tri ân người có công…
Ông Vũ Ngọc Ngưng, Chủ tịch UBND xã Kiến Thiết cho biết, nhân dân địa phương rất phấn khởi khi đình Đông hoàn thành đưa vào sử dựng trong những tháng cuối năm 2017. Đây là công trình văn hóa tâm linh nằm trong cụm di tích quê ngoại Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm. Việc hoàn thành, đưa công trình vào khai thác, sử dụng có nhiều ý nghĩa lớn đối với địa phương. Để kết nối giao thông thuận lợi, xã quan tâm đầu tư tuyến đường trải nhựa rộng rãi dẫn từ đường 354 vào khu di tích. Đặc biệt vào cuối tháng 12 năm nay, cầu Hàn, cầu Đăng được hoàn thành đưa vào khai thác sẽ góp phần khai thác hiệu quả tuyến du lịch tâm linh kết nối giữa huyện Tiên Lãng với Vĩnh Bảo trong hành trình tham quan quần thể di tích quê nội, quê ngoại Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm ở 2 địa phương. Khi giao thông thuận lợi, địa phương sẽ thu hút nhiều khách du lịch từ các địa phương khác tới tham quan.
Di tích đình Đông được xây dựng vào những năm 1939 trên khuôn viên đất của Tiến sĩ, Thượng thư Như Văn Lan. Ngôi đình làm bằng gỗ lim, kết cấu theo hình chữ Đinh, gồm 5 gian tiền tế, 3 gian hậu cung. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đình bị dỡ bỏ, tiêu thổ kháng chiến. Đầu năm 1988, dòng họ Nhữ tổ chức xây một gian miếu nhỏ ngay trên nền hậu cung. Năm 2010, UBND thành phố có Quyết định số 1716 về dự án tu bổ, tôn tạo khu di tích quê ngoại Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, trong đó có khu di tích đình Đông.
Sau khi tiến sĩ Thượng thư Nhữ Văn Lan qua đời, người dân địa phương tạc tượng, thờ ở đình Đông. Hàng năm, cứ vào ngày 19-10 (âm lịch), dân làng lại tổ chức mở hội, tế lễ để ghi nhớ vị danh nhân có công lao với quê hương, đất nước. |
Bài và ảnh Tiến Đạt
