Xã nông thôn mới kiểu mẫu “made in Hải Phòng”: Cách làm đột phá, sáng tạo, đi trước cả nước (Kỳ 1)

Nhiều hộ dân thôn Phương Đôi (xã Thụy Hương, huyện Kiến Thụy) hiến đất mở rộng đường làng ngõ xóm theo tiêu chí nông thôn mới kiểu mẫu.

Kỳ 1:

Xây dựng những miền quê đáng sống

Tháng 10- 2019, tại hội nghị tổng kết 10 năm xây dựng nông thôn mới (NTM) ở Hải Phòng, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc (khi đó là Thủ tướng Chính phủ) đánh giá cao nỗ lực của Đảng bộ, chính quyền, nhân dân thành phố, nhất là trong nhiệm kỳ 2016- 2020 đã rất quyết liệt, quyết đoán, có nhiều biện pháp, cách làm hay, táo bạo, hiệu quả cao để hoàn thành chương trình xây dựng nông thôn mới trước 1 năm so với mục tiêu đề ra. Đồng chí Nguyễn Xuân Phúc cũng mong muốn, Hải Phòng phải là địa phương đi đầu cả nước trong xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu (NTMKM). Bắt đầu từ năm 2020, Hải Phòng chính thức bắt tay xây dựng vùng quê NTMKM đáng sống, xanh, sạch, đẹp, thanh bình, văn minh, văn hóa, xứng đáng là nông thôn thời kỳ công nghiệp hóa- hiện đại hóa.

Quan tâm đặc biệt đến khu vực nông thôn

Những năm qua, nhất là 5 năm 2016-2020, khu vực nông thôn luôn nhận được sự ưu tiên đặc biệt trong đường lối đầu tư, phát triển thành phố Hải Phòng. Thành phố ban hành nhiều chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất và xây dựng NTM phù hợp với tình hình mới. Tiêu biểu là quy định mức hỗ trợ cụ thể cho mỗi xã về đích nông thôn mới, từ 22 tỷ đến 25 tỷ đồng/xã và phân cấp cho cấp huyện, xã chủ động quyết định cụ thể nội dung đầu tư danh mục công trình đầu tư xây dựng NTM; hỗ trợ 100% lượng xi măng, nhân dân lo kinh phí mua các vật tư khác và tự tổ chức làm đường giao thông nội đồng, thôn xóm. Nhờ vậy, đến năm 2019, 100% số xã của Hải Phòng cơ bản đạt chuẩn nông thôn mới, vượt trước 1 năm so với kế hoạch của thành phố và chỉ tiêu Thủ tướng Chính phủ giao, cao hơn bình quân chung cả nước, khu vực đồng bằng sông Hồng và các tỉnh Duyên hải Bắc bộ. Các huyện cũng cơ bản hoàn thành các tiêu chí huyện NTM, trong đó huyện Cát Hải được công nhận là huyện NTM.

Từ thành công này, Hải Phòng bắt tay ngay vào công cuộc xây dựng xã NTMKM với những định hướng và biện pháp rất rõ ràng, cụ thể, đột phá. Ngày 9-12-2019, HĐND thành phố khóa 15 ban hành nghị quyết số 56 về thực hiện xây dựng xã NTMKM năm 2020. Theo đó, thí điểm xây dựng 8 xã NTMKM bao gồm xã Tân Liên (Vĩnh Bảo), Kiến Thiết (Tiên Lãng), Thụy Hương (Kiến Thụy), Tân Dân (An Lão), Đồng Thái (An Dương), Gia Minh và Gia Đức (Thủy Nguyên), Xuân Đám (Cát Hải). HĐND thành phố cũng quyết định dành 1083,79 tỷ đồng ngân sách cho xây dựng NTMKM, bình quân mỗi xã được phân bổ hơn 135 tỷ đồng- một nguồn lực lớn. Có thể nói đây là quyết định rất quyết đoán, đột phá, thể hiện quyết tâm và sự quan tâm đặc biệt cho khu vực nông thôn của Hải Phòng.

Cũng là cách làm riêng của Hải Phòng khi chọn đột phá xây dựng kết cấu hạ tầng trong xây dựng NTMKM. Cụ thể là tập trung đầu tư, tạo sự chuyển biến căn bản, toàn diện, trước hết về đường giao thông; hệ thống điện chiếu sáng; vệ sinh môi trường… Từ đó tạo sức lan tỏa để thực hiện các tiêu chí khác của xã NTMKM.

Tiêu chí cao, tiệm cận đô thị

Để có được những miền quê đáng sống và hấp dẫn, thành phố Hải Phòng đã xây dựng bộ tiêu chí xã NTMKM giai đoạn 2020- 2025 mang màu sắc riêng của Hải Phòng với tinh thần cao hơn các tiêu chí của Trung ương để phấn đấu thực hiện thành công.

Đồng chí Nguyễn Văn Tùng, Chủ tịch UBND thành phố nhấn mạnh, Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và Chương trình hành động số 76 của Ban Thường vụ Thành ủy xác định: “Đầu tư phát triển hạ tầng kinh tế- xã hội nông thôn gắn với quá trình đô thị hóa, đặc biệt là chuẩn bị cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất cho việc chuyển đổi một số huyện thành quận”. Vì thế, Hải Phòng chủ động nghiên cứu và nâng cao một số tiêu chí để phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội, gắn với quá trình đô thị hóa thành phố.

Theo đó, thành phố xây dựng bộ tiêu chí xã NTMKM với 5 lĩnh vực và 17 nội dung bao gồm: đường giao thông; thủy lợi; điện; trường học; cơ sở vật chất văn hóa; nhà ở; sản xuất nông nghiệp; lao động; thu nhập; tỷ lệ hộ nghèo; giáo dục; y tế; văn hóa; môi trường; quốc phòng; an ninh; hành chính công. Trong đó, có một số tiêu chí cao hơn, nổi bật hơn hẳn so với các tiêu chí của Trung ương. Như tiêu chí về đường giao thông, Hải Phòng quy định đường trục chính từ trung tâm xã tới đường huyện và đường liên xã rộng 9 m, vỉa hè mỗi bên 1,5 m; đường trục chính từ trung tâm xã tới các thôn và đường liên thôn rộng 7 m, vỉa hè mỗi bên 1,5 m; đường trục thôn rộng 5,5 m; đường ngõ xóm rộng 3,5 m; 100% tuyến đường trục chính nội đồng bê tông hóa. Các tuyến đường đều có hệ thống thoát nước; điện chiếu sáng; được trồng cây bóng mát hoặc trồng hoa, cây cảnh; có biển báo chỉ dẫn giao thông; ghi số nhà đạt tối thiểu 50-80%... Về môi trường, rác thải của các xã được xử lý hợp vệ sinh; 100% số hộ dân được sử dụng nước sạch...

Đáng chú ý, Hải Phòng đặt ra những tiêu chí rất cụ thể về phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao đời sống nhân dân. Chẳng hạn, mỗi xã có ít nhất 2 HTX kiểu mới liên kết làm ăn hiệu quả; có vùng sản xuất hàng hóa tập trung đối với các sản phẩm chủ lực của xã, bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm; 95% số lao động có việc làm thường xuyên; 65% trở lên lao động có việc làm qua đào tạo; không có hộ nghèo (trừ các trường hợp thuộc diện bảo trợ xã hội theo quy định hoặc tai nạn rủi ro bất khả kháng; do bệnh hiểm nghèo)…

Có thể nói, đây là những tiêu chí rất hợp lòng dân, phù hợp với mục tiêu phát triển thành phố Hải Phòng. Vì vậy, ngay khi thành phố quyết định chọn 8 xã thí điểm thực hiện chương trình xây dựng xã NTMKM, các huyện, các xã triển khai, tổ chức họp dân bàn bạc, đều được nhân dân đồng tình, ủng hộ, nhất trí rất cao, bày tỏ sự phấn khởi và tin tưởng vào sự thành công. Đây cũng là cơ sở, nền tảng, là “gốc rễ” để Hải Phòng tự tin, vững bước thực hiện chương trình xây dựng xã NTMKM.

....................

Kỳ 2: Người dân hồ hởi “xắn tay áo” vào cuộc