Xác lập vị thế trung tâm vùng

Đô thị bên sông Lạch Tray.

Chủ động, đóng góp chung cho phát triển vùng

Với sự chủ động đề xuất của thành phố, cùng nhất trí cao của Bộ Giao thông-Vận tải, cuối năm 2022, Chính phủ đồng ý chủ trương giao Hải Phòng sử dụng ngân sách địa phương, đầu tư xây dựng khoảng 7 km đường ô tô cao tốc Ninh Bình-Hải Phòng, đoạn qua địa phận thành phố. Tuyến đường cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng có chiều dài khoảng 109 km, sử dụng vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025, nhưng do nguồn phân bổ hạn chế, nên khoảng 7 km qua địa phận thành phố Hải Phòng chưa được đầu tư. Riêng đoạn qua thành phố có tổng chiều dài 21,7 km, trong đó 15,5 km trùng với hướng tuyến đường bộ ven biển đang được triển khai xây dựng nên thành phố chủ động đầu tư 7 km còn lại. Dự kiến điểm đầu tại nút giao với tuyến đường bộ ven biển qua địa bàn xã Tú Sơn (huyện Kiến Thụy) và điểm cuối tại nút giao cắt khác mức với cao tốc Hà Nội - Hải Phòng. Sự chủ động của thành phố là cần thiết, tạo sự liên kết giao thông thuận lợi giữa các tỉnh ven biển. Từ đây sẽ hình thành đường cao tốc kết nối các khu công nghiệp, dịch vụ, cảng biển phía Đông thành phố với đường cao tốc Hà Nội-Hải Phòng, rút ngắn khoảng cách, thời gian di chuyển giữa các địa phương ven biển vùng Đồng bằng sông Hồng.

Trong những năm qua, với tốc độ tăng trưởng kinh tế ở mức cao trong nhiều năm liền, quy mô kinh tế Hải Phòng duy trì vị trí thứ hai trong vùng Đồng bằng sông Hồng. Nghị quyết 30 của Bộ Chính trị đánh giá Hải Phòng là điểm sáng của vùng và cả nước, dần trở thành trung tâm kinh tế biển lớn. Từ sự phát triển của Hải Phòng lan tỏa tới các địa phương khác. Hợp tác và liên kết vùng được tăng cường; hình ảnh, vị thế và uy tín của Hải Phòng ngày càng rõ nét. Cùng với tập trung cho cơ sở hạ tầng, nhất là các tuyến giao thông có tính kết nối, thành phố chú trọng thu hút nguồn lực đầu tư hạ tầng cảng biển, khu công nghiệp, khu kinh tế, để phát huy thế mạnh, tiềm năng lợi thế riêng có, từ đó tạo cơ hội, mở rộng không gian phát triển. Cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng, sau khi bến số 1, số 2 được đưa vào khai thác đã phát huy hiệu quả, vai trò của cảng nước sâu, cảng cửa ngõ trung chuyển quốc tế, thành phố đang đẩy nhanh hoàn thiện thủ tục đầu tư xây dựng và khởi công các bến tiếp theo. Mới đây, thành phố khởi công xây dựng tuyến đê biển Nam Đình Vũ, thuộc Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải, với tổng chiều dài hơn 12,7 km. Dự kiến, khi hoàn thành vào cuối năm 2025, công trình góp phần giảm thiểu tác động do biển đổi khí hậu, nhưng tạo điều kiện mở rộng 2.000 ha đất khu công nghiệp phía Nam bán đảo Đình Vũ, khai thác được tiềm năng, lợi thế kết nối logistics từ hệ thống cảng biển, cảng hàng không và hệ thống đường cao tốc, kết nối với các tỉnh lân cận.

Tại lễ ký kết giữa 4 tỉnh, thành phố trục cao tốc phía Đông gồm: Hải Phòng, Quảng Ninh, Hưng Yên, Hải Dương, Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Văn Tùng khẳng định, thế mạnh, tiềm năng lợi thế riêng có của thành phố là về giao thông, dịch vụ logistics, cũng như hạ tầng khu công nghiệp, khu kinh tế. Đây là cơ sở tạo nên sức bật phát triển của thành phố, cũng như liên kết với các địa phương trong vùng, tạo thêm cơ hội, mở rộng không gian phát triển.

Nghị quyết 30 cũng đặt ra vai trò tăng cường liên kết nội vùng, liên vùng với các hành lang kinh tế quan trọng. Trong đó, Hải Phòng là trung tâm của các hành lang kinh tế, gồm: hành lang kinh tế Bắc Nam, hành lang kinh tế Côn Minh (Trung Quốc)- Lào Cai-Hà Nội -Hải Phòng, Quảng Ninh; hành lang kinh tế Nam Ninh (Trung Quốc) - Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh; hành lang kinh tế ven biển Quảng Ninh - Hải Phòng - Thái Bình - Nam Định - Ninh Bình.

Cơ hội lớn để bứt phá hơn nữa

Tiến sĩ Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương cho rằng, Hải Phòng cần xác định được vị thế quan trọng trong sự phát triển chung của khu vực cũng như của cả nước. Bởi, Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị đặt ra những nhiệm vụ, chỉ tiêu hết sức khó khăn cho Hải Phòng, song đây cũng là cơ hội chưa từng có của thành phố. Hải Phòng cần chủ động, thể hiện quyết tâm hơn nữa thực hiện những bước đột phá, để xây dựng thành phố xứng tầm đô thị cả nước và vươn tầm khu vực.

Nghị quyết 30 đặt ra quan điểm, mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, với những chỉ tiêu cụ thể cao hơn so với mức bình quân chung của cả nước. Một trong những giải pháp thực hiện là thí điểm một số mô hình, cơ chế, chính sách vượt trội, cạnh tranh quốc tế cao nhằm phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế của vùng và tam giác động lực tăng trưởng Hà Nội - Hải Phòng – Quảng Ninh; phát triển các hành lang kinh tế, tăng cường liên kết nội vùng, liên vùng, quốc tế. Hải Phòng được xác định là động lực phát triển của cả vùng, cùng với Hà Nội, Quảng Ninh, trong đó trở thành trung tâm logistics quốc tế hiện đại, Hải Phòng - Quảng Ninh trở thành trung tâm kinh tế biển hiện đại, là cửa ngõ của vùng.

Đồng chí Trần Tuấn Anh, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Kinh tế Trung ương khẳng định, Nghị quyết 30 của Bộ Chính trị với nhiều nội hàm quan trọng được khẳng định, trong đó tiếp tục có cơ chế, thể chế đủ mạnh, đột phá để bảo đảm liên kết vùng hiệu quả, nhất là trong một số lĩnh vực về logistics, hạ tầng năng lượng, hạ tầng giao thông, cũng như một số lĩnh vực về thích ứng với biến đổi khí hậu để phát triển nhanh và bền vững. Nghị quyết 30 sẽ là cơ hội lớn để Hải Phòng cũng phát huy được lợi thế, vị thế của mình để trở thành trung tâm kinh tế biển, trung tâm dịch vụ logistics quốc gia, tạo liên kết, động lực cho cả vùng./.

Đồng chí Lê Minh Ngân, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường:

Cần thiết có cơ chế điều phối vùng hiệu quả

Trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội vùng châu thổ sông Hồng, thành phố Hải Phòng được xác định là một cực tăng trưởng của vùng kinh tế động lực phía Bắc (Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh); tác động xấu trong việc quản lý, khai thác sử dụng tài nguyên, cũng như các hoạt động kinh tế-xã hội khác, ô nhiễm môi trường không chỉ ảnh hưởng tới một vùng, địa phương mà phạm vi ảnh hưởng của nó còn lan tỏa tới các vùng, địa phương khác.

Có thể nói, muốn giải quyết tốt các vấn đề tài nguyên môi trường có tính liên vùng phải có sự liên kết giữa các bộ, ngành, các cấp chính quyền, lĩnh vực sản xuất kinh doanh và cộng đồng dân cư. Cần thiết phải có cơ chế điều phối vùng hiệu quả. Do đó, cần có các nghiên cứu chi tiết, làm cơ sở khoa học cho việc xây dựng cơ chế, chính sách liên kết vùng trong khai thác tài nguyên, bảo vệ môi trường, phục vụ mục tiêu phát triển bền vững; xác định rõ phương hướng về liên kết khắc phục ô nhiễm khai thác, sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên.

Đồng chí Nguyễn Duy Hương, Phó trưởng Ban Kinh tế Trung ương:

Tạo không gian phát triển ở quy mô, tầm cao mới

Thành phố Hải Phòng với lợi thế có cảng biển nước sâu Lạch Huyện- cảng quốc tế duy nhất miền Bắc; là điểm đầu mối của 5 loại hình giao thông đường bộ, đường sắt, đường biển, đường thủy nội địa và đường hàng không kết nối với thủ đô Hà Nội, các trung tâm kinh tế, công nghiệp lớn, kết nối các tỉnh vùng Đồng bằng sông Hồng và miền Bắc, là mắt xích hết sức quan trọng hai hành lang kinh tế quốc tế Côn Minh (Trung Quốc) – Lào Cai – Hà Nội - Hải Phòng; Nam Ninh (Trung Quốc) - Lạng Sơn – Hà Nội - Hải Phòng và năm hành lang công nghiệp gồm Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội - Nội Bài - Hạ Long..., là cửa ngõ ra biển của toàn miền Bắc và các tỉnh phía nam Trung Quốc, có vai trò là cầu nối với khu vực và thế giới.

Phát triển thành phố Hải Phòng cần được thoát ra khỏi phạm vi địa giới hành chính, tạo ra không gian phát triển mới ở một phạm vi, quy mô và tầm cao mới; phát huy tối đa lợi thế, tăng cường liên kết nội vùng và liên vùng để tham gia vào các chuỗi giá trị toàn cầu, thúc đẩy liên kết, hội nhập quốc tế.

Tiến sĩ Vũ Thành Tự Anh, Giám đốc Trường chính sách công và quản lý Đại học Fulbright tại thành phố Hồ Chí Minh:

Thêm những đột phá chiến lược để tận dụng tối đa lợi thế

Việc xây dựng quy hoạch, chiến lược phát triển cho Hải Phòng không chỉ cho hiện tại mà rất cần có tầm nhìn dài hạn cho 20, 30 năm tiếp theo. Qua nghiên cứu, phân tích cho thấy những bài học cho phát triển kinh tế của thành phố. Đó là tránh cạnh tranh mang tính đối đầu với đô thị trung tâm là Hà Nội; tránh bị mắc kẹt ở các ngành thâm dụng lao động, luôn hướng tới các ngành công nghiệp và dịch vụ tiên tiến; dự phòng sẵn không gian, quỹ đất cho các dự án công nghiệp trọng điểm; thu hút và nuôi dưỡng các nhà sản xuất công nghiệp nội địa, các ngành công nghiệp trọng điểm trong tương lai; tạo dựng lợi thế so sánh bằng chất lượng sống của đô thị; luôn cải cách hướng tới môi trường kinh doanh ưu việt. Từ đó, nhóm chuyên gia nghiên cứu của Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright đề xuất 3 sáng kiến chiến lược: Đô thị trung tâm 4.0; Khai thác giá trị từ đất cho phát triển cơ sở hạ tầng và vận hành đô thị; Liên kết và hợp tác với các địa phương trong vùng.

Nhóm phóng viên lược ghi