'Xanh hóa' khu công nghiệp để đón dòng vốn chất lượng cao

Trong bối cảnh xu thế phát triển xanh, kinh tế tuần hoàn và yêu cầu giảm phát thải ngày càng trở thành tiêu chuẩn toàn cầu, việc “xanh hóa” khu công nghiệp không còn là lựa chọn mang tính khuyến khích, mà trở thành yêu cầu tất yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Cuộc họp mới đây giữa Ban Quản lý Khu Kinh tế Hải Phòng với lãnh đạo các công ty đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng khu công nghiệp trên địa bàn thành phố về triển khai phát triển khu công nghiệp sinh thái gắn với chuyển đổi xanh và tăng trưởng bền vững cho thấy quyết tâm rõ nét của thành phố trong việc đón đầu xu hướng phát triển mới.

Tính đến đầu năm 2026, Hải Phòng đã thành lập 46 khu công nghiệp với tổng diện tích khoảng 13.009 ha. Theo quy hoạch dài hạn, thành phố hướng tới 69 khu công nghiệp với diện tích gần 18.900 ha. Quy mô ấy khẳng định vai trò đầu tàu công nghiệp của Hải Phòng, nhưng đồng thời cũng đặt ra những đòi hỏi ngày càng cao về môi trường, sử dụng tài nguyên, năng lượng và phát triển bền vững.

Hải Phòng hiện là địa phương đi đầu cả nước với 2 khu công nghiệp thực hiện thí điểm chuyển đổi thành khu công nghiệp sinh thái gồm Nam Cầu Kiền và Đình Vũ. Đây không chỉ là những mô hình tiên phong, mà còn là minh chứng cho thấy chuyển đổi xanh trong công nghiệp hoàn toàn khả thi nếu có quyết tâm và cách làm phù hợp.

Đáng chú ý, 2 khu công nghiệp này hiện đáp ứng trên 80% tiêu chí quốc tế về khu công nghiệp sinh thái trong tổng diện tích và quy hoạch theo quy định như diện tích cây xanh tối thiểu 25%; hạ ngầm hệ thống điện; hệ thống xử lý chất thải tập trung, tái sử dụng tuần hoàn cho các hoạt động đầu vào khác hoặc dùng nước tưới cây, rửa đường, rửa máy móc; thu hút các ngành công nghệ sạch, doanh nghiệp định hướng phát triển bền vững và thân thiện với môi trường...

Hiện cả 2 khu công nghiệp này sẵn sàng trở thành những khu công nghiệp sinh thái đầu tiên của Việt Nam cũng như tại Hải Phòng. Điều đó cho thấy thành phố không đứng ngoài cuộc đua xanh, mà đang từng bước tạo dựng lợi thế tiên phong.

Thực tế, mô hình khu công nghiệp sinh thái không làm giảm sức hấp dẫn đầu tư như nhiều người từng lo ngại, mà ngược lại đang tạo ra lợi thế cạnh tranh mới. Trong bối cảnh dòng vốn FDI toàn cầu ngày càng ưu tiên các dự án xanh, công nghệ cao, ít phát thải, những khu công nghiệp đáp ứng tiêu chí sinh thái sẽ có ưu thế lớn trong thu hút nhà đầu tư chất lượng cao.

Đối với các doanh nghiệp hạ tầng khu công nghiệp, lợi ích của chuyển đổi xanh không chỉ dừng ở hình ảnh hay trách nhiệm xã hội. Mô hình khu công nghiệp sinh thái giúp tăng tốc độ lấp đầy, giảm chi phí vận hành hạ tầng, giảm chi phí xử lý môi trường, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận nguồn tín dụng xanh và các cơ chế hỗ trợ từ Nhà nước cũng như các tổ chức quốc tế. Xa hơn, đây còn là cách giảm thiểu rủi ro pháp lý về môi trường và tạo thuận lợi khi mở rộng đầu tư trong tương lai.

Ở góc độ doanh nghiệp thứ cấp, việc hoạt động trong các khu công nghiệp sinh thái cũng mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Việc chia sẻ hạ tầng, tái sử dụng chất thải, tiết kiệm năng lượng hay áp dụng mô hình cộng sinh công nghiệp sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn xuất khẩu quốc tế.

Mới đây, tại Diễn đàn hợp tác chuỗi giá trị sản xuất xanh với chủ đề "Phát triển khu công nghiệp xanh Hàn Quốc - Việt Nam và cơ hội với thành phố Hải Phòng" tổ chức tại Seoul (Hàn Quốc), đồng chí Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng Đỗ Thành Trung nhấn mạnh, Hải Phòng là động lực tăng trưởng quan trọng của khu vực phía Bắc Việt Nam với 46 khu công nghiệp và gần 1.500 doanh nghiệp FDI. Trước các tiêu chuẩn sản xuất khắt khe của toàn cầu, thành phố không ứng phó thụ động mà quyết định tiên phong, lấy phát triển xanh là đòn bẩy chiến lược để chuyển đổi mô hình kinh tế sang phát thải thấp.

Đồng chí Chủ tịch UBND thành phố khẳng định, mô hình khu công nghiệp xanh không đơn thuần là lời giải cho bài toán ứng phó với biến đổi khí hậu, mà chính là lợi thế cạnh tranh mang tính quyết định trong thu hút vốn FDI chất lượng cao.

Hải Phòng sẵn sàng đi đầu trong việc triển khai thí điểm nền tảng số hóa và quản trị dữ liệu carbon tại các khu công nghiệp. Ban Quản lý Khu Kinh tế Hải Phòng sẽ tiến hành chuẩn hóa và đưa bộ chỉ số ESG (môi trường - xã hội - quản trị) trở thành thước đo bắt buộc trong quy chuẩn đánh giá các khu công nghiệp thế hệ mới. Đây là điều kiện tiên quyết, mang tính bắt buộc để tham gia vào hệ sinh thái của thành phố.

Có thể thấy, “xanh hóa” khu công nghiệp không còn là câu chuyện của riêng ngành môi trường, mà trở thành bài toán kinh tế, thương mại và năng lực cạnh tranh.

Tuy nhiên, để mô hình khu công nghiệp sinh thái phát triển đúng kỳ vọng, điều quan trọng là cần sự đồng hành thực chất giữa Nhà nước, nhà đầu tư hạ tầng và cộng đồng doanh nghiệp. Chuyển đổi xanh đòi hỏi nguồn lực lớn, công nghệ hiện đại và tư duy phát triển dài hạn.

Vì vậy, ngoài quyết tâm của doanh nghiệp, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế hỗ trợ về vốn, tín dụng, chính sách ưu đãi, đào tạo nguồn nhân lực và chuyển giao công nghệ. Cùng với đó là hình thành những mô hình sản xuất tuần hoàn, sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải và tạo ra sự cộng sinh giữa các doanh nghiệp trong khu công nghiệp.

Hải Phòng đang đứng trước cơ hội lớn để khẳng định vị thế trung tâm công nghiệp xanh của cả nước. Với nền tảng hạ tầng ngày càng đồng bộ, hệ thống cảng biển hiện đại, sức hút đầu tư mạnh mẽ, thành phố có nhiều điều kiện để trở thành địa phương tiên phong trong phát triển khu công nghiệp sinh thái.