'Xanh hóa' logistics để giữ nhịp hút FDI

Yêu cầu tất yếu

Hệ thống hạ tầng cảng biển và logistics toàn thành phố Hải Phòng đang khẳng định vai trò chiến lược thu hút các tập đoàn đa quốc gia. Đến năm 2026, cụm cảng nước sâu Lạch Huyện đã đưa vào khai thác đồng loạt 6 bến container với tổng công suất thiết kế khoảng 4,7 triệu TEU/năm, tiếp nhận các "siêu tàu" trọng tải lên đến hơn 200.000 DWT, đồng thời khẩn trương triển khai các bến tiếp theo từ số 7 đến số 12.

Không chỉ riêng Lạch Huyện, bức tranh logistics toàn thành phố còn được bồi đắp mạnh mẽ bởi sự phát triển đồng bộ của các khu vực cảng trọng điểm khác như cụm cảng Nam Đình Vũ, Đình Vũ, khu vực sông Cấm và các trung tâm hậu cần tại các khu kinh tế, khu công nghiệp trên địa bàn.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, "bài toán" thu hút FDI của Hải Phòng không chỉ nằm ở năng lực tiếp nhận tàu mẹ hay quy mô mặt bằng.

Trước yêu cầu ngày càng cao của các tiêu chuẩn toàn cầu, hạ tầng xanh và hệ thống kho bãi sinh thái đang trở thành những yếu tố quan trọng nâng cao năng lực cạnh tranh, giữ chân và thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới.

Với hơn 700 ha hạ tầng kho bãi hiện có, cùng tốc độ tăng trưởng dịch vụ logistics duy trì 20 - 23%/năm, đóng góp 13 - 15% GRDP thành phố, Hải Phòng đứng trước yêu cầu phát triển hạ tầng xanh đồng bộ, tạo nền tảng đón dòng vốn đầu tư mới.

Các tập đoàn công nghệ và bán lẻ hàng đầu thế giới khi rót vốn vào Việt Nam hiện nay đều đặt ra cam kết nghiêm ngặt về phát triển bền vững, sử dụng năng lượng tái tạo và giảm phát thải ròng bằng 0.

Nếu hệ thống hạ tầng kho bãi và các bến cảng vệ tinh vẫn duy trì phương thức vận hành truyền thống, tiêu tốn năng lượng hóa thạch và thiếu các giải pháp logistics thông minh, doanh nghiệp FDI sẽ đối mặt với rủi ro lớn về tuân thủ tiêu chuẩn môi trường quốc tế.

Đồng chí Phạm Văn Thép, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng nhấn mạnh rằng hệ thống logistics toàn thành phố không chỉ có lợi thế tự nhiên mà còn đang được đặt trong một khung thể chế đặc thù từ Nghị quyết số 226/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm cơ chế đặc thù phát triển thành phố Hải Phòng; quyết định thành lập Khu kinh tế chuyên biệt cùng định hướng phát triển Khu thương mại tự do Hải Phòng.

Thành phố thiết lập hành lang pháp lý vượt trội để thu hút các dự án hạ tầng xanh. Các nhà đầu tư khi triển khai dự án hạ tầng cảng biển, kho bãi logistics sinh thái tại các khu kinh tế và khu vực lân cận sẽ được hưởng mức ưu đãi cao nhất về thuế thu nhập doanh nghiệp, ưu đãi thuế nhập khẩu thiết bị công nghệ cao, tiền thuê đất, cũng như tiếp cận các quỹ hỗ trợ đầu tư mới. Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng cam kết luôn đồng hành xuyên suốt, giải quyết thủ tục đầu tư trong khung pháp luật cho phép để hỗ trợ tối đa cho các dự án hạ tầng xanh.

Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn Phùng Ngọc Minh chỉ rõ khi năng lực cầu bến nước sâu đã mở rộng nhanh chóng trên toàn địa bàn, dư địa nâng cao sức cạnh tranh không chỉ nằm ở việc bổ sung công suất, mà phụ thuộc trực tiếp vào việc phát triển hệ thống hạ tầng kho bãi hậu phương đạt chuẩn xanh.

Điển hình tại các cửa ngõ trọng điểm như cảng Nam Đình Vũ thuộc hệ thống Gemadept, việc chủ động đầu tư hạ tầng cầu bến chuyên biệt với khả năng chịu tải lên tới 8 tấn/m² kết hợp đường cầu dẫn rộng 25m đã giúp tiếp nhận thành công các kiện hàng siêu trường siêu trọng (như đón tàu DONGBANG GIANT NO.6 xếp dỡ các module nặng tới 482 tấn phục vụ dự án lọc sinh học nhiên liệu bền vững).

Việc đầu tư hạ tầng kỹ thuật chuyên sâu này không chỉ bảo đảm an toàn tuyệt đối, rút ngắn thời gian lưu bãi, giảm năng lượng tiêu hao cho phương tiện, mà còn hạn chế nhu cầu vận chuyển đường bộ trên các tuyến nội đô, qua đó cắt giảm đáng kể lượng phát thải carbon trong chuỗi cung ứng dự án quy mô lớn trên toàn thành phố.

Đồng bộ giải pháp

Để hiện thực hóa mục tiêu xanh hóa hạ tầng, đồng thời giữ vững cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng FDI, Hải Phòng đang tập trung triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp mang tính chiến lược, dài hạn.

Trước hết, thành phố đẩy nhanh hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối liên vùng thông qua các dự án trọng điểm như tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, hệ thống cao tốc và các tuyến vành đai. Việc tăng cường kết nối, nâng cao năng lực vận chuyển được kỳ vọng giúp hàng hóa lưu thông thuận lợi, giảm ùn tắc và từng bước giảm phát thải trong hoạt động logistics.

Các cơ quan chức năng chú trọng quy hoạch hệ thống kho bãi và ICD sinh thái trải rộng từ Lạch Huyện, Đình Vũ đến các khu vực hậu phương, xây dựng mạng lưới trung tâm logistics, kho ngoại quan theo hướng chuẩn hóa tiêu chuẩn công trình xanh (LEED, LOTUS) và tích hợp công nghệ quản lý kho tự động hiện đại. Đẩy mạnh phát triển hạ tầng kết nối đa phương thức, kết hợp hiệu quả giữa vận tải thủy nội địa qua các tuyến vành đai chuyên biệt và vận tải đường sắt.

Theo ông Lê Quang Trung, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Hàng hải Việt Nam, để giải quyết bài toán chi phí logistics tổng thể vẫn ở mức cao mặc dù hạ tầng toàn thành phố đã tương đối hoàn chỉnh, "chìa khóa" then chốt là tăng cường kết nối, số hoá, xanh hoá, thúc đẩy chia sẻ dữ liệu minh bạch giữa các cảng biển và hoàn thiện chiều sâu luồng hàng hải đón tàu lớn.

Để hướng tới mục tiêu Net Zero theo cam kết tại COP26, cộng đồng doanh nghiệp vận tải đang phối hợp nghiên cứu thử nghiệm các dòng tàu ven biển chạy hoàn toàn bằng điện với năng lực chở từ 550 - 600 TEU, tạo ra bước ngoặt cách mạng cho hạ tầng logistics thủy nội địa thân thiện với môi trường trên toàn hệ thống sông ngòi và tuyến ven biển Hải Phòng.

Hạ tầng xanh không còn là một lựa chọn mà trở thành chìa khóa quyết định để Hải Phòng giữ vững cơ hội trong làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng FDI toàn cầu. Với sự đồng hành quyết liệt của chính quyền thành phố, Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng, năng lực quản trị của các doanh nghiệp và hệ thống cơ chế, chính sách đặc thù vượt trội, thành phố Cảng sẽ tiếp tục là điểm đến tin cậy, an toàn và bền vững của dòng vốn đầu tư quốc tế trong kỷ nguyên mới.