(HPĐT)- Ba năm trước, nhiều vùng sản xuất lúa ở Hải Phòng còn manh mún, nhỏ lẻ. Đây là một trong những nguyên nhân khiến nông dân gặp nhiều khó khăn trong sản xuất, dẫn đến tình trạng bỏ ruộng hoang ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, gần đây, tại nhiều địa phương, các vùng sản xuất quy mô lớn đã hình thành. Một số nông dân trở thành "đại điền" chuyên sản xuất nông sản hàng hóa, đem lại thu nhập cao.
Thu tiền tỷ từ những cánh đồng lớn
Vụ mùa năm 2024, Phó chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan (nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) trực tiếp đến thăm mô hình sản xuất của anh Trần Mạnh Hùng, ở xã Trấn Dương, huyện Vĩnh Bảo; đồng thời gặp gỡ các "đại điền" tại Hải Phòng - những người tham gia xây dựng các cánh đồng lớn. Phó chủ tịch Quốc hội đánh giá cao vai trò của những người đi đầu trong tích tụ ruộng đất, phát triển sản xuất quy mô lớn, góp phần mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt cho địa phương.
Trong những năm qua, anh Trần Mạnh Hùng xây dựng 10 cánh đồng lớn với tổng diện tích hơn 40 ha. Trước đây, các thửa ruộng này đều nhỏ lẻ, bị bỏ hoang do người dân xã Trấn Dương bỏ hoang, không canh tác. Anh dày công cải tạo, phá bỏ các bờ vùng, bờ thửa manh mún để đưa máy móc vào sản xuất. Hiện nay, toàn bộ diện tích đã liền vùng, liền thửa, thuận tiện canh tác. Anh Hùng sản xuất lúa hàng hóa với các giống lúa BC và nếp đặc sản địa phương, sau đó bán cho thương lái và doanh nghiệp.
Tại xã Ngũ Phúc (huyện Kiến Thụy), mô hình của anh Lương Văn Đức còn có quy mô gấp đôi diện tích sản xuất của anh Trần Mạnh Hùng. Diện tích này được cải tạo từ hàng chục thửa ruộng bỏ hoang của nhiều hộ dân. Hiện nay, anh Đức chỉ còn duy trì 7-8 thửa lớn, mỗi thửa gần 10 ha. Trên toàn bộ diện tích, anh canh tác giống lúa chất lượng cao ST25 theo phương pháp hữu cơ, cung ứng theo đơn đặt hàng của hai doanh nghiệp: Công ty CP Thương mại Hải Âu Việt và Công ty Trường Phú Quý.
Theo khảo sát của Chi cục Trồng trọt và Kiểm lâm Hải Phòng, tính đến vụ xuân năm 2025, toàn thành phố có gần 3.000 ha được tổ chức sản xuất theo mô hình cánh đồng lớn. Chủ nhân của các vùng sản xuất này là 189 đại điền tích tụ ruộng đất bỏ hoang để đưa vào sản xuất. Phần lớn các cánh đồng có diện tích từ 6–10 ha, trong khi trước đây, mỗi thửa ruộng của nông dân chỉ vài sào. Với vùng sản xuất rộng từ 40 đến 80 ha, thu nhập sau mỗi vụ của các đại điền có thể lên tới hơn 1 tỷ đồng.
Khuyến khích, hỗ trợ nông dân nhân rộng
Sản xuất quy mô lớn mang lại hiệu quả kinh tế cao nên nhiều nông dân mạnh dạn đầu tư. Tuy nhiên, do chưa được thuê đất theo hạn mức và thời gian dài hạn nên để mở rộng diện tích theo từng năm, các đại điền gặp không ít khó khăn. Anh Nguyễn Văn Hùng, ở xã Ninh Sơn (thành phố Thủy Nguyên) chia sẻ, mỗi năm anh đều phải tốn nhiều chi phí để cải tạo đất, quy vùng sản xuất. Khi bước vào sản xuất, nhiều khu vực còn thiếu hệ thống hạ tầng thiết yếu như mương máng, thủy lợi…, buộc người dân phải tự đầu tư thêm.
Một số đại điền ở các huyện Tiên Lãng, Vĩnh Bảo, Kiến Thụy cho biết, khi dồn các thửa ruộng nhỏ để hình thành các cánh đồng lớn, các xã chưa thực hiện việc cấp đổi, cấp lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, gây khó khăn cho việc lập hồ sơ cho thuê, chuyển nhượng để sản xuất ổn định lâu dài. Ngoài ra, việc thiếu vốn cũng là một rào cản lớn đối với các đại điền muốn đầu tư thiết bị hiện đại phục vụ sản xuất.
Để tháo gỡ khó khăn và hỗ trợ xây dựng mô hình cánh đồng lớn, thời gian qua, Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu với thành phố triển khai Nghị quyết 15 của HĐND thành phố về cơ chế, chính sách phát triển nông nghiệp – thủy sản. Trong đó, có chính sách vay tín dụng ưu đãi và hỗ trợ các vùng sản xuất tập trung, ứng dụng công nghệ cao.
Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Bùi Thanh Tùng cho biết, thời gian tới Sở sẽ tiếp tục tham mưu để thành phố có ý kiến đề xuất Chính phủ ban hành hướng dẫn về việc xây dựng nhà kho chứa máy móc, nhà sơ chế nông sản… Đồng thời, xem xét cơ chế thu hồi đất đối với những hộ không còn canh tác; ban hành cơ chế khuyến khích tích tụ ruộng đất nhằm mở rộng sản xuất quy mô lớn. Tuy nhiên, cùng với sự hỗ trợ từ Trung ương và thành phố, cần có sự vào cuộc quyết liệt từ các cấp ủy, chính quyền địa phương – từ thành phố đến từng thôn - để mô hình cánh đồng lớn thực sự phát huy hiệu quả bền vững.
