Xây dựng chính quyền đô thị tinh gọn, hiệu quả

Việc đổi mới mô hình, tổ chức, phương thức hoạt động của chính quyền đô thị là một trong những vấn đề được Đảng và Nhà nước rất quan tâm. Trước đòi hỏi phải có tổ chức bộ máy chính quyền phù hợp với đặc thù đô thị, Quốc hội có Nghị quyết về thí điểm tổ chức chính quyền đô thị ở thành phố Hà Nội, Đà Nẵng và thực hiện chính thức đối với thành phố Hồ Chí Minh. Riêng với Hải Phòng, đây là một trong mục tiêu được đề cập tại Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố. Nghị quyết yêu cầu “đến năm 2025 xây dựng chính quyền đô thị thành phố với bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; thí điểm mô hình chính quyền đô thị một cấp và hai cấp hành chính…”. Cũng tại Nghị quyết số 108 ngày 16-11-2019 của Chính phủ ban hành chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 45 của Bộ Chính trị và Công văn số 4246 ngày 7-7-2022 của Văn phòng Chính phủ, giao UBND thành phố chủ trì, phối hợp Bộ Nội vụ và các bộ, ngành liên quan xây dựng đề án tổ chức mô hình chính quyền đô thị một cấp và hai cấp hành chính, báo cáo Chính phủ vào quý 4-2023.

Từ thực tế phát triển của thành phố cho thấy, việc tổ chức chính quyền đô thị là cần thiết. Những năm qua, thành phố phát triển bứt phá, là một trong những trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, đứng thứ 2 vùng trọng điểm Bắc bộ, là một trong ba đầu tàu thúc đẩy phát triển kinh tế của vùng. Tuy nhiên, theo nhận định, thành phố chưa phát huy hết tiềm năng, lợi thế do còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc. Một trong những nguyên nhân vướng mắc là mô hình tổ chức chính quyền địa phương ở thành phố chưa phù hợp với đặc điểm, tính chất, yêu cầu công tác quản lý đô thị quy mô lớn. Với quy mô kinh tế và tính chất kinh tế của thành phố Cảng, yêu cầu đặt ra là các quyết định quản lý hành chính của chính quyền thành phố phải được triển khai đến chính quyền cơ sở, người dân, doanh nghiệp nhanh và chính xác, được thi hành kịp thời, đồng bộ, hạn chế việc dừng, “nghỉ” ở cấp trung gian… Trong khi mô hình tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương thành phố Hải Phòng bộc lộ nhiều hạn chế như: thiếu đồng bộ; chưa dựa vào các thành tố quan trọng của đô thị như: hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, phúc lợi công cộng. HĐND quận, phường với vai trò là cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương, song do đặc điểm, tính chất của đô thị, không thể quyết định được các vấn đề về quy hoạch, chiến lược, chủ trương, giải pháp phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn, mà phải HĐND thành phố mới quyết định được…

Ở góc độ khác, giai đoạn 2009-2016, thành phố là một trong 10 địa phương được lựa chọn thực hiện thí điểm không tổ chức HĐND quận, huyện, phường theo Nghị quyết số 26 ngày 15-11-2008 của Quốc hội. Kết quả thí điểm cho thấy bộ máy chính quyền thành phố được thu gọn, giảm bớt số lượng đơn vị, giảm biên chế công chức, quá trình vận hành thông suốt, chất lượng và hiệu quả công việc có sự chuyển biến rõ rệt.

Có thể thấy, việc xây dựng đề án tổ chức chính quyền đô thị của thành phố được thực hiện trên cơ sở đầy đủ các quy định của pháp luật, kinh nghiệm thực tiễn và yêu cầu đặt ra hiện nay. Cử tri thành phố kỳ vọng với đề án này, Hải Phòng sẽ có bộ máy chính quyền khu vực đô thị tinh gọn, bảo đảm hoạt động hiệu lực, hiệu quả; phát huy quyền làm chủ của nhân dân; nâng cao tính minh bạch, năng động, tự chủ, tự chịu trách nhiệm; đẩy mạnh tiến trình xây dựng chính quyền số, đô thị thông minh. Từ đó, huy động cao nhất mọi nguồn lực cho sự phát triển bền vững của thành phố; cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, giải quyết tốt các nhu cầu của người dân và doanh nghiệp, phát huy các hình thức dân chủ trực tiếp của người dân, góp phần xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh./.