(HPĐT)- Nghị quyết Đại hội 16 Đảng bộ thành phố xác định: Xây dựng và phát triển Hải Phòng thành trung tâm cảng biển, dịch vụ logistics trọng điểm quốc gia và quốc tế. Với tiềm năng, lợi thế và nhịp độ tăng trưởng nhanh, ổn định như hiện nay, trong tương lai không xa, Hải Phòng là địa phương “mạnh về cảng biển và làm giàu từ cảng biển”. Nhằm hiện thực hóa chủ trương của Nghị quyết 16, phóng viên Báo Hải Phòng trao đổi với PGS.TS NGUYỄN THANH SƠN, Phó hiệu trưởng Trường đại học Hàng hải Việt Nam chung quanh vấn đề này.
Hệ thống cảng biển Hải Phòng tiếp tục được quy hoạch, đầu tư đồng bộ, toàn diện.
Trong ảnh: Bãi contener tại Cảng Đình Vũ.
- Đề nghị đồng chí cho biết tiềm năng, xu hướng phát triển kinh tế cảng biển của thành phố trong tổng quan chung của cả nước thời gian tới?
- Hải Phòng với vị trí chiến lược là cửa ngõ ra biển kết nối thế giới của cả miền Bắc. Cảng Hải Phòng nằm trên một trong những tuyến đường giao thông trên biển tấp nập nhất thế giới, kết nối châu Á, châu Âu với Bắc Mỹ, Singapore với Hồng Kông (Trung Quốc) và các cảng của Đông Á, Đông Bắc Á; la cụm cảng biển tổng hợp cấp quốc gia, cùng với Cảng Sài Gòn là một trong 2 hệ thống cảng biển lớn nhất Việt Nam hiện đang được Chính phủ hết sức quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi và khuyến khích đầu tư, nâng cấp. Vì vậy, cảng biển chính là “tương lai” của Hải Phòng, thuận lợi hơn nữa khi chúng ta có Nghị quyết Đại hội 16 Đảng bộ thành phố làm “bản lề” và Nghị quyết 45-NQ/TW của Bộ Chính trị về “Xây dựng và phát triển thành phố Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” làm “đòn bẩy”, xu thế phát triển nhanh, mạnh của kinh tế cảng biển thành phố trong thời gian tới là tất yếu.
Năm 2020, mặc dù chịu ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 nhưng tổng sản lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng biển Việt Nam vẫn tăng khoảng 689 triệu tấn, tăng 4% so với năm 2019 (theo số liệu của Cục Hàng hải Việt Nam), đặc biệt, Hải Phòng đạt gần 143 triệu tấn hàng hóa thông qua cảng, tăng 10,58%. Quy hoạch cảng biển sắp tới cần ưu tiên phát triển các cảng biển, cụm cảng biển trọng điểm có tính chất động lực gồm: Cảng cửa ngõ quốc tế kết hợp trung chuyển quốc tế tại Hải Phòng, Bà Rịa - Vũng Tàu; cảng cửa ngõ quốc tế tại vùng kinh tế trọng điểm miền Trung. Đồng thời, hình thành các cảng cửa ngõ kết hợp trung chuyển quốc tế tại khu vực phía Bắc và phía Nam tiếp nhận được tàu container đến 132.000 tấn tại khu bến Lạch Huyện (Hải Phòng) và 214.000 tấn tại khu bến Cái Mép (Bà Rịa - Vũng Tàu).
- Đồng chí có thể phân tích rõ hơn về những hạn chế, khó khăn trong phát triển kinh tế biển của thành phố hiện nay?
- Thực tế cho thấy, kết cấu hạ tầng cảng biển của thành phố chưa đồng bộ, chưa tạo được sự kết nối tốt giữa các hình thức, phương thức vận tải. Mặc dù thời gian vừa qua, hệ thống cảng biển được xây dựng mở rộng nhanh và quy mô lớn, nhưng mới chỉ kết nối tốt với hệ thống đường bộ. Việc kết nối với đường sắt, đường thủy nội địa, hàng không còn nhiều yếu kém, hạn chế. Ví dụ điển hình là bến số 1 và bến số 2 của cảng nước sâu tại Lạch Huyện mới đi vào hoạt động với 30-40% công suất, nhưng cầu Đình Vũ – Cát Hải rơi vào tình trạng tắc nghẽn giao thông. Tại khu vực này đang có sự mất cân đối nghiêm trọng về vận chuyển hàng hóa giữa các phương thức vận tải, trong đó vận tải đường bộ đang chiếm tới hơn 80%.
Mặt khác, việc quy hoạch hệ thống cảng biển chưa hợp lý, mới chỉ quan tâm, tập trung đầu tư cho các bến tiền phương, diện tích khu vực hậu cần sau cảng chưa đủ và bảo đảm sản lượng hàng hóa tăng trưởng nhanh. Theo báo cáo điều chỉnh quy hoạch chi tiết khu bến cảng Lạch Huyện mới nhất, quy mô khu bến thương mại Lạch Huyện bao gồm 17 bến container và 7 bến tổng hợp đến năm 2030, tuy nhiên, quỹ đất sau cảng phục vụ các bến hiện không còn nhiều do các tổ hợp, nhà máy lớn đã được xây dựng.
Bên cạnh đó, vấn đề cần được làm ngay là quan tâm đầu tư nguồn nhân lực. Hiện, nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế biển còn thiếu và yếu, trong khi đó vẫn chưa có chương trình phát triển và chuyển giao ứng dụng công nghệ biển dài hạn phục vụ các ngành kinh tế biển ưu tiên như: hàng hải, đóng tàu, công trình ngoài khơi, quản lý, khai thác cảng biển và logistics.
- Có thể thấy, Nghị quyết Đại hội 16 Đảng bộ thành phố đề ra chủ trương, đường lối hết sức đúng đắn, phù hợp để tạo đà phát triển cảng biển, logistics trở thành mũi nhọn của nền kinh tế. Theo đồng chí, định hướng chiến lược mà thành phố cần quan tâm thời gian tới là gì?
- Với tầm vóc của cảng biển Hải Phòng hiện nay, cần có quy hoạch tổng thể đồng bộ, toàn diện. Việc xây dựng và phát triển hệ thống cảng biển phải gắn kết và đồng bộ với hệ thống hạ tầng, logistics hậu cần cảng như: kho bãi, khu dịch vụ kỹ thuật, kết nối đồng bộ với nhiều phương thức giao thông (đường thủy nội địa, đường bộ, đường sắt, hàng không)... để phát huy tối đa năng lực của cảng, tối ưu hóa hiệu quả, giá trị khai thác chuỗi cung ứng cảng biển. Đồng thời, thành phố cần ban hành cơ chế mở, tích cực xúc tiến, thu hút, kêu gọi đầu tư kinh tế cảng biển từ nhiều nguồn lực khác nhau trên cơ sở bảo đảm quy hoạch chung, bảo đảm nguồn lực đầu tư đồng bộ và hiệu quả vì suất đầu tư cho kinh thế cảng biển là rất lớn. Thành phố cần thiết thành lập, thiết lập cơ chế điều phối chung các ngành, lĩnh vực liên quan đến kinh tế biển như kế hoạch - đầu tư, giao thông vận tải, tài nguyên - môi trường, nông nghiệp và phát triển nông thôn, … để xây dựng định hướng, chiến lược, kế hoạch phát triển chung, đồng bộ và hiệu quả cho kinh tế biển, logistics. Hiện, suất đầu tư cho giáo dục đào tạo nguồn nhân lực thường rất nhỏ so với việc đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng. Vì vậy, cần tạo điều kiện, tập trung hỗ trợ, đầu tư cho các cơ sở giáo dục, đào tạo phục vụ trực tiếp kinh tế biển.
- Trường đại học Hàng hải sẽ tập trung thực hiện những giải pháp nào để góp phần hoàn thành các mục tiêu thành phố đề ra trong lĩnh vực này?
-Là cơ sở giáo dục đào tạo, nghiên cứu khoa học hàng đầu của ngành Giao thông- Vận tải, đóng góp nguồn nhân lực chất lượng cao hùng hậu cho thành phố và cả nước, Trường đại học Hàng hải Việt Nam định hướng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực cảng biển, logistics theo hướng: Tập trung phát triển chuyên ngành với lưu lượng tuyển sinh phù hợp nhu cầu và xu hướng phát triển kinh tế cảng biển của thành phố, nhất là những ngành thiếu và yếu hiện nay; nhà trường hợp tác chặt chẽ với các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực cảng biển của Hải Phòng và trên cả nước xây dựng các chương trình thực tập cho sinh viên để bảo đảm quá trình đào tạo theo sát với nhu cầu thực tế, sinh viên ra trường có thể làm việc được ngay.
Đồng thời, nhà trường chú trọng nâng cao chất lượng của đội ngũ cán bộ, giảng viên, thường xuyên đưa giảng viên đi thực tế tại các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất; nâng cao chất lượng đào tạo, chuẩn đầu ra cho sinh viên thông qua việc phát triển các chương trình đào tạo phù hợp, bám sát thực tế; bên cạnh việc cung cấp kiến thức chuyên môn, sinh viên tốt nghiệp phải đạt chuẩn ngoại ngữ, tin học, kỹ năng mềm; tích cực quảng bá tuyển sinh để thu hút nguồn nhân lực trẻ có chất lượng cao và đẩy mạnh công tác nghiên cứu khoa học, tham gia các hội nghị, diễn đàn trong nước và quốc tế để đóng góp các ý kiến, công trình nghiên cứu cũng như trao đổi học thuật, nắm bắt xu thế phục vụ cho quá trình đào tạo, nghiên cứu khoa học của nhà trường.
- Trân trọng cảm ơn đồng chí!
Hoàng Xuân (thực hiện) - Ảnh: DUY THÍNH
