Xây dựng hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn dân, toàn diện

Việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho người dân là bước cụ thể hóa chủ trương chuyển từ tập trung điều trị sang phòng bệnh, xây dựng hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn dân liên tục, toàn diện. Tiến sĩ Trần Quang Cảnh, Phó Giám đốc Sở Y tế thành phố trao đổi với phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Hải Phòng chung quanh chủ trương này.

- Ông có thể cho biết, Hải Phòng đã triển khai quyết liệt chương trình khám sức khỏe toàn dân năm 2026 như thế nào?

Khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho người dân là nhiệm vụ cụ thể hóa chủ trương chuyển trọng tâm từ điều trị sang phòng bệnh, phát hiện sớm và quản lý sức khỏe. Với quy mô dân số hơn 4 triệu người, Hải Phòng xác định đây là nhiệm vụ lớn, cần sự chỉ đạo thống nhất, phối hợp đồng bộ và phân công trách nhiệm rõ ràng từ thành phố đến cơ sở.

Thành phố đã cụ thể hóa chủ trương của Trung ương bằng Chương trình hành động số 03-CTr/TU của Ban Thường vụ Thành ủy và các kế hoạch của UBND thành phố, trong đó có Kế hoạch số 201/KH-UBND ngày 3/6/2026 về tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân. Ngày 25/7/2026, thành phố phát động đợt cao điểm “90 ngày tăng tốc - Về đích khám sức khỏe toàn dân năm 2026”, phấn đấu hoàn thành mục tiêu trước ngày 25/10/2026.

Thành phố chỉ đạo các sở, ngành, địa phương tập trung rà soát đối tượng, tổ chức khám và cập nhật kết quả; đồng thời gắn kết quả thực hiện với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu. Sở Y tế giữ vai trò nòng cốt, tham mưu kế hoạch, hướng dẫn chuyên môn, huy động các cơ sở khám, chữa bệnh đủ điều kiện và thường xuyên theo dõi tiến độ. Sở ban hành hướng dẫn về danh mục khám, cận lâm sàng theo nhóm tuổi, quy trình rà soát đối tượng, sử dụng kinh phí; thành lập các đoàn kiểm tra, giám sát liên ngành, trực tiếp đôn đốc các địa phương, tập trung vào nơi có tiến độ thấp hoặc còn vướng mắc.

Các địa phương huy động lực lượng Công an, giáo dục, bảo hiểm xã hội và các tổ chức đoàn thể phối hợp rà soát dân cư theo phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng”. Các cơ sở y tế công lập, tư nhân đủ điều kiện được huy động tham gia; địa bàn khó tiếp cận, khu vực hải đảo cần có phương án khám lưu động phù hợp.

Ý nghĩa của chương trình không chỉ là hoàn thành chỉ tiêu số lượng mà còn giúp người dân phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật, được tư vấn và tiếp cận điều trị kịp thời. Đây là cơ sở để ngành Y tế chuyển từ tổ chức các đợt khám tập trung sang theo dõi, quản lý sức khỏe thường xuyên.

- Ông chia sẻ thêm, ngành Y tế làm gì để kết quả khám được sử dụng trong quá trình chăm sóc sức khỏe lâu dài?

Quan điểm của chúng tôi là phải xác định rõ trách nhiệm sau khám. Người dân cần được thông báo kết quả, tư vấn biện pháp bảo vệ sức khỏe. Trường hợp có dấu hiệu bất thường phải được hướng dẫn kiểm tra chuyên sâu, điều trị hoặc chuyển tuyến phù hợp. Với người mắc bệnh mạn tính, kết quả khám phải gắn với quá trình quản lý và theo dõi tại cơ sở y tế, không dừng ở việc trả kết quả.

Sở Y tế yêu cầu các cơ sở khám, chữa bệnh thực hiện đúng hướng dẫn chuyên môn, ghi nhận đầy đủ kết quả và phối hợp chuyển thông tin về cơ sở có trách nhiệm theo dõi người dân. Việc chỉ định xét nghiệm, thăm dò chức năng phải căn cứ độ tuổi, tiền sử bệnh, tình trạng sức khỏe và đánh giá chuyên môn, tránh áp dụng một danh mục giống nhau cho tất cả mọi người, gây lãng phí mà không cần thiết.

Cùng với đó, ngành y tế tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, cập nhật kết quả vào hồ sơ sức khỏe điện tử và kết nối dữ liệu giữa các cơ sở khám, chữa bệnh. Đây là nền tảng quan trọng, song yêu cầu tiếp theo là chuẩn hóa, cập nhật và khai thác dữ liệu hiệu quả. Ngành y tế sẽ phối hợp các đơn vị liên quan khắc phục khó khăn trong kết nối, hạn chế tình trạng đã khám nhưng chưa được ghi nhận đầy đủ. Quan trọng hơn, phải gắn dữ liệu với trách nhiệm cụ thể ai tiếp nhận kết quả, ai theo dõi, trường hợp nào cần tư vấn hoặc chuyển tuyến và kết quả xử trí ra sao. Công nghệ chỉ phát huy giá trị khi phục vụ trực tiếp công tác chuyên môn và chăm sóc người bệnh.

Một nhiệm vụ then chốt là củng cố y tế cơ sở. Trạm y tế gần dân, thuận lợi để tư vấn phòng bệnh, theo dõi người cao tuổi và quản lý các bệnh không lây nhiễm. Ngành Y tế sẽ tham mưu thành phố bố trí nhân lực, đào tạo chuyên môn, tăng cường luân phiên bác sĩ tuyến trên hỗ trợ tuyến dưới, từng bước cải thiện điều kiện cơ sở vật chất và trang thiết bị.

Các bệnh viện, cơ sở chuyên khoa phối hợp hỗ trợ chuyên môn cho tuyến cơ sở, tiếp nhận và xử trí kịp thời trường hợp vượt quá khả năng điều trị. Sau khi người bệnh hoàn thành điều trị tại tuyến trên, thông tin được kết nối để tiếp tục theo dõi tại cơ sở phù hợp. Mục tiêu là bảo đảm người dân được chăm sóc đúng mức độ bệnh, đúng thời điểm, tránh bỏ lỡ cơ hội điều trị hoặc phải đi xa khi chưa cần thiết.

- Sau chiến dịch năm 2026, đâu là nhiệm vụ trọng tâm để Hải Phòng duy trì hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn dân bền vững?

Có rất nhiều việc phải làm để duy trì hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn dân bền vững, nhưng trước hết là phải đưa hoạt động khám định kỳ, sàng lọc bệnh tật vào kế hoạch chăm sóc sức khỏe thường xuyên, không để gián đoạn sau đợt cao điểm. Trên cơ sở kết quả khám, ngành Y tế phối hợp các địa phương xác định nhóm nguy cơ, nhu cầu chăm sóc và xây dựng kế hoạch phù hợp với từng nhóm dân cư.

Với trẻ em, cần gắn khám sức khỏe với theo dõi thể chất, dinh dưỡng, thị lực và sức khỏe học đường. Với người lao động, chú trọng khám sức khỏe nghề nghiệp, phát hiện nguy cơ từ môi trường làm việc. Với người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính, cần duy trì theo dõi, tư vấn sử dụng thuốc, dinh dưỡng, vận động và nhận biết dấu hiệu bất thường.

Để thực hiện hiệu quả, hệ thống y tế phải đủ năng lực đáp ứng. Thành phố đã ban hành Kế hoạch số 214/KH-UBND ngày 12/6/2026 triển khai Đề án nâng cao năng lực hệ thống y tế theo Nghị quyết số 72-NQ/TW. Ngành Y tế sẽ tiếp tục tham mưu thực hiện chính sách thu hút, đào tạo nhân lực, ưu tiên địa bàn còn khó khăn; tăng cường hỗ trợ chuyên môn, đầu tư trang thiết bị thiết yếu cho y tế cơ sở.

Sở Y tế làm đầu mối tham mưu, hướng dẫn chuyên môn, kiểm tra chất lượng và tổng hợp nhu cầu chăm sóc sức khỏe. Từ kinh nghiệm triển khai chiến dịch, ngành Y tế sẽ tiếp tục tham mưu duy trì việc rà soát, cập nhật dữ liệu, kiểm tra chất lượng và đánh giá kết quả. Không chỉ tính số lượt khám, cần quan tâm số trường hợp phát hiện bất thường được hướng dẫn điều trị, số người mắc bệnh mạn tính được đưa vào quản lý và việc theo dõi sau khám có được duy trì hay không. Đây mới là những tiêu chí phản ánh hiệu quả thực chất của chương trình.

Bên cạnh đó, cần sử dụng hiệu quả nguồn ngân sách, bố trí nhân lực và thời gian khám phù hợp, bảo đảm đúng đối tượng, công khai, minh bạch. Người dân cũng cần thay đổi thói quen, không chờ có triệu chứng mới đi khám, thực hiện khám định kỳ phù hợp và tuân thủ hướng dẫn chuyên môn.

Mục tiêu của Hải Phòng là xây dựng hệ thống chăm sóc sức khỏe liên tục, toàn diện, trong đó phòng bệnh được coi trọng, y tế cơ sở giữ vai trò nền tảng và các tuyến phối hợp chặt chẽ. Hoàn thành mục tiêu khám sức khỏe toàn dân năm 2026 là bước khởi đầu quan trọng. Yêu cầu tiếp theo là sử dụng hiệu quả kết quả khám, duy trì theo dõi sức khỏe và bảo đảm người dân được chăm sóc kịp thời, phù hợp với nhu cầu thực tế.

- Trân trọng cảm ơn ông!