Xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu trên địa bàn huyện Thủy Nguyên: Gỡ vướng về mặt bằng, cơ chế thực hiện

Đường NTM kiểu mẫu (giai đoạn 1) của xã Gia Minh được hoàn thành, góp phần thay đổi bộ mặt nông thôn.

Vướng về mặt bằng

Thực hiện xây dựng NTM kiểu mẫu, năm 2021, huyện Thủy Nguyên tiếp tục triển khai xây dựng các công trình giao thông tại 2 xã điểm Gia Minh, Gia Đức. Trong đó, xã Gia Minh nâng cấp, cải tạo 32 tuyến đường với tổng chiều dài hơn 6,4 km, tổng kinh phí hơn 55 tỷ đồng; xã Gia Đức nâng cấp, cải tạo 24 tuyến đường có tổng chiều dài hơn 9,5 km, tổng kinh phí hơn 103,6 tỷ đồng. 2 xã có 1146 hộ dân liên quan đến đất và tài sản trên đất thực hiện các công trình trên. Trong đó, xã Gia Minh cần 199 hộ dân hiến đất với tổng diện tích 29.816 m2; vật kiến trúc trên đất xã Gia Đức cần hơn 940 hộ dân hiến đất với tổng diện tích 58.235,8 m2 đất các loại; trong đó khoảng 710 hộ dân có tài sản, vật kiến trúc trên đất.

Hiện nay, bên cạnh tập trung thi công một số đoạn tuyến đã có mặt bằng, các xã phối hợp với các phòng, đơn vị liên quan của huyện tập trung hoàn thành giải phóng mặt bằng (GPMB) để phục vụ thi công các công trình. Tuy nhiên, theo phản ánh từ các địa phương, công tác GPMB đang gặp khó khăn. Chủ tịch UBND xã Gia Đức Bùi Khắc Hưng cho biết, trước khi triển khai, địa phương lấy ý kiến của nhân dân về thi công các công trình thông qua hình thức phát phiếu. Trong 947 phiếu phát ra, có 872 phiếu đồng thuận hiến đất để thi công các công trình. 75 phiếu chưa đồng thuận với lý do các hộ hiến nhiều đất, hiến đất 2 mặt đường, đường vào dọc nhà ở… Thực tế triển khai, vướng mắc lớn nhất của địa phương hiện nay cần tháo gỡ là một số gia đình sau khi hiến đất, diện tích còn lại không đủ để ổn định đời sống. Do đó, đề nghị thành phố xem xét bố trí hỗ trợ các hộ được tái định cư. Tại xã Gia Minh, sau khi nâng cấp các tuyến đường (giai đoạn 1), giá đất tăng cao nên việc vận động các hộ dân hiến đất thực hiện cũng khó khăn hơn. Bên cạnh đó, một số hộ dân có nhà ở các vị trí ngã ba, ngã tư của tuyến đường giao thông khi thực hiện các công trình bị ảnh hưởng nghiêm trọng hoặc phá vỡ kết cấu công trình không thể khắc phục, nhưng không được bồi thường, hỗ trợ.

Theo báo cáo của UBND huyện Thủy Nguyên, thực tế triển khai thi công các công trình giai đoạn 1 trước đó phát sinh một số vấn đề trong GPMB. Trong đó, nhiều hộ dân hiến diện tích đất lớn, ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất, nhưng theo cơ chế không được bồi thường, hỗ trợ. Do đó, huyện đề nghị thành phố sớm xem xét, nghiên cứu phương án bồi thường, hỗ trợ đối với các hộ nêu trên. Bên cạnh đó, đối với các công trình, vật kiến trúc bị ảnh hưởng khi giải phóng mặt bằng, đề nghị các cơ quan chuyên môn xem xét phương án bồi thường, hỗ trợ theo quy định. Đơn giá bồi thường hỗ trợ theo Quyết định số 324 ngày 5-2-2015 của UBND thành phố quá thấp so với giá thị trường hiện nay; đề nghị điều chỉnh hoặc ban hành đơn giá mới phù hợp thực tế.

Cần hướng dẫn cụ thể đối với các xã quy hoạch đô thị

Theo Phó chủ tịch UBND huyện Thủy Nguyên Nguyễn Văn Viển, năm 2021, bên cạnh tập trung xây dựng NTM kiểu mẫu tại Gia Minh, Gia Đức, huyện triển khai xây dựng NTM kiểu mẫu tại 5 xã khác gồm: Liên Khê, Kênh Giang, Lưu Kiếm, Hòa Bình, Thủy Đường. Đến nay, trên cơ sở chỉ đạo của huyện, các phòng, đơn vị và các xã liên quan hoàn thành rà soát tiêu chí giao thông tại 5 xã. Theo thống kê sơ bộ, xã Kênh Giang 34 công trình, tổng kinh phí 214,4 tỷ đồng; xã Liên Khê 38 công trình, tổng kinh phí đầu tư 390 tỷ đồng, xã Lưu Kiếm 58 công trình, tổng kinh phí hơn 193,2 tỷ đồng; xã Hòa Bình 81 công trình, tổng kinh phí đầu tư 261,3 tỷ đồng; xã Thủy Đường 41 công trình kinh phí đầu tư 210 tỷ đồng. Ngoài ra, để đạt mục tiêu xây dựng NTM kiểu mẫu trên địa bàn toàn huyện, huyện cũng chỉ đạo các xã còn lại rà soát các tiêu chí NTM nâng cao, chuẩn bị các điều kiện thực hiện xây dựng NTM kiểu mẫu.

Bên cạnh vướng mắc trong GPMB, vướng mắc đặc thù trên địa bàn huyện hiện nay là việc xây dựng NTM kiểu mẫu tại các xã có quy hoạch đô thị. Đơn cử như xã Lưu Kiếm, theo quy hoạch, xã trở thành đô thị loại 5, trung tâm thương mại dịch vụ, công nghiệp, y tế, văn hóa, giáo dục khu vực cụm xã phía Bắc huyện Thủy Nguyên. Theo quy định, yêu cầu về cơ sở hạ tầng và các điều kiện phát triển kinh tế -xã hội cao hơn tiêu chuẩn NTM kiểu mẫu. Bên cạnh đó, theo mục tiêu Nghị quyết Đại hội 16 Đảng bộ thành phố đề ra là xây dựng Thủy Nguyên trở thành thành phố. Để thực hiện mục tiêu này, không riêng Lưu Kiếm, nhiều xã khác sẽ trong quy hoạch phát triển đô thị. Trước thực tế này, huyện sớm phản ánh đến các Sở: Nông nghiệp - Phát triển Nông thôn và Xây dựng để có hướng dẫn cụ thể về việc xây dựng NTM kiểu mẫu tại các xã trên. Huyện đề nghị thành phố hướng dẫn cụ thể các tiêu chí để xây dựng NTM kiểu mẫu phù hợp với phát triển đô thị.

Ngoài ra, để thực hiện thành công xây dựng NTM kiểu mẫu, huyện đề nghị thành phố quan tâm, bố trí kinh phí thực hiện rà soát, điều chỉnh quy hoạch, lập đề án xây dựng NTM kiểu mẫu cho các xã. Đồng thời, điều chỉnh một số tiêu chí NTM kiểu mẫu để phù hợp thực tế. Đó là, bổ sung tiêu chí lập quy hoạch và xây dựng đề án xã NTM kiểu mẫu để các xã có cơ sở thực hiện. Theo tiêu chí số 7 về sản xuất, các xã phải có  vùng sản xuất hàng hóa tập trung đối với các sản phẩm chủ lực của xã,  bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm, kinh doanh hiệu quả cao, thích ứng với biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, hiện nay một số xã trên địa bàn huyện trong vùng quy hoạch và đang triển khai thực hiện các dự án của thành phố nên không còn quỹ đất để quy hoạch vùng sản xuất hàng hóa tập trung, do đó, đề nghị điều chỉnh bổ sung phù hợp thực tế./.