Xây dựng xã hội học tập, hướng tới thành phố học tập toàn cầu

Những năm qua, Hải Phòng duy trì vị thế tốp đầu giáo dục nhờ cơ chế đột phá như miễn học phí, đầu tư lớn và chính sách đãi ngộ, bồi dưỡng học sinh, giáo viên tài năng...

Mới đây, UBND thành phố Hải Phòng tiếp tục ban hành Quyết định Phê duyệt Đề án “Phát triển giáo dục và đào tạo thành phố Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Theo đó, Hải Phòng đặt mục tiêu sớm trở thành “Cộng đồng học tập” cấp tỉnh và tiến tới tham gia mạng lưới "Thành phố học tập toàn cầu" của UNESCO. Để đạt được điều này, bên cạnh các giải pháp vĩ mô, việc xây dựng nền tảng học tập từ gia đình, dòng họ và cộng đồng giữ vai trò quan trọng.

Đề án phát triển giáo dục và đào tạo Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn 2045 đặt mục tiêu: đến năm 2026, thành phố đủ điều kiện được công nhận “Cộng đồng học tập” cấp tỉnh và đến năm 2027 tham gia mạng lưới "Thành phố học tập toàn cầu" của UNESCO. Đây không chỉ là dấu mốc danh hiệu mà còn là thước đo mức độ phát triển của xã hội học tập, nơi việc học trở thành nhu cầu thường xuyên của người dân.

Khái niệm “Cộng đồng học tập” không chỉ dừng ở việc mở rộng cơ hội học tập mà còn nhấn mạnh sự tham gia của toàn xã hội. Người dân có thể học bằng nhiều hình thức, từ nhà trường đến tự học, học qua môi trường số. Các thiết chế như nhà trường, trung tâm học tập cộng đồng, tổ chức đoàn thể, cùng với gia đình và dòng họ đều có vai trò quan trọng trong việc tạo môi trường học tập liên tục. Khi mỗi người có ý thức học tập suốt đời, cộng đồng sẽ hình thành nền tảng tri thức bền vững.

Để đạt mục tiêu này, Hải Phòng đã xác định nhiều giải pháp như đầu tư cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, đẩy mạnh chuyển đổi số trong giáo dục. Tuy nhiên, các yếu tố này chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng với sự thay đổi nhận thức của người dân. Việc học cần trở thành nhu cầu tự thân, không chỉ trong nhà trường mà còn trong đời sống hằng ngày.

Thực tế cho thấy, nền tảng của xã hội học tập đã được hình thành từ cơ sở. Ở nhiều địa phương, phong trào khuyến học, khuyến tài được duy trì, các mô hình “gia đình học tập”, “dòng họ học tập” phát huy hiệu quả. Đây là những yếu tố quan trọng góp phần tạo môi trường học tập gần gũi, dễ tiếp cận và có sức lan tỏa.

Khi các mô hình này được duy trì và nhân rộng, sẽ hình thành mạng lưới học tập rộng khắp. Đây là cơ sở để Hải Phòng từng bước hoàn thiện các tiêu chí của “Cộng đồng học tập” cấp tỉnh, tiến tới tham gia mạng lưới thành phố học tập toàn cầu. Một thành phố học tập không chỉ được đánh giá qua hệ thống trường lớp mà còn ở mức độ tham gia học tập của người dân và hiệu quả của việc học trong thực tế.

Trong bối cảnh hiện nay, tri thức và kỹ năng ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với sự phát triển. Xây dựng “Cộng đồng học tập” vì vậy không chỉ là nhiệm vụ của ngành giáo dục mà còn gắn trực tiếp với phát triển kinh tế - xã hội. Khi người dân có kiến thức, kỹ năng, họ sẽ chủ động hơn trong lao động, sản xuất và thích ứng với những thay đổi của thị trường.

Thời gian để đạt các mục tiêu vào năm 2026, 2027 không còn nhiều, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành và toàn xã hội. Trong đó, việc phát huy vai trò của gia đình, dòng họ và cộng đồng là yếu tố quan trọng. Khi mỗi gia đình quan tâm đến việc học, mỗi cộng đồng tạo điều kiện cho học tập, nền tảng xã hội học tập sẽ được củng cố và phát triển.

Từ những gì đã và đang triển khai, có thể thấy Hải Phòng đang đi đúng hướng. Nếu các giải pháp được thực hiện đồng bộ, gắn với các mô hình cụ thể ở cơ sở, mục tiêu xây dựng thành phố học tập không chỉ dừng ở kế hoạch mà sẽ dần trở thành thực tế trong đời sống.